III SA/Łd 607/25
WyrokWSA w Łodzi2026-01-08
Skład orzekający: Agnieszka Krawczyk, Katarzyna Ceglarska-Piłat, Anna Dębowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu administracji ustalająca obowiązek zapłaty kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu może zostać wydana wobec osoby uznanej za właściciela pojazdu, pomimo prawomocnego orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz innej osoby, bez prawidłowego powiadomienia tej osoby o usunięciu pojazdu i skutkach nieodebrania?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że prawomocne orzeczenie sądu cywilnego o przepadku pojazdu na rzecz powiatu wiąże organy administracji w zakresie ustalenia właściciela pojazdu i osoby strony postępowania administracyjnego. Organ administracji nie może zignorować tego orzeczenia i wydać decyzji obciążającej inną osobę kosztami usunięcia pojazdu bez prawidłowego powiadomienia tej osoby o usunięciu pojazdu i skutkach nieodebrania. Wydanie decyzji wbrew temu narusza przepisy prawa materialnego i procesowego, co obliguje sąd do uchylenia takiej decyzji.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpatrzył skargę A. S. reprezentowanej przez kuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 czerwca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Pabianickiego z 5 maja 2025 r. o ustaleniu obowiązku zapłaty przez A. S. kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu marki Volkswagen Golf. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazując na brak prawidłowego powiadomienia o usunięciu pojazdu i skutkach nieodebrania. Wcześniej Sąd Rejonowy w Łodzi prawomocnym postanowieniem orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu Pabianickiego, uznając S. K. za właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 czerwca 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Pabianickiego z 5 maja 2025 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. reprezentowanej przez kuratora dla osoby nieobecnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2025 roku znak: SKO.4141.277.2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Pabianickiego z dnia 5 maja 2025 roku, znak: KT.7135.38.2024.
Decyzją z 17 czerwca 2024 r., znak: SKO.4141.277.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania A. S. reprezentowanej przez kuratora dla osoby nieobecnej, utrzymało w mocy decyzję Starosty Pabianickiego z 5 maja 2025 r., znak: KT.7135.38.2024 o ustaleniu obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie 4 544,92 zł.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że Starosta Pabianicki decyzją z 5 maja 2025 r. orzekł o ustaleniu dla A. S. kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 4 544,92 zł.
Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego sprawy nie wynika, że istniały podstawy do orzeczenia przepadku pojazdu,
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez dokonanie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i stwierdzenie, wbrew zasadom współżycia społecznego, zasadom słuszności i doświadczenia życiowego oraz z naruszeniem zasady zaufania obywateli do władzy publicznej, że w sprawie spełnione zostały przestanki niezbędne do orzeczenia przepadku pojazdu wynikające z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.) zwanej dalej "p.r.d.", tj. usunięcie pojazdu było zasadne, w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Organ drugiej instancji uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie stwierdził, że pojazd marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym [...], został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej 22 lutego 2024 r. i w tym samym dniu został umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Starosta Pabianicki wydając decyzję uznał, że właścicielem usuniętego pojazdu w tym dniu była A. S., co wynika z umowy kupna sprzedaży pojazdu zawartej 13 grudnia 2022 r. pomiędzy sprzedającym, tj. S. K. a kupującą, tj. A. S. i nie jest kwestionowane przez ustanowionego w sprawie przedstawiciela dla osoby nieobecnej, tj. adwokat W. R., reprezentującą A. S.. Organ pierwszej instancji odnosząc się do postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt: [...] o orzeczeniu przepadku pojazdu mechanicznego marki Volkswagen model Golf, o numerze rejestracyjnym [...], numer VIN [...], stanowiącego własność S. K., na rzecz Powiatu Pabianickiego stwierdził, że jego moc wiążąca nie powoduje związania innych sądów ustaleniami faktycznymi lub ocenami prawnymi, które legły u podstaw wydanego wcześniej orzeczenia, dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Organ drugiej instancji wskazując na rozbieżności w orzecznictwie oraz niepodjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały stwierdził, że zaprezentowany przez Starostę Pabianickiego pogląd nie jest nieuprawniony.
W dalszej kolejności organ drugiej instancji podniósł, że postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt: [...] o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Pabianickiego uprawomocniło się 30 lipca 2024 r., co oznacza, że pomiędzy jego wydaniem a wydaniem decyzji nie upłynęło pięć lat, o których mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. Decyzja wydana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu.
Organ drugiej instancji ocenił, że decyzja organu pierwszej instancji w sposób prawidłowy wskazuje mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe, w jakich tę opłatę naliczono. Starosta Pabianicki wskazał, że na opłatę (4 544,92 zł) składają się koszty usunięcia pojazdu w wysokości 695 zł, koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia usunięcia, tj. 22 lutego 2024 r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Pabianickiego, tj. do 29 lipca 2024 r. w łącznej kwocie 3 476 zł, koszt wyceny pojazdu w wysokości 373,92 zł (faktura VAT nr [...] z 6 lipca 2024 r.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi A. S., reprezentowana przez kuratora dla osoby nieobecnej, wniosła o uchylenie w całości decyzji Starosty Pabianickiego z 5 maja 2025 r. i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego sprawy nie wynika, że istniały podstawy do orzeczenia przepadku pojazdu;
2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez dokonanie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i stwierdzenie, wbrew zasadom współżycia społecznego, zasadom słuszności i doświadczenia życiowego oraz z naruszeniem zasady zaufania obywateli do władzy publicznej, że w sprawie spełnione zostały przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku pojazdu wynikające z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. usunięcie pojazdu było zasadne, w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku pojazdu. Nie można bowiem uznać, że w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu dołożono należytej staranności. W zgromadzonym materiale dowodowym nie znajduje potwierdzenia dopełnienie przez organ obowiązku prawidłowego powiadomienia osoby uprawnionej o powinności odbioru pojazdu. Jeżeli właściwy starosta nie zrealizował skutecznie powyższego obowiązku informacyjnego, brak jest podstaw do orzekania o ustaleniu obowiązku zapłaty kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wobec tego w wykonaniu zarządzenia z 4 września 2025 r. kurator dla nieobecnej skarżącej został zawiadomiony o zgłoszeniu przez organ administracji w odpowiedzi na skargę wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i wezwany do ustosunkowania się do wniosku organu administracji w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia pod rygorem uznania, że skarżąca wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Kurator nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a zawiadomiona o tym wniosku skarżąca, reprezentowana przez kuratora dla osoby nieobecnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego zaistniała przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W wypadku niestwierdzenia tego rodzaju naruszeń, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z 5 maja 2025 r. o ustaleniu dla skarżącej, jako właścicielki pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu w drogi, kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem w kwocie 4 544,92 zł, zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Jak stanowi art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (por. wyrok NSA z 25 maja 2017 r., I OSK 2142/15; z 20 kwietnia 2018 r., I OSK 2470/17).
Jak wynika z akt sprawy, 22 lutego 2024 r. na podstawie art. 130a ust. 4 p.r.d. została wydana dyspozycja nr 15/24 usunięcia pojazdu. 28 lutego 2024 r. dokonano sprawdzenia w Centralnej Ewidencji Pojazdów i ustalono, że właścicielem pojazdu jest S. K., zamieszkały w Ł.1 przy ul. [...] m [...] (notatka urzędowa z 22 kwietnia 2024 r. M. K. z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w Pabianicach). Komendant Powiatowy Policji w Pabianicach powiadomieniem z 22 kwietnia 2024 r. poinformował S. K. o tym, że 22 lutego 2024 r., na podstawie dyspozycji nr 15/24, pojazd został usunięty z drogi na parking strzeżony z powodu stanu technicznego zagrażającego bezpieczeństwu ruchu drogowego, powodującego uszkodzenie drogi albo naruszenie wymagań ochrony środowiska (art. 130a ust. 1 pkt 2 p.r.d.). Powiadomienie z 22 kwietnia 2024 r. doręczono S. K. 22 maja 2024 r. W piśmie z 29 maja 2024 r. Starostwo Powiatowe w Bełchatowie poinformowało Starostwo Powiatowe w Pabianicach o tym, że według jego bazy ewidencyjnej właścicielem pojazdu jest S. K.. Starostwo Powiatowe w Bełchatowie przekazało Starostwu Powiatowemu w Pabianicach kartę informacyjną pojazdu, zgłoszenie zbycia pojazdu z 18 listopada 2022 r. przez M. G., w którym wskazał jako nabywcę S. K. oraz umowę sprzedaży samochodu z 17 listopada 2022 r. zawartą pomiędzy sprzedającym M. G. oraz kupującym S. K.. Postanowieniem z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Ł., [...] Wydział Cywilny, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Skarbu Państwa – Starosty Pabianickiego przy udziale "S. K." orzekł przepadek pojazdu mechanicznego marki Volkswagen model Golf o numerze rejestracyjnym [...], numer VIN [...], stanowiącego własność "S. K.", na rzecz Powiatu Pabianickiego. Postanowienie to jest prawomocne od 30 lipca 2024 r. S. K. 8 lipca 2024 r. nadał do Komendy Powiatowej Policji w Pabianicach przesyłkę zawierającą umowę sprzedaży samochodu, która miała zostać zawarta 13 grudnia 2022 r. pomiędzy sprzedającym S. K. a kupującym A. S.. 29 lipca 2024 r. Komendant Powiatowy Policji w Pabianicach przekazał Staroście Pabianickiemu kserokopię tej umowy. Widnieje na niej podpis kupującego – A. "S.1" lub "S.2". Skierowane przez Komendę Powiatową Policji w Pabianicach do A. S. powiadomienia o tym, że 22 lutego 2024 r. na podstawie dyspozycji nr 15/24 pojazd został usunięty z drogi na parking strzeżony z powodu stanu technicznego zagrażającego bezpieczeństwu ruchu drogowego, powodującego uszkodzenie drogi albo naruszenie wymagań ochrony środowiska (art. 130a ust. 1 pkt 2 p.r.d.) nie zostały jej doręczone. Według udostępnionych przez Prezydenta Miasta Pabianic 3 września 2024 r. danych jednostkowych z PESEL A. S. nie ma adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy. Brak jest danych dotyczących zameldowania i wymeldowania na pobyt stały oraz czasowy. Postanowieniem z 13 stycznia 2025 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Rodzinnych i Nieletnich ustanowił dla nieobecnej A. S., urodzonej [...] listopada 1983 r., kuratora w osobie adwokat W. R., w celu reprezentowania interesów nieobecnej w postępowaniu administracyjnym mającym na celu wydanie decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d.
Wskazać w tym miejscu należy na treść art. 130a ust. 10 p.r.d., zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Tymczasem Starosta Pabianicki przed wystąpieniem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu nie powiadomił skarżącej o jego usunięciu z drogi oraz o skutkach jego nieodebrania w terminie trzech miesięcy od dnia usunięcia. W aktach sprawy znajdują się wyłącznie powiadomienia skierowane przez Komendanta Powiatowego Policji w Pabianicach do S. K.. Jak zaś wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku z 19 czerwca 2024 r. o orzeczenie przepadku pojazdu do Sądu Rejonowego w Ł. Starosta Pabianicki jako uczestnika postępowania wskazał jedynie "S. K.". W uzasadnieniu wniosku Starosta Pabianicki stwierdził, że właścicielem pojazdu jest "S. K.", który został powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi oraz o skutkach jego nieodebrania w terminie. Sąd Rejonowy w Ł., po rozpoznaniu tego wniosku przy udziale "S. K.", prawomocnym postanowieniem z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt [...], orzekł przepadek pojazdu mechanicznego marki Volkswagen model Golf o numerze rejestracyjnym [...], numer VIN [...], stanowiącego własność "S. K." na rzecz Powiatu Pabianickiego. A. S. nie brała udziału w postępowaniu o orzeczenie przepadku pojazdu przed Sądem Rejonowym w Ł., a S. K. nie kwestionował w tym postępowaniu tego, że był właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi (tj. 22 lutego 2024 r.).
Co do zakresu postępowania o przepadek pojazdu, wymaga odwołać się do art. 130a ust. 10e p.r.d., w myśl którego w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uregulowania te zostały wprowadzone do ustawy Prawo o ruchu drogowym na mocy art. 10 lit. j) i k) ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca". Zmiany te miały na celu realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (opubl.: OTK-A z 2008 r. z 5, poz. 76), stwierdzającego niezgodność art. 130a ust. 10 i art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) z Konstytucją RP. Chodziło także o doprecyzowanie przepisów dotyczących usuwania pojazdów na koszt właściciela.
W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy VI.2816) wyjaśniono, że Trybunał we wspomnianym wyroku o sygn. akt P 4/06 przyjął niezgodność art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, z art. 46, art. 21 ust.1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. naruszał wzorce konstytucyjnie w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. W dotychczasowym stanie prawnym na rzecz Skarbu Państwa przechodziła własność pojazdów, które zostały usunięte z drogi na skutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego i nie zostały odebrane przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia. Do przejścia własności takich pojazdów na rzecz Skarbu Państwa dochodziło w związku z uznaniem ich za porzucone z zamiarem wyzbycia się z mocy ustawy, co – w ocenie Trybunału – pozostawało w sprzeczności z przepisami konstytucyjnymi. Zgodnie bowiem z art. 46 Konstytucji RP przepadek rzeczy, może nastąpić tylko w sytuacjach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Stąd ustawą zmieniającą wprowadzono zmiany w omawianym zakresie w ustawie Prawo o ruchu drogowym, na mocy których według nowego brzmienia art. 130a ust. 10 p.r.d. określono, że w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli pojazd nie został odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia, a sąd będzie orzekał o przepadku pojazdu w trybie postępowania cywilnego w postępowaniu nieprocesowym. Sąd przed wydaniem orzeczenia o przepadku pojazdu ma obowiązek zbadać, czy zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, a w szczególności czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dopiero po spełnieniu tych przesłanek będzie mógł orzec przepadek pojazdu.
Trybunał także orzekł niekonstytucyjność art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. stwierdzając, że niezgodne z ustawą zasadniczą jest formułowanie upoważnień ustawowych do uregulowania w drodze aktów wykonawczych kwestii związanych z ograniczeniem prawa własności.
Należy podkreślić, że żaden z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wyłącza skutków postanowienia wydanego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 6106 i art. 6107 k.p.c. (o przepadek pojazdów) w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d., przewidzianych w art. 365 § 1 k.p.c. Wspomniany przepis stosowany odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym na mocy art. 13 § 2 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dla postępowania, w którym dochodzi do ustalenia kosztów podlegających zwrotowi, prawomocne orzeczenie sądu o przepadku pojazdu ma znaczenie prejudycjalne, kształtuje bowiem stan faktyczny, z jakim ustawodawca związał obowiązek ponoszenia przez właściciela kosztów, do jakich doszło na skutek usunięcia pojazdu z drogi. Na tym etapie wątpliwości organu co do trafności ustaleń poczynionych przez sąd nie mogą prowadzić do zakwestionowania wydanego orzeczenia. Wadliwość ustaleń faktycznych, na jakich oparł się sąd orzekający w sprawie przepadku pojazdu, bez uprzedniego wzruszenia tego orzeczenia, nie może być podstawą do wyprowadzenia wniosku o potrzebie zweryfikowania przez organ dostrzeżonych nieprawidłowości i ewentualnego przyjęcia odmiennych danych.
Związanie postanowieniem sądu cywilnego oznacza brak możliwości zignorowania zarówno ustaleń faktycznych stanowiących bezpośrednio podstawę rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej. Nie jest dopuszczalne odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych w kolejnych procesach sądowych między tymi samymi stronami, chociażby przedmiot tych spraw się różnił. Zakazane jest również prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczności podważające ustalenia faktyczne zawarte w wiążącym orzeczeniu. Zarówno organy administracji , jak i sąd administracyjny, w świetle art. 130a ust. 10 p.r.d. nie prowadzą postępowania w celu ustalenia własności lub innego tytułu prawnego do pojazdu, bowiem ustalenia sądu cywilnego są wiążące (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r., II GSK 873/23).
Z tych względów prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa – Starosty Pabianickiego wydane w postępowaniu przed sądem cywilnym, w świetle powołanych regulacji, wiązało organy administracji prowadzące postępowanie w oparciu o art. 130a ust. 10h p.r.d. w rozpoznawanej sprawie także w kwestii dotychczasowego właściciela pojazdu i osoby, która winna być stroną postępowania administracyjnego – uznanej tym postanowieniem za właściciela pojazdu.
Tymczasem Starosta Pabianicki pomimo pozostawania tego postanowienia w obrocie prawnym i jego mocy wiążącej (art. 365 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) uznał, że to skarżąca, a nie S. K., była właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi i decyzją z 5 maja 2025 r. ustalił dla niej koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem oraz oszacowaniem. Przy czym swoje ustalenia w tym zakresie oparł wyłącznie na niepoświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii umowy sprzedaży samochodu, która miała być zawarta 13 grudnia 2022 r. pomiędzy S. K. a skarżącą, chociaż widnieje na niej podpis osoby o nazwisku "S.1" lub "S.2" a nie "S.". Jednocześnie w uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji nie wyjaśnił przekonująco, dlaczego uznał umowę tę za wiarygodny dowód nabycia własności pojazdu przez skarżącą, której miejsce pobytu nie zostało dotychczas ustalone i nie zostało jej prawidłowo oraz skutecznie doręczone powiadomienie o skutkach nieodebrania pojazdu, w tym o obowiązku poniesienia kosztów związanych z jego usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem (art. 130a ust. 10 p.r.d.).
W ocenie sądu, w tym stanie rzeczy, organ pierwszej instancji wydając decyzję o ustaleniu dla skarżącej jako właściciela pojazdu kosztów związanych z jego usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem naruszył w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 130a ust. 10h w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., zaś organ drugiej instancji utrzymując tę decyzję w mocy dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 15 k.p.a.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Pabianickiego z 5 maja 2025 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania oraz ocenę prawną, w tym skutków pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt [...]. Organ administracji oceni wiarygodność dowodu w postaci kserokopii umowy sprzedaży pojazdu z 13 grudnia 2022 r., którą już po wydaniu przez Sąd Rejonowy w Ł. 28 czerwca 2024 r. postanowienia o przepadku pojazdu, 8 lipca 2024 r. ujawnił S. K. nadając do Komendy Powiatowej Pabianicach przesyłkę ją zawierającą.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło