III SA/Łd 608/10

Dnia 3 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – adwokatowi P. Z. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w S. przy ulicy [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. III SA/Łd 608/10 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (znak [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania M. R., utrzymało w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] (znak: [...]) o uchyleniu, po wznowieniu postępowania, dotychczasowej decyzji Starosty W. z dnia [...] w sprawie wydania M. R. prawa jazdy kat. "B" i odmowie wydania M. R. prawa jazdy kategorii "B". W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) [dalej ustawa – Prawo o ruchu drogowym]. Jak wynika z załączonych akt administracyjnych w dniu [...] Starosta W. podjął decyzję w sprawie wydania M. R. prawa jazdy kat. "B". Wydanie prawa jazdy nastąpiło m.in. na podstawie informacji o zdanym z wynikiem pozytywnym egzaminie państwowym wymaganym dla danej kategorii prawa jazdy. W dniu [...] do organu I instancji wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we W. od ostatecznej decyzji Starosty W. z dnia [...] w sprawie wydania M. R. prawa jazdy kat. "B". Prokurator zarzucił, iż decyzja ostateczna w tej sprawie wydana została na podstawie sfałszowanego dowodu uzyskanego w zamian za udzieloną korzyść majątkową. Prokurator wskazał, iż mimo nieobecności M. R. na egzaminie w dniu [...], uzyskał on pozytywny wynik egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Informacje te nie były znane organowi wydającemu decyzję. Do sprzeciwu Prokuratora załączona została kopia wyroku Sądu Rejonowego dla W.-Ś. we W. Wydział V Karny, sygn. [...], w którym M. R. został uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w okresie od kwietnia do czerwca 2004r. we W. i innych miejscowościach, w celu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy, obiecał a następnie udzielił korzyści majątkowej /.../ w zamian za korzystny wynik egzaminu na prawo jazdy kategorii B, przy czym mimo nieobecności na egzaminie w dniu [...] uzyskał pozytywny wynik egzaminu praktycznego". Starosta W. postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 184 § 1 i § 2 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie wydania prawa jazdy kat. "B" M. R. Następnie decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 151 § 1 pkt 2, Starosta uchylił decyzję w sprawie wydania M. R. prawa jazdy kat. "B" oraz odmówił M. R. wydania prawa jazdy kat. "B". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż uchylona decyzja o wydaniu prawa jazdy wydana została na podstawie dowodu, który okazał się fałszywy i uzyskany w wyniku popełnionego przestępstwa, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem w sprawie karnej. Odnośnie odmowy wydania prawa jazdy organ wskazał, iż jest ona spowodowana brakiem spełnienia warunku określonego w art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, tj. brakiem przesłanki zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. "B". W odwołaniu od tej decyzji M. R. wnosił o jej uchylenie i odesłanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozważenia. W uzasadnieniu odwołania zarzucił, że uniemożliwiono mu wypowiedzenie się w sprawie. Nie został powiadomiony, że wznowiono sprawę, w związku z czym nie mógł wypowiedzieć się, czy jest to słuszne ani przedstawić swojego zdania na temat sprawy karnej. Zdaniem skarżącego wznowienie sprawy nie jest zasadne, a organ I instancji nie umożliwił mu odwołania się od wznowienia. W jego ocenie wznowienie nie powinno mieć miejsca, bowiem ukarał go już sąd karny i nie powinien być drugi raz dodatkowo karany. Ponadto – zdaniem odwołującego – organ I instancji powinien sam ustalić, czy prawo jazdy było wydane w wyniku przestępstwa, a nie tylko odwoływać się do wyroku sądu karnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo ocenił, że należy uchylić decyzję z dnia [...] o wydaniu M. R. prawa jazdy kat. "B" z uwagi na zaistnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie ze wskazanym przepisem, postępowanie wznawia się, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie zachodzi powyższa przesłanka, albowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bezsprzecznie, że M. R. uzyskał prawo jazdy na podstawie dokumentu poświadczającego nieprawdę, tj. poświadczającego złożenie przez niego egzaminu na prawo jazdy kat. "B" z wynikiem pozytywnym, podczas gdy M. R. w ogóle do tego egzaminu nie przystąpił, a fakt ten nie był znany Staroście W. w dniu wydawania decyzji o wydaniu M. R. prawa jazdy kat. "B". Oznacza to, że zachodziła uzasadniona przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie wydania prawa jazdy kat. "B" i uchylenia decyzji w przedmiocie jego wydania. Odnosząc się do zarzutów odwołującego o pozbawieniu go możliwości wypowiedzenia się w sprawie, Kolegium uznało je za bezzasadne, albowiem – zdaniem Kolegium - organ I instancji dochował wszystkich rygorów przewidzianych przepisami prawa procesowego. W szczególności nie pozbawiono strony prawa do zaskarżenia postanowienia o wznowieniu postępowania, albowiem – jak wskazało Kolegium – przepisy takiego uprawnienia nie przewidują, a może ono być kwestionowane dopiero w odwołaniu od decyzji kończącej wznowione postępowanie, o czym strona została poinformowana. Organ pierwszej instancji dopełnił także innych wymogów mających na celu zapewnienie M. R. czynnego udziału w postępowaniu, a mianowicie zapoznał go z aktami sprawy, zawiadomił o prawie wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów zebranych w sprawie, a także wydał stronie żądane kopie dokumentów z akt sprawy. Zarzut załatwienia sprawy bez umożliwienia M. R. wypowiedzenia się jest wobec tego bezpodstawny. Zdaniem organu odwoławczego, zaistniały także podstawy do odmowy wydania M. R. prawa jazdy, albowiem - stosownie do przepisu art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym - prawo jazdy może być wydane osobie, która zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii. M. R. warunku tego nie spełnia. Organ wyjaśnił przy tym stronie, iż uchylenie decyzji dotychczasowej i odmowa wydania prawa jazdy nie jest sankcją, lecz stanowi realizację obowiązku organu administracji dopuszczenia do udziału w ruchu drogowym tylko takich osób, które spełniają przewidziane prawem warunki. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. R. powtórzył w zasadniczej części zarzuty stawiane już na etapie postępowania odwoławczego. Zarzucił organom, iż nie dokonały samodzielnego ustalenia dowodów, lecz "skupiły się na tym co napisał Prokurator". Podnosił także zarzuty związane z prowadzonym postępowaniem karnym, w którym został skazany za wręczenie korzyści majątkowej, celem uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy kat. "B". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lodzi pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i wnosił o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik organu, jak i Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wnosili o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 wskazanej wyżej ustawy). Badając legalność zaskarżonego orzeczenia sąd administracyjny ocenia czy jest ono zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) [dalej ustawa p.p.s.a.] sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego , c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.. 156 k.p.a. lub innych przepisach ; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, na mocy której organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sprawie o uchylenie dotychczasowej decyzji Starosty W. z dnia [...] w sprawie wydania M. R. prawa jazdy kat. "B" i odmowie wydania M. R. prawa jazdy kategorii "B", wydaną po wznowieniu postępowania. Jako podstawę wznowienia postępowania organ I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 184 § 1 i § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli: 1/dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, 2/ decyzja wydana została w wyniku przestępstwa Z treści przytoczonego art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że musi istnieć związek przyczynowy między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Jak stanowi art. 145 § 2 k.p.a., z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ograniczone jest wystąpieniem łącznym warunków: - w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, - sfałszowanie dowodu jest potwierdzone w orzeczeniu sądu lub innego organu, - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Natomiast podstawą wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. Także w przypadku podstawy wznowienia postępowania wskazanej w w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. wznowienie postępowania ograniczone jest wystąpieniem łącznym trzech warunków. Musi bowiem dojść do popełnienia przestępstwa w rozumieniu kodeksu karnego, fakt ten musi być wykazany orzeczeniem sądu lub innego organu, a ponadto rozstrzygnięcie objęte decyzją pozostaje w związku przyczynowym z popełnionym przestępstwem, np. użyciem przemocy, groźbą karalną czy udzieleniem korzyści majątkowej. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, prawomocnym wyrokiem z dnia [...]., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W.-Ś. uznał M. R. za winnego tego, iż w okresie od kwietnia do czerwca 2004 r. we W.i innych miejscowościach, we celu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy, obiecał a następnie udzielił korzyści majątkowej w kwocie nie mniejszej niż 2.000 złotych pośrednikowi wiedząc, że część tych pieniędzy zostanie przekazana egzaminatorowi Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, w zamian za korzystny wynik egzaminu na prawo jazdy kategorii "B", po czym mimo nieobecności na egzaminie w dniu [...] uzyskał pozytywny wynik egzaminu praktycznego, tj. popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 229 § 1 i 3 kodeksu karnego. Potwierdzenie przez egzaminatora , że skarżący zdał egzamin praktyczny na prawo jazdy z wynikiem pozytywnym, uzyskane w wyniku popełnienia przestępstwa mimo nie brania udziału w egzaminie, było podstawą uzyskania przez skarżącego prawa jazdy, niewątpliwie zaistniała więc w sprawie przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Celem wznowionego postępowania było ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 2 k.p.a). Nie ulega wątpliwości, że prawomocny skazujący wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia stanowił dla organów administracji dokument urzędowy, korzystający z domniemania prawdziwości tego, co zostało w nim stwierdzone ( art. 76 § 1 k.p.a.) Ustalenia zawarte w tym wyroku były więc dla organów orzekających w sprawie wiążące. Równocześnie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą także sąd administracyjny orzekający w niniejszej sprawie . Zgodnie z art. 90 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) prawo jazdy mogła uzyskać osoba, która: 1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek; 2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie; 4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Wydane na podstawie art. 100 pkt 2 tej ustawy rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 58, poz. 621 ze zm.) między innymi określało dokumenty niezbędne do wydania prawa jazdy, a w tym poświadczające ukończenie odpowiedniego rodzaju szkolenia. W oparciu o powyższe przepisy i zgromadzone dokumenty Starosta W. w dniu [...] podjął decyzję w sprawie wydania prawa jazdy M. R. Wskazane przepisy przewidywały wymóg zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu w zakresie prawa jazdy wymaganego dla danej kategorii. Sfałszowanie dokumentów potwierdzających zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu na prawo jazdy spowodowało, iż istotne ustalenia w sprawie o wydanie prawa jazdy M. R. zostały oparte na nieprawdziwych dowodach, co uzasadniało konieczność wzruszenia ostatecznej decyzji Starosty W. z dnia [...], a także, w świetle cytowanych powyżej obowiązujących przepisów prawa, stanowiło podstawę odmowy przyznania M. R. prawa jazdy kategorii B, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący odniósł się także do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przepisów postępowania i trafnie uznał jego zarzuty za niezasadne. Sąd rozpoznając skargę nie stwierdził takich naruszeń przepisów postępowania, które w okolicznościach niniejszej sprawy mogłyby mieć wpływ na jej wynik. W tym stanie rzeczy uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie w pkt 2 wyroku wydano na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). b.a.