III SA/Łd 608/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego – M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic] Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały w lokalu nr 250 przy ul. A 1 w Ł., na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. W dniu 3 listopada 2020 r. do Urzędu Miasta Ł. wpłynął wniosek M. S. o zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr 250 przy ul. A 1 w Ł.. We wniosku wnioskodawca jako adres do korespondencji wskazał miejsce pracy, tj. [...] w Ł., (Ł., ul. N.J. 52). Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił zameldowania M. S. na pobyt stały w lokalu nr 250 przy ul. A 1 w Ł. Decyzja została skierowana na wskazany powyżej adres do korespondencji. Od powyższej decyzji M. S. złożył odwołanie, które nadane zostało w dniu 15 stycznia 2021 r. w Urzędzie Pocztowym Ł. 10 przesyłką priorytetową o nr [...] Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z akt sprawy wynika, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki o nr [...] zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] widnieje czytelny podpis M. S. z datą odbioru "5 stycznia 2021 r." Jednakże organ odwoławczy prowadząc czynności sprawdzające stwierdził, że faktyczna data odbioru decyzji może być inna niż ta, która widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Z uwagi na ewentualną rozbieżność terminu odbioru ww. decyzji organ odwoławczy pismem z dnia 19 lutego 2021 r. zwrócił się do Poczty Polskiej S.A., tj. UP Ł. 71 w Ł. z prośbą o jednoznaczne udzielenie informacji dotyczącej daty odbioru przesyłki przez M. S. o podanym powyżej numerze. W dniu 24 marca 2021 r. (data wpływu pisma do organu odwoławczego), Poczta Polska S.A. Urząd Pocztowy Ł. 71 poinformowała, że przesyłka o nr [...] została doręczona w dniu 28 grudnia 2020 r. Organ podkreślił, że zaskarżona decyzja zawierała wszystkie elementy obligatoryjne decyzji administracyjnej, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a., w tym również pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia odwołania do Wojewody Ł., w terminie czternastu dni od daty jej doręczenia, za pośrednictwem organu l instancji. Zgodnie z treścią art. 129 § 1 i 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji strome, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Wskazany przez ustawodawcę termin ma charakter zawity, a jego niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe. W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] upłynął w dniu 11 stycznia 2021 r., natomiast odwołanie zostało nadane przez skarżącego w placówce pocztowej UP Ł. 10 w dniu 15 stycznia 2021 r. (przesyłka o nr [...]). Wojewoda [...] wskazał również po rozpoznaniu wniosku M. S. z dnia 22 kwietnia 2021 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie znalazł podstaw do przywrócenia uchybionego terminu i postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podkreślił, że zaskarżone postanowienie jest niesłuszne i krzywdzące, narusza przepisy postępowania administracyjnego oraz podważa zasadę zaufania obywatela do organów administracji państwowej. W ocenie skarżącego faktyczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta Ł. miało miejsce w dniu [...] Okoliczność powyższą potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki i dopiero w tym dniu miał możliwość faktycznego zapoznania się z treścią decyzji. Podał, że nie posiada wiedzy, w jaki sposób i kiedy nastąpiło przekazanie przesyłki przez pocztę w miejscu pracy. Nie wie także, jak mogło dojść do tego, że w chwili doręczenia przez pracownika poczty przesyłki nie zostało podpisane potwierdzenie odbioru przesyłki. Wskazał, że nie posiada na ten temat wiedzy, a tym bardziej nie miał wpływu na zaistniałą sytuację. Podpisując urzędowe poświadczenie odbioru miał pełne prawo przypuszczać, że doręczenie nastąpiło w dniu 5 stycznia 2021 r. i od tego dnia liczy się termin do złożenia odwołania, zgodnie z pouczeniem. Skarżący podkreślił, że nie miał świadomości i wiedzy, że odwołanie złożone w dniu 15 stycznia 2021 r. zostało wniesione po upływie terminu. Podał, że pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że zachował 14-dniowy termin, licząc od daty faktycznego odbioru przesyłki, tj. 5 stycznia 2021 r. potwierdzonej własnoręcznym podpisem na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Skarżący nadmienił również, że istnieją zatem dwa dokumenty urzędowe - dwa potwierdzenia odbioru - jeden z podpisem prawdopodobnie pracownika [...] (o czym nie posiadał wiedzy) i drugi - z jego osobistym odręcznym podpisem. W tej sytuacji należy uznać, że prawidłowe doręczenie do rąk adresata nastąpiło w dniu 5 stycznia 2021 r., ponieważ od tej daty skarżący miał możliwość faktycznego zapoznania się z treścią decyzji i pouczeniem o możliwości złożenia odwołania i terminie jego wniesienia. Zdaniem skarżącego okoliczność, że pracownik poczty prawdopodobnie popełnił błąd zostawiając korespondencję z urzędowym potwierdzeniem, które zostało podpisane w terminie późniejszym nie może obciążać strony i wywoływać dla niej negatywne skutki. Podważa to zaufanie obywatela do organów Państwa i instytucji państwowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze podkreślił, że to organ drugiej instancji został wprowadzony w błąd, że zaskarżona decyzja została odebrana pod wskazanym adresem przez skarżącego w dniu 5 stycznia 2021 r., a nie jak zostało to ustalone, w dniu 28 grudnia 2020 r. Skarżący, jak wynika z jego wniosku z dnia 22 kwietnia 2021 r. był nieobecny w pracy w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku 2020/2021. Do pracy wrócił w dniu 4 stycznia 2021 r. i wówczas odebrał decyzję (ze skargi wynika, że odebrał decyzję w dniu 5 stycznia 2021 r. po powrocie do pracy). Skarżący twierdzi, że dopiero gdy dopytał w miejscu pracy dowiedział się, że odbiór korespondencji nastąpił podczas jego urlopu, a zatem stwierdzić należy, że decyzja została prawidłowo doręczona na wskazany we wniosku o zameldowanie adres do korespondencji. Wojewoda [...] nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że podpisując urzędowe poświadczenie odbioru w dniu 5 stycznia 2021 r. po powrocie do pracy, miał od tego dnia zapewniony termin czternastu dni na złożenie odwołania Nie można przyjąć, że skarżący nie wiedział, w jaki sposób i kiedy nastąpiło przekazanie przesyłki z poczty do miejsca pracy, skoro sam zdecydował w dniu składania wniosku o zameldowanie, że korespondencja ma być przesyłana na adres miejsca pracy, tj. [...] w Ł.. Zgodnie z art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1041), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy, a nie jak w tym przypadku uznał w domyśle skarżący, przez jego pracodawcę, gdyż otrzymał od pracodawcy korespondencję po powrocie do pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że nie zgadza się z argumentacją zawartą w skardze, że dopiero od dnia 5 stycznia 2021 r., tj. od daty kiedy skarżący odebrał od pracodawcy kierowaną do niego korespondencję liczy się czternastodniowy termin do wniesienia odwołania. Skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym i nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, w konsekwencji powyższego Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Decyzja organu pierwszej instancji zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, a zarzuty podniesione przez skarżącego nie dają podstaw do zmiany zajętego przez organ odwoławczy stanowiska w postanowieniu z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w mowa w cyt. przepisie, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy wskazać, że uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 Działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W sytuacji więc, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, to przy braku istnienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W rozpoznawanej sprawie nie jest przedmiotem sporu, że skarżący w dniu 15 stycznia 2021 r. złożył odwołanie od decyzji Prezydent Miasta Ł. z dnia [...], a w dniu 22 kwietnia 2021 r. w odpowiedzi na zawiadomienie Wojewody [...] z dnia 29 marca 2021 r. wydane na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ł. działając w oparciu o art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 i art. 129 § 2 k.p.a. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], a postanowieniem z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Taki sposób postępowania organu, zdaniem sądu jest nieprawidłowy. Jak podkreśla się w doktrynie, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wymaga rozpoznania przed wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Przywrócenie terminu wyklucza bowiem możliwość stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (J. Kabat-Rembelska i A. Kabat w punkcie 8. komentarza do art. 134 k.p.a. (w:) Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz dla praktyków pod red. E. Klat - Górskiej i A. Mudreckiego; Wyd. ODDK Gdańsk 2018, str. 614, por. też K. Glibowski, komentarz do art. 134 k.p.a. (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck. Warszawa 2018, s. 1057). Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może zatem wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu, który - co wynika wprost z treści art. 58 § 1 k.p.a. - podlega obowiązkowi załatwienia w pierwszym rzędzie. W przypadku wydania postanowienia o przywróceniu terminu wyłączona jest dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu jest niezgodne z prawem (B. Adamiak, komentarz do art. 134 k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck. Warszawa 2017, s. 709). Pogląd powyższy podzielają także: A. Wróbel (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2016, art. 134, teza 14), Z. Kmieciak (Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Oficyna 2011, LEX nr 124769), G. Łaszczyca (G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, C. Marzysz, A. Matan Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269; komentarz do art. 134, teza 9, LEX nr 85072). Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażanego w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych jakoby względy logiki i ekonomiki procesowej pozwalały przyjąć, że rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinno nastąpić w tym samym czasie lub po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi. W ocenie sądu powyższy pogląd jest sprzeczny z zasadami logiki, ponieważ stwierdzenie w drodze ostatecznego postanowienia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. kończy postępowania administracyjne na tym etapie, otwierając drogę do kontroli sądowej takich rozstrzygnięć. Trudno też zgodzić się z argumentacją odwołującą się do ekonomiki procesowej. Wszakże to sposób załatwienia wniosku o przywrócenie terminu rozstrzyga kwestię zastosowania lub niezastosowania art. 134 k.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt II GSK 744/21, Lex nr 3248570). W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Po wniesieniu skargi przez M.S. wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021r. w spr. III SA/Łd 607/21 WSA w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie podnosząc, że nie zostało wyjaśnione czy i ewentualnie którego dnia doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Skoro nie został jeszcze rozpoznany wniosek M.S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania to wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania byłoby przedwczesne. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdzając zaskarżonym postanowieniem uchybienie terminu do wniesienia odwołania przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 134 k.p.a. Na tle powyższych okoliczności nadmienić również należy, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania musi być jednoznaczne i mieć pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Warunkiem wydania postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. jest więc w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe. Zatem organ winien dysponować niebudzącym wątpliwości dokumentem zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji przez adresata (lub inną osobę, gdy doręczenie decyzji nastąpiło na podstawie art. 42 lub art. 43 k.p.a.). Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. W tej sytuacji ocena przez sąd zarzutów podniesionych w skardze, w ramach których skarżący kwestionuje termin i sposób doręczenia decyzji organu I instancji byłaby przedwczesna. Okoliczności te winny bowiem zostać wzięte pod uwagę przede wszystkim w toku rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda [...] zobowiązany będzie w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu i w zależności od wyniku postępowania w tym zakresie podjąć dalsze czynności procesowe. a.l.