III SA/Łd 619/21
WyrokWSA w Łodzi2021-11-04
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca, który zmienił przeważający kod PKD w CEIDG po 30 września 2020 r., ale faktycznie prowadził inną działalność gospodarczą, może ubiegać się o zwolnienie z opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, jeśli ta faktycznie prowadzona działalność również kwalifikuje się do zwolnienia i odnotowała spadek przychodów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie "przeważającej działalności gospodarczej" w art. 31zo ustawy COVID-19 odnosi się do faktycznie prowadzonej działalności, a nie tylko do wpisu w rejestrze REGON. Organ ZUS nie może odmówić zwolnienia tylko na podstawie formalnego wpisu w rejestrze, jeśli przedsiębiorca wykaże, że faktycznie prowadził inną działalność, która również kwalifikuje się do zwolnienia i spełnia warunek spadku przychodów. Organ powinien umożliwić przedsiębiorcy przedstawienie dowodów na poparcie swoich twierdzeń.Stan faktyczny
Przedsiębiorca K. G. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za listopad 2020 r., wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 96.04.Z. Organ ZUS odmówił zwolnienia, ponieważ przedsiębiorca od października 2020 r. nie prowadził tej działalności, a zmienił ją na kod 85.51.Z. Przedsiębiorca argumentował, że nigdy nie prowadził działalności związanej z kodem 96.04.Z, a faktycznie zajmował się sportem (kod 85.51.Z), który również był objęty restrykcjami pandemicznymi. ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną, opierając się na danych z rejestru REGON.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 listopada do 30 listopada 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] znak [...].
Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z [...] odmawiającą K. G. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r.
Z akt sprawy wynika, że 19 stycznia 2021 r. K. G. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 listopad 2020 r. do 30 listopada 2020 r. W złożonym wniosku strona wskazała, że na dzień 30 września 2020 r. prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 96.04.Z.
28 stycznia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. wydał decyzję, w której odmówił K. G. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za wnioskowany okres wskazując, iż od października 2020 r. strona nie prowadziła działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 96.04.Z, co oznacza, że nie mogła odnotować spadku przychodów z tej działalności w listopadzie 2020 roku w stosunku do listopada 2019 roku.
22 lutego 2021r. K. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniając, że prowadził i prowadzi działalność klasyfikowaną, jako pozaszkolne formy edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i edukacyjnych (kod 85.51.Z). Dodała, iż działalność ta była wymieniona w jego wpisie CEDiG, jednakże nie była wpisana jako wiodąca. W październiku 2020 r. wnioskodawca zmienił wiodący kod prowadzonej działalności na kod 85.51.Z. oraz wykreślił kod 96.04.Z ponieważ nigdy nie prowadził działalności w zakresie masażu i łaźni.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...]. W uzasadnieniu przytaczając treść art. 31zq ust. 8 oraz art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) – dalej "ustawa COVID-19" organ podniósł, iż K. G. prowadzi działalność gospodarczą od 1 października 2013 r. We wniosku z 19 stycznia 2021 r. strona wskazała kod PDK 96.04.Z. Powyższe dane zostały zweryfikowane w Urzędzie Statystycznym w Ł. , gdzie potwierdzono obowiązujący na 30 września 2020 r. przeważający kod PKD – 96.04.Z. Organ dodał, iż od października 2020 r. strona nie prowadzi już działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 96.04.Z. Pismo z Głównego Urzędu Statystycznego wskazuje, że na dzień 10 marca 2021 r., jako działalność przeważająca, wpisany jest kod PKD 85.51.Z.
Zakład podkreślił, że płatnik składek w listopadzie 2019 r. oraz w listopadzie 2020 r. musi prowadzić działalność gospodarczą na podstawie wskazanego we wniosku numeru PKD, aby wykazać spadek przychodu z tej działalności. W ocenie organu skoro strona od października 2020 r. nie prowadzi działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 96.04.Z., nie spełnia warunku spadku przychodów ze wskazanej działalności gospodarczej. W związku z powyższym nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r.
Na ostateczną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył K. G., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przeważającą działalnością gospodarczą skarżącego jest działalność wskazana w CEDIG niezależnie od tego, jaką przedsiębiorca w rzeczywistości działalność prowadzi. Skarżący podniósł, iż pomimo wskazania kodu PDK 96.04.Z, jako przeważającej działalności w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, nigdy nie prowadził sauny, łaźni tureckiej, ani salonu masażu. Podkreślił, iż od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej, do dnia dzisiejszego, zajmuje się szeroko rozumianym sportem – prowadzeniem treningów indywidualnych i grupowych, sportów walki oraz sportów siłowych. Działa zatem w branży, która dotknięta była szeregiem restrykcyjnych ograniczeń w trakcie okresu pandemii.
Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. z [...].
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu z 28 stycznia 2021 roku wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającego na wadliwej wykładni art. art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przede wszystkim art. 7, art.8, art. 77 § 1, a także art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę wydania kontrolowanych decyzji art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, w wersji aktualnej na dzień złożenia przez skarżącego wniosku tj. 19 stycznia 2021 roku, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r" wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Jednocześnie w art. 31 zo ust. 11 ustawy COVID-19 zastrzegł, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.
Powyższa regulacja ustanawia dwie materialnoprawne przesłanki warunkujące prawo do uzyskania przewidzianego nią zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych:
1. prowadzenie przez wnioskodawcę na dzień 30 września 2020 roku jako przeważającej działalności o kodzie PKD wymienionym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19,
2. co najmniej 40% spadek przychodów z przeważającej działalności w listopadzie 2020 roku w stosunku do przychodów z listopada 2019 roku.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji powodem odmowy przyznania stronie skarżącej zwolnienia z opłacenia należnych składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r., był brak spełnienia drugiej ze wskazanych przesłanek bowiem od października 2020 roku wnioskodawca nie prowadził działalności oznaczonej kodem PKD 96.04.Z wskazanym we wniosku jako przeważająca działalność gospodarcza, a zatem w ocenie organu nie spełnił warunku spadku przychodów ze wskazanej działalności.
Tym czasem skarżący w toku postępowania oraz w skardze złożonej do tutejszego sądu wskazuje, że mimo, że we wpisie w CEiDG do października 2020 roku jako dominująca była wskazana działalność oznaczona kodem PKD 96.04.Z to jednak strona nigdy działalności usługowej w zakresie łaźni tureckich, saun i łaźni parowych, solariów, salonów odchudzających, salonów masażu itp. nie prowadziła. Skarżący wskazywał, że od samego początku swojej działalności zajmował się prowadzeniem treningów indywidualnych i grupowych sportów walki oraz sportów siłowych oznaczoną kodem PKD 85.51.Z
W tym miejscu wskazać należy, że w sprawie poza sporem pozostaje, że oba z dotyczących działalności prowadzonej przez skarżącego kodów PKD, a zatem zarówno kod 96.04.Z jak i kod 85.51.Z. uprawniały do uzyskania zwolnienia na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Nadto kod 85.51.Z był do października 2020 roku ujawniony w rejestrze skarżącego jednak nie jako kod przeważającej działalności przez niego prowadzonej. Należy także zauważyć, że organ nie zakwestionował wskazanej przez skarżącego w swoim wniosku okoliczności dotyczącej co najmniej 40% spadku jego przychodów w listopadzie 2020 roku w porównaniu z listopadem 2019 roku. Organ uchylił się kompletnie od badania powyższej kwestii stając na stanowisku, że wobec zmiany przez stronę kodu wiodącej działalności w październiku 2020 roku okoliczności tej nie sposób ustalić i stronie nie przysługuje prawo do wnioskowanego zwolnienia.
Podkreślić należy, że wynikającym z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID- 19 warunkiem uzyskania przedmiotowego zwolnienia jest prowadzeniem przez stronę na dzień 30 września 2020 roku określonego w tym przepisie rodzaju działalności gospodarczej, definiowanego wskazanym w nim kodem PKD i uzyskaniem z tej działalności w listopadzie 2020 roku przychodu o co najmniej 40% niższego niż przychód strony w listopadzie 2019 roku.
W tej sytuacji zasadniczy problem w sprawie sprowadzał się do prawidłowego ustalenia rzeczywiście prowadzonej przez stronę przeważającej działalności gospodarczej, czy była nią wskazana przez stronę we wniosku i wynikająca z rejestru REGON działalność oznaczona kodem 96.04.Z, czy też prawdziwe są twierdzenia strony, że wyłącznie prowadzoną przez nią działalnością była przez cały czas działalność oznaczona kodem 85.51.Z. W ocenie sądu ustalenie tego rodzaju okoliczności winno odbywać się na zasadach ogólnych tj. w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska, zgodnie z którym, zawarte w art. 31zo ustawy COVID-19 pojęcie " przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w rejestrze REGON kod wymieniony w art. 31zo ustawy COVID-19, mimo że faktycznie nie prowadził takiej działalności gospodarczej na dzień założenia wniosku, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania (por. m. in. wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20 i z dnia 13 maja 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 304/21; WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021 r. o sygn. akt I SA/Rz 189/21; WSA w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Bk 140/21 i z dnia 5 maja 2021 r. o sygn. akt I SA/Bk 171/21, WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2021 r. I SA/Rz 255/21 oraz I SA/Rz 214/21, WSA w Łodzi z 2 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 320/21 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").
Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. o sygn. akt II UK 142/12 (publ. w: OSNP 2013/21-22/260) i z dnia 23 listopada 2016 r. o sygn. akt II UK 402/15 (LEX nr 2183487), oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
Wskazać należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. 2015, poz. 2009; zwane dalej: "rozporządzeniem") W § 9 rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej – do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Podkreśli także należy, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. z 2021 r. poz. 423).
Zdaniem sądu, rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. O ile wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, to nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.
Zatem, skoro w stanie faktycznym sprawy, zaistniał spór w zakresie kodu PKD określającego rzeczywiście prowadzoną przez skarżącego przeważającą działalność gospodarczą we wrześni 2020 roku, w listopadzie 2020 roku oraz w listopadzie 2019 roku, organ winien przed wydaniem decyzji, zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a k.p.a., tj. dać stronie w tym względzie możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Jak wyżej wskazano, z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści innego kodu PKD wymienionego w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Postępowanie w sprawie przedmiotowej ulgi było prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a, w tym w szczególności w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany poprzez nakaz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczący wszelkich okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Nie ulega najmniejszej wątpliwości sądu, że tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, a tym samym realizować zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
Zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić zatem należy, jako wadliwe bowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia rzeczywistej przeważającej działalności oznaczonej innym kodem PKD niż wynikający z bazy REGON i warunku 40 % spadku przychodów z tej działalności.
Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko sądu.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych powyżej przepisów proceduralnych oraz art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ja decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło