III SA/Łd 619/25
WyrokWSA w Łodzi2025-11-27
Skład orzekający: Joanna Wyporska-Frankiewicz, Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień i brak wydania zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym, a także naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, są uzasadnione w kontekście egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty strony skarżącej za niezasadne. Stwierdzono, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a jego realizacja jest zabezpieczona przymusem administracyjnym. Badanie kwalifikacyjne i wykluczenie przeciwwskazań są elementem obowiązku szczepienia, a nie przesłanką jego powstania. Brak przedstawienia przez skarżącego dokumentacji medycznej potwierdzającej przeciwwskazania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a także fakt, że dokumenty te zostały wydane już po jego rozpoczęciu, świadczą o uchylaniu się od obowiązku. Zarzut dotyczący niespełnienia wymogów tytułu wykonawczego również uznano za niezasadny, gdyż organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji, co oznaczało uznanie tytułu za spełniający wymogi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T.S. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w związku z niewykonaniem przez skarżącego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące m.in. określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień i brak wydania zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym, a także naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego. Organy administracji uznały zarzuty za niezasadne, co zostało potwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 czerwca 2025 roku nr 85/2025/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r., nr 85/2025/II, Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 17 marca 2025 r., znak: ONE.9022.123.10.2024.MK oddalające zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym przez T.S. zarzuty.
W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że w związku z nieszczepieniem dziecka B.S., urodzonej 4 czerwca 2020 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi upomnieniem z 15 grudnia 2023 r. wezwał ojca dziecka T.S. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, organ pierwszej instancji 6 listopada 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązując skarżącego do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystąpił do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, jako organu egzekucyjnego, o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Na podstawie art. 119 § 1 i następnych ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi 24 stycznia 2025 r. wydał postanowienie nr 83/2025 o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 2 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 6 listopada 2024 r.
W piśmie z 5 grudnia 2024 r. skarżący podniósł zarzuty:
1. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepień i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.),
2. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, braku wykluczenia przeciwwskazań, braku wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.,
3. naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów: niewłaściwa podstawa prawna o charakterze niepieniężnym oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z 20 lutego 2025 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego z dniem 10 lutego 2025 r.
Postanowieniem z 17 marca 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi oddalił zarzuty zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanego i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności do zarzutu braku wymagalności obowiązku;
2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela;
3. art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, mimo że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy;
4. art. 7 k.p.a. w związku z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązany nie wykonał obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez zobowiązanego dokumentów wynika wprost, że wykonanie obowiązkowych szczepień nie jest możliwe z powodu braku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia oraz braku wystawienia przez lekarza zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdził, że określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone przez stronę niezadowolenie z poddania jej egzekucji administracyjnej. Wierzyciel szczegółowo odniósł się do zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku z uwagi na nieosiągnięcie przez małoletnią wieku określonego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 27 września 2023 r.". Wierzyciel wyjaśnił zobowiązanemu, że małoletnia znajduje się w grupie wiekowej, która zgodnie z obowiązującymi przepisami podlega obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych z uwagi na niewystawienie przez lekarza kwalifikującego do szczepień zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającym kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, a także skierowanie dziecka 6 marca 2025 r. do poradni specjalistycznej, organ drugiej instancji wskazał, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest w Rzeczpospolitej Polskiej obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 924), zwanej dalej "u.z.z.ch.z.", wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Polski są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 10 pkt 2a u.z.z.ch.z. minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia, uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazujące terminy wykonania szczepień ochronnych, stanowi jedno ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia z 27 września 2023 r. schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do wskazanego rozporządzenia. Terminy wykonania szczepień ochronnych, przewidziane przez ustawodawcę, bezskutecznie upłynęły. Upływ terminu wskazanego na wykonanie szczepienia skutkuje możliwością wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez uprawniony organ administracji publicznej. Jakkolwiek rozporządzenie wskazuje 19 rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym, to jednak nie oznacza, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci. Niewykonanie obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające stronie prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Przyjęcie poglądu przeciwnego niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienie osób podatnych na zakażenie. Samo skierowanie dziecka na specjalistyczną konsultację, bez zaświadczenia o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanego przez lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne, nie oznacza braku wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka.
Organ drugiej instancji ocenił, że w sprawie został rozpoznany cały materiał dowodowy, który w szczególności obejmował dokumentację medyczną małoletniej B.S. i to on był podstawą do nałożenia obowiązku szczepień. Wierzyciel w stopniu wystarczającym uzasadnił, na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając określone rozstrzygnięcie.
Organ drugiej instancji wskazał, że w aktach sprawy nie ma informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień. Wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 11 rozporządzenia z 27 września 2023 r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania stanu zdrowia dziecka. Dziecko nie przyjmowało szczepień zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych, co oznacza potrzebę ustalenia Indywidualnego Kalendarza Szczepień (dalej: IKSz). Lekarz ustalając IKSz powinien wziąć pod uwagę wiele czynników, między innymi: potrzeby dziecka w zakresie uzupełnienia szczepień biorąc pod uwagę: dotychczas wykonane szczepienia, obowiązujące szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych, wiek dziecka, sytuację epidemiologiczną, ewentualne wyniki poziomu przeciwciał oraz wskazania do zastosowania szczepień. Przy ustalaniu indywidualnego kalendarza szczepień można rozważyć preparaty, które pozwolą zrealizować/uzupełnić szczepienia w optymalnym czasie. Doświadczenie kliniczne pokazuje, że na etapie wstępnego planowania IKSz układanie dokładnego harmonogramu wizyt szczepiennych w niektórych przypadkach może być bezcelowe, ponieważ albo nie zostanie zaakceptowane przez rodzica/opiekuna dziecka albo plan może się zdezaktualizować (np. kolejne opóźnienie w realizacji szczepień spowodowane przykładowo chorobą pacjenta, brak terminów wizyt w przychodni w odpowiednim czasie). W związku z tym, że ustalenie IKSz wymaga współdecydowania przez rodzica/opiekuna dziecka o kształcie kalendarza szczepień, konieczna jest jego zgoda na wykonywanie szczepień u dziecka. Obowiązek wystawienia oddzielnego zaświadczenia o przeprowadzanym badaniu kwalifikacyjnym do szczepień dotyczy sytuacji, kiedy kwalifikacja do szczepień i zabieg podania preparatu szczepionkowego odbywają się w dwóch różnych podmiotach leczniczych. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot. Skarżący został zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel posiadał zatem dowody wskazujące na to, że nie wykonuje on obowiązku szczepień dziecka. Z dokumentacji medycznej zgromadzonej w niniejszej sprawie, w tym także z załączonych do zarzutów i zażalenia: historii wizyty z 19 lutego 2024 r. (z której jasno wynika, że ojciec nie wyraził zgody na szczepienie), zaświadczenia lekarskiego z 3 lutego 2025 r. wraz z historią choroby z tego samego dnia oraz ze skierowania do poradni alergologicznej z 6 marca 2025 r. nie wynika, że obowiązek szczepień objęty tytułem wykonawczym jest niewymagalny, a także wykonywany przez skarżącego. Z powyższego wynika, że skarżący uchyla się od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Dziecko będąc obecnie w szóstym roku życia nie zostało zaszczepione przeciw jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do trwałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 144 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów skarżącego;
2. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku;
3. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącego i ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;
4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikacje małoletniej do obowiązkowych szczepień ochronnych, ponadto brak jest oświadczenia skarżącego dotyczącego odmowy szczepień, a przede wszystkim z uwagi na odroczenie terminu wykonania obowiązku;
5. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w związku z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego;
6. naruszenie art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a skarżący podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 17 marca 2025 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zaznaczyć również należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Wnosząc zarzut strona kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że 6 listopada 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącego do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Jako podstawę obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. W oparciu o wskazany powyżej tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego skarżący podniósł zarzuty: określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch.z. poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, braku wykluczenia przeciwwskazań, braku wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.: niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch.z., ograniczenie się do wskazania art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
W ocenie sądu organy obu instancji odniosły się do wszystkich wskazanych przez skarżącego zarzutów, trafnie uznając je za niezasadne.
Sąd podziela stanowisko organów, że obowiązek poddania dziecka skarżąceego szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne".
W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8), papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (pkt 9). Stosownie do art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r., stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanego w oparciu o przywołany powyżej art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z.
Z wymienionych powyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, to znaczy określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. np. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. Należy podzielić stanowisko, że wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Z całą pewnością nie są nimi przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.ch.z., które nie określają treści obowiązku, lecz sposób jego wykonania.
Odnosząc się natomiast do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W tym kontekście sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. np. wyroki NSA: z 21 listopada 2019 r., II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., II OSK 459/19).
Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie poddał on swojego dziecka aż jedenastu obowiązkowym szczepieniom ochronnym pomimo ukończenia przez nie 5 roku życia.
Jednocześnie skarżący w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jego dziecka. Należy bowiem zaznaczyć, że skierowanie do specjalisty z 6 marca 2025 r. oraz zaświadczenie lekarskie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z 25 lipca 2025 r., które odracza wykonanie szczepień ochronnych u dziecka skarżącego do 25 lipca 2026 r., zostało wydane już po wystawieniu tytułu wykonawczego i wszczęciu postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji przyjąć należy, że wydanie tego zaświadczenia nie miało żadnego wpływu ani na prawidłowość zaskarżonego postanowienia, ani postanowienia organu pierwszej instancji. Podkreślić bowiem należy, że organy rozpatrują sprawy w oparciu o stan faktyczny i prawny ustalony na dzień orzekania. Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że skarżący z pełną świadomością uchyla się od poddania swojego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zatem z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka przez skarżącego.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu dotyczącego przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymogi, określone w art. 27 u.p.e.a. Wskazać w tym miejscu również należy, że tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 431). W wystawiony tytule wykonawczym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku, a mianowicie powołane wyżej przepisy: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącego, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 7a, art. 81a, art. 15, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły bowiem stan faktyczny i prawidłowo oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez skarżącego, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Oceny tej, jak wskazano powyżej, dokonano prawidłowo. W niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego oraz treści normy prawnej i wykładni stosowanych przepisów. Nie doszło do zarzucanego przez skarżącego naruszenia zasady dwuinstancyjności. Organy obu instancji rozpatrzyły zarzuty sformułowane przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko.
Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza art. 124 § 2 k.p.a. Wręcz przeciwnie wskazuje ono w sposób prawidłowy podstawę jego wydania oraz podstawę nałożonego na skarżącego obowiązku.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Organy administracji prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło