III SA/Łd 622/25
WyrokWSA w Łodzi2025-11-27
Skład orzekający: Joanna Wyporska-Frankiewicz, Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego utrzymujące w mocy postanowienie o prowadzeniu egzekucji administracyjnej w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych jest zasadne wobec zarzutów dotyczących braku wymagalności obowiązku i nieprawidłowego określenia obowiązku?Ratio decidendi
Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa i jest bezpośrednio wykonalny. Lekarskie badanie kwalifikacyjne poprzedzające szczepienie jest elementem obowiązku, a jego niewykonanie jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku szczepień. Zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku oraz nieprawidłowego określenia obowiązku zostały uznane za niezasadne, gdyż organ prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny oraz wykazał, że strona uchyla się od wykonania obowiązku.Stan faktyczny
M. S. została zobowiązana przez PPIS w Łodzi do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po niewykonaniu obowiązku wszczęto postępowanie egzekucyjne, w którym M. S. podniosła zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku i nieprawidłowego określenia obowiązku szczepień. Organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy utrzymali w mocy postanowienia o prowadzeniu egzekucji, a M. S. zaskarżyła je do WSA w Łodzi.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 czerwca 2025 roku Nr 88/2025/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. [pic]
Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej ŁPWIS), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2024 r. poz. 416) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia M. S. (dalej skarżąca) na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej PPIS w Łodzi) z 17 marca 2025 r., oddalające zarzuty zobowiązanej, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W związku z nieszczepieniem dziecka F. S., ur. 04.10.2012 r., PPIS w Łodzi, upomnieniem z 15 grudnia 2023 r. wezwał matkę dziecka M. S. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Łodzi wystawił 6 listopada 2024 r. tytuł wykonawczy Nr [...], zobowiązując skarżącą do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS, jako organu egzekucyjnego, wniosek z 7 listopada 2024 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącej.
ŁPWIS w dniu 24 stycznia 2025 r. wydał, na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 1800 zł w celu przymuszenia skarżącej do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego Nr [...]
Zobowiązana przesłała do ŁPWIS zarzuty podnosząc:
1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.), dalej u.z.ch.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.);
2/ brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepień ochronnych, brak wydania zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.)
3/ naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełniał następujących wymogów: niewłaściwa podstawa prawna o charakterze niepieniężnym oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z 20 lutego 2025 r. ŁPWIS zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości z dniem 10 lutego 2025 r.
PPIS w Łodzi, postanowieniem z 17 marca 2025 r., oddalił zarzuty strony.
Na ww. postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym podniosła:
1/ naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanej i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku,
2/ naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącą uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela,
3/ art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, mimo że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy;
4/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień, podczas gdy z przedstawionych przez zobowiązaną dokumentów wynika wprost, że wykonanie obowiązkowych szczepień nie jest możliwe z powodu braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz z powodu niewystawienia przez lekarza zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym.
Dodatkowo strona podniosła ponownie zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi na jego długoterminowe odroczenie, w związku z otrzymaniem w dniu 06.03.2025 r. skierowania do poradni alergologicznej dla dzieci dla małoletniego F. S.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 12 czerwca 2025 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu tego postanowienia ŁPWIS w pierwszej kolejności powołał treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a., wskazując, że określone w tym przepisie przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone przez stronę niezadowolenie z poddania jej egzekucji administracyjnej. Analizując postanowienie PPIS organ odwoławczy podzielił stanowisko wierzyciela, zawarte w zaskarżonym postanowieniu, uznając za nieuzasadniony podnoszony przez stronę zarzut dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów i brak ustosunkowania się przez wierzyciela do zarzutu braku wymagalności, a także ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów prawa. W ocenie organu II instancji wierzyciel, w wydanym postanowieniu szczegółowo odniósł się do zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku z uwagi na nieosiągnięcie przez małoletnią wieku określonego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - zwanego dalej rozporządzeniem. Wierzyciel wyjaśnił, że małoletni znajduje się w grupie wiekowej, która zgodnie z obowiązującymi przepisami podlega obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia zarówno okoliczności faktycznych jak i prawnych. Dalej, odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych z uwagi na niewystawienie przez lekarza kwalifikującego do szczepień zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, a także skierowanie dziecka 6 marca 2025 r. do poradni specjalistycznej, organ odwoławczy wskazał, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest w Rzeczpospolitej Polskiej obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. Z art. 5 ust. 1 u.z.ch.z. wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Polski są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie ze art. 17 ust. 10 pkt 2a u.z.ch.z. minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia, uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Ponadto podkreślono, że rozporządzenie Ministra Zdrowia wskazujące terminy wykonania szczepień ochronnych stanowi jedno ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do wskazanego rozporządzenia. Zaznaczono przy tym, że terminy wykonania szczepień ochronnych, przewidziane przez ustawodawcę, bezskutecznie upłynęły. A upływ terminu wskazanego na wykonanie szczepienia skutkuje możliwością wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez uprawniony organ administracji publicznej. Organ II instancji stwierdził również, że jakkolwiek przywołane powyżej rozporządzenie wskazuje 19 rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym, to jednak nie oznacza, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci. Jednocześnie organ II instancji, powołując się na wybrane orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że niewykonanie obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające stronie prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Przyjęcie poglądu przeciwnego niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienie osób podatnych na zakażenie. Dodatkowo zaznaczono, że samo skierowanie dziecka na specjalistyczną konsultację, bez zaświadczenia o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanego przez lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne, nie oznacza braku wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Tym samym zarzuty w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, ŁPWIS uznał za bezzasadne. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez stronę skarżącą uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela, ŁPWIS wyjaśnił, że w sprawie został rozpoznany cały materiał dowodowy, który w szczególności obejmował dokumentację medyczną dziecka i to on był podstawą do nałożenia obowiązku szczepień. Wierzyciel uzasadnił, w stopniu wystarczającym, na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając określone rozstrzygnięcie. W świetle powyższego nie ulega więc wątpliwości, że w niniejszej sprawie wierzyciel, wbrew twierdzeniom strony, rozpoznał merytorycznie sprawę odnosząc się do wszystkich zarzutów, jakie podniosła strona. ŁPWIS za bezzasadny uznał także zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. (poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez zobowiązaną dokumentów wynika wprost, że wykonanie obowiązkowych szczepień nie jest możliwe z powodu braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz z powodu nie wystawienia przez lekarza zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym). Organ II instancji wskazał, że w aktach sprawy przesłanych przez wierzyciela oraz przez stronę nie ma informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień. Jednocześnie stwierdzono, że wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Organ zwrócił też uwagę, że na podstawie § 11 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Jednocześnie ŁPWIS wskazał, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania stanu zdrowia dziecka. Dziecko nie przyjmowało szczepień zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych, co oznacza potrzebę ustalenia Indywidualnego Kalendarza Szczepień (dalej: IKSz). Lekarz ustalając IKSz powinien wziąć pod uwagę wiele czynników, m.in.: potrzeby dziecka w zakresie uzupełnienia szczepień biorąc pod uwagę: dotychczas wykonane szczepienia, obowiązujące szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych, wiek dziecka, sytuację epidemiologiczną, ewentualne wyniki poziomu przeciwciał oraz wskazania do zastosowania szczepień. Wskazano przy tym, że przy ustalaniu indywidualnego kalendarza szczepień można rozważyć preparaty, które pozwolą zrealizować/uzupełnić szczepienia w optymalnym czasie. Doświadczenie kliniczne pokazuje, że na etapie wstępnego planowania IKSz układanie dokładnego harmonogramu wizyt szczepiennych w niektórych przypadkach może być bezcelowe, ponieważ albo nie zostanie zaakceptowane przez rodzica/opiekuna dziecka albo plan może się zdezaktualizować (np. kolejne opóźnienie w realizacji szczepień spowodowane przykładowo chorobą pacjenta, brak terminów wizyt w przychodni w odpowiednim czasie). W związku z tym, że ustalenie IKSz wymaga współdecydowania przez rodzica/opiekuna dziecka o kształcie kalendarza szczepień, konieczna jest jego zgoda na wykonywanie szczepień u dziecka. ŁPWIS wyjaśnił też, że obowiązek wystawienia oddzielnego zaświadczenia o przeprowadzanym badaniu kwalifikacyjnym do szczepień dotyczy sytuacji, kiedy kwalifikacja do szczepień i zabieg podania preparatu szczepionkowego odbywają się w dwóch różnych podmiotach leczniczych. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot. W świetle powyższego zarzuty zobowiązanej są chybione. ŁPWIS wyjaśnił również, iż strona została zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. A zatem wierzyciel posiadał dowody wskazujące na to, że nie wykonuje ona obowiązku szczepień dziecka. W świetle powyższego organ II instancji stwierdził, że z dokumentacji medycznej zgromadzonej w niniejszej sprawie, w tym także z załączonych do zarzutów i zażalenia: historii wizyty z 19 lutego 2024 r. (z której jasno wynika, że rodzic nie wyraził zgody na szczepienie), zaświadczenia lekarskiego z 3 lutego 2025 r. wraz z historią choroby z tego samego dnia oraz ze skierowania do poradni alergologicznej z 6 marca 2025 r., nie wynika, że obowiązek szczepień objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym jest niewymagalny, a także wykonywany przez stronę. Z powyższego wynika jednak jasno, że strona skarżąca uchyla się od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organ II instancji podkreślił także, że dziecko strony będąc obecnie w trzynastym roku życia nie zostało zaszczepione przeciw dziewięciu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do trwałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona zaskarżyła powyżej wskazane rozstrzygnięcie ŁWIS w całości, zarzucając mu:
1/ naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów strony skarżącej;
2/ naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku;
3/ naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów strony skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;
4/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że strona skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może zostać uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającym kwalifikacje dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, ponadto brak jest oświadczenia strony skarżącej dotyczącego odmowy szczepień, a przede wszystkim z uwagi na odroczenie terminu wykonania obowiązku;
5/ naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego;
6/ naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że strona skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
Wskazując na powyższe naruszenia strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie było postanowienie ŁPWIS z 12 czerwca 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie PPIS w Łodzi z 17 marca 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz.132 ze zm.), dalej u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. A w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Wnosząc zarzut strona kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1 - 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że 6 listopada 2024 r. PPIS w Łodzi wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący stronę skarżącą do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Jako podstawę obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077), dalej rozporządzenie. W oparciu o wskazany powyżej tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego strona podniosła następujące zarzuty:
1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, ograniczenie do wskazania ust. 1;
2/ brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepień ochronnych, brak wydania zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
3/ naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełniał następujących wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.: niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., ograniczenie się do wskazania art. 17 ust. 1 ww. ustawy oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
W ocenie sądu organy obu instancji odniosły się do wszystkich wskazanych przez stronę skarżącą zarzutów, trafnie uznając je za niezasadne.
Sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania dziecka strony skarżącej szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 pt.: "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8) – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 11 u.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w załączniku 1 do rozporządzenia, stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanego w oparciu o przywołany powyżej art. 17 ust. 11 u.z.ch.z.
Z wymienionych powyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. np. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia. Należy podzielić stanowisko, że wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Z całą pewnością nie są nimi przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.ch.z., które nie określają treści obowiązku, lecz sposób jego wykonania.
Odnosząc się natomiast do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W tym kontekście sąd zwraca uwagę na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z 21 listopada 2019 r., II OSK 3322/17, i II OSK 43/18,; z 18 stycznia 2022 r., II OSK 459/19). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku. Z akt sprawy wynika bowiem, że strona skarżąca nie poddała swojego dziecka aż dziewięciu obowiązkowym szczepieniom ochronnym pomimo skończenia przez nie 12 roku życia. Jednocześnie strona skarżąca w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej, ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jej dziecka. Należy bowiem zaznaczyć, że skierowanie do specjalisty z 6 marca 2025 r. oraz zaświadczenie lekarskie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z 14 lipca 2025 r., które odracza wykonanie szczepień ochronnych u dziecka strony skarżącej do 14 lipca 2026 r., zostało wydane już po wystawieniu tytułu wykonawczego i wszczęciu postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji przyjąć należy, że wydanie tego zaświadczenia nie miało żadnego wpływu ani na prawidłowość zaskarżonego postanowienia, ani postanowienia organu I instancji. Organy rozpatrują sprawy w oparciu o stan faktyczny i prawny ustalony na dzień orzekania. Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że strona skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania swojego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zatem z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka przez skarżącą.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu dotyczącego przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie ŁPWIS przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymogi, określone w art. 27 u.p.e.a. Wskazać w tym miejscu również należy, że tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 431). W wystawiony tytule wykonawczym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku, a mianowicie powołane wyżej przepisy: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie strony skarżącej, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 7a, 81a, art. 15, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły bowiem stan faktyczny i prawidłowo oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Oceny tej, jak wskazano powyżej, dokonano prawidłowo. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 7a i 81a k.p.a. W niniejszej sprawie nie wystąpiły bowiem żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego oraz treści normy prawnej i wykładni stosowanych przepisów. Nie doszło również do zarzucanego przez stronę skarżącą naruszenia zasady dwuinstancyjności. Organy obu instancji rozpatrzyły zarzuty sformułowane przez stronę skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko. Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza także art. 124 § 2 k.p.a., wręcz przeciwnie wskazuje ono w sposób prawidłowy podstawę jego wydania oraz podstawę nałożonego na stronę obowiązku.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Organy administracji prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
ec
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło