III SA/Łd 630/05

Dnia 5 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA: Irena Krzemieniewska Asesor WSA: Ewa Alberciak Protokolant Referendarz sądowy: Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi G. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje adwokatowi P. W., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 148/150 kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, obejmującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianych dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu G. M. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi P. W. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania G. M. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu G. M. z pobytu stałego w lokalu nr 82 położonego w Ł., przy ulicy A 38 utrzymał w mocy decyzję I instancji. Podał, że D. M. w dniu 30 lipca 2004r. złożyła wniosek o wymeldowanie męża G. M. z wyżej opisanego lokalu, gdyż nie przebywa w tym lokalu od 28 grudnia 2003r. i nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Wyjaśniła też, iż jej mąż wyprowadził się do innej kobiety. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu G. M. z pobytu stałego w wyżej wymienionym lokalu. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania G. M., decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Prezydent Miasta Ł., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu G. M. z pobytu stałego w wyżej opisanym lokalu. Organ gminy wskazał, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Ł. na skutek doniesienia G. M. o uniemożliwieniu mu korzystania z lokalu zostało zakończone wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia. Podał, że z informacji uzyskanych we właściwym terytorialnie komisariacie policji wynika, że nie było żadnych interwencji G. M. spowodowanych uniemożliwieniem mu przez wnioskodawcę wejścia do mieszkania. Organ I instancji wskazał też, że G. M. nadal nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. G. M. w odwołaniu od tej decyzji wniósł o oddalenie wniosku D. M. o wymeldowanie go ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący się podał, że ze względu na sytuację rodzinną jest zmuszany do opuszczania lokalu od godziny 10 do 22. Jest to wynikiem rozdźwięku, jaki nastąpił w sprawach rodzinnych pomiędzy nim a D. M.. Podniósł też, że organ gminy zwrócił się do niewłaściwej komendy policji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ gminy dopuścił się uchybienia przepisów prawa procesowego. Organ I instancji naruszył przepisy art. 10§1 kpa i 81 kpa, albowiem nie stworzył G. M. możliwości wypowiedzenia się co do wszystkich dowodów przeprowadzonych w sprawie. Jednakże w ocenie organu II instancji owe naruszenia nie mogą stanowić podstaw do uchylenia merytorycznej decyzji organu gminy. Organ II instancji bowiem w celu usunięcia powyższych uchybień podjął działania zmierzające do zapoznania G. M. z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, tym samym umożliwił wyżej wymienionemu wypowiedzenie się, co do wszystkich przeprowadzonych dowodów. W związku z powyższym zdaniem organu II instancji uchybienia proceduralne organu I instancji zostały konwalidowane bez konieczności uchylania przedmiotowej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Dokonując oceny materiału dowodowego zebranego w toku postępowania odwoławczego organ II instancji nie dał wiary zeznaniom G. M. w części, w której twierdził on, iż przebywa w spornym lokalu codziennie od godziny 22:00 do różnych godzin począwszy od dnia 6 grudnia 2004 roku. Zeznania te są, bowiem niespójne i nieprzekonywujące. Pozostają także w sprzeczności z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a w szczególności z zeznaniami świadków Z. K., D. K., L. K.. Powołani świadkowie są sąsiadami mieszkania przy ulicy A 38 m. 82, osobami obcymi w stosunku do stron postępowania, a więc nie są zainteresowanymi wynikiem niniejszego postępowania, co przesądza o ich bezstronności. Świadkowie ci nie mieli wątpliwości, co do tego, iż G. M. około grudnia 2003 roku - początku 2004 roku wyprowadził się ze spornego lokalu i do chwili obecnej nie przebywa tamże, ponieważ od tego momentu do chwili obecnej widywali go sporadycznie, kilka razy. Ponadto zeznania G. M. w zakresie opisanym powyżej nie znajdują potwierdzenia w protokole kontroli meldunkowej z dnia 14 lutego 2005 roku przeprowadzonej w spornym lokalu, piśmie I Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. z dnia 12 lipca 2005 roku, zeznaniach świadków P. M., A. K., A. P., B. W., K. J., J. T., oraz w zeznaniach strony Pani D. M.. Wobec powyższego zeznania G. M. w powyżej opisanej części należało odrzucić. Organ II instancji pominął zeznania świadków J. K., P. K. oraz B. K. uznając, iż nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazał także, że definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. l ustawy, zgodnie z jego treścią, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wyjaśnił, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego winna być rozumiana jako rezygnacja z posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się. Oznacza to, że opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy osoba zainteresowana dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, definitywnie zrywa w nim wszelkie więzi. Stwierdzić w tym miejscu należy także, iż do wymeldowania osoby zainteresowanej w trybie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie jest konieczne wykazanie nowego, aktualnego jej miejsca pobytu. Jedynym warunkiem cytowanego przepisu jest ustalenie wyłącznie faktu nie przebywania zainteresowanego w miejscu jego stałego zameldowania. W ocenie organu II instancji nie powinno budzić wątpliwości, iż wyżej wymienione przesłanki zostały wobec G. M. spełnione. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania a w szczególności z protokołu wywiadu środowiskowego z dnia 30 lipca 2004 roku, protokołów kontroli meldunkowych w spornym lokalu z dnia 2 sierpnia 2004 roku, 14 lutego 2005 roku, pisma z I Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. z dnia 12 lipca 2005 roku, zeznań świadków Z. K., D. K., P. M., A. K., A. P., B. W., K. J., L. K. oraz J. T., jak również z zeznań strony Pani D. M. wynika, iż Pan G. M. grudnia 2003 roku opuścił miejsce swojego stałego zameldowania znajdujące się w Ł. przy ulicy A 38 m. 82 i w chwili obecnej nie zamieszkuje tamże z zamiarem stałego przebywania w rozumieniu przepisu art. 6 ust. l cytowanej powyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ II instancji stoi na stanowisku, iż powyższego wniosku nie wyklucza protokół kontroli meldunkowej z dnia 20 maja 2005 roku oraz zeznania świadków P. P., W. B., K. T. oraz B. M.. Z powyższych dowodów wynika, iż. G. M. przebywał w spornym lokalu w okresie od grudnia 2003 roku do chwili obecnej. Stwierdzić, jednakże należy, iż kontrola meldunkowa z dnia 20 maja 2005 roku utrwalona protokołem z tegoż dnia, przeprowadzona już w toku postępowania odwoławczego była pierwszą kontrolą meldunkową, która stwierdziła pobyt Pana G. M. w przedmiotowym lokalu. Poprzednie, kilkukrotne kontrole przeprowadzone w toku niniejszego postępowania zarówno przez pracowników organu I instancji jak i funkcjonariuszy policji w okresie od dnia 30 lipca 2004 roku do dnia 14 lutego 2005 roku nie wykazały faktu zamieszkiwania, mimo, iż jak sam Odwołujący stwierdził podczas przesłuchania go w dniu 20 maja 2005 roku od dnia 6 grudnia 2004 dysponował on kluczami do przedmiotowego mieszkania i mógł od tego dnia swobodnie z niego korzystać. Gdy idzie natomiast o zeznania świadków K. T., B. M., P. P. oraz W. B. stwierdzić należy, iż przywołani świadkowie w swych zeznaniach nie przytoczyli żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na to, iż G. M. zamieszkuje w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim zamieszkiwania. W szczególności nie byli w stanie stwierdzić z całą pewnością czy w spornym lokalu znajdują się jakaś odzież G. M., względnie kosmetyki czy też inne rzeczy osobiste. Co więcej świadek K. T. stwierdziła nawet iż większość rzeczy osobistych G. M. znajduje się u jego matki świadek B. M.. Natomiast świadek B. M. potwierdziła powyższe wskazując, iż część rzeczy osobistych G. M. istotnie znajduje się w jej mieszkaniu. Wobec powyższego, a także mając na uwadze protokół wywiadu środowiskowego z dnia 30 lipca 2004 roku, protokoły kontroli meldunkowych w spornym lokalu z dnia 2 sierpnia 2004 roku, 14 lutego 2005 roku, pismo z I Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. z dnia 12 lipca 2005 roku, zeznania świadków Z. K., D. K., P. M., A. K., A. P., B. W., K. J., L. K. oraz J. T. oraz zeznania strony D. M. organ II instancji uznał, że przebywanie G. M. w spornym lokalu pozbawione jest zamiaru stałego w nim zamieszkiwania, nie wypełnia, zatem dyspozycji przepisu art. 6 ust l ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przybierając raczej postać pozorowania zamieszkiwania dla celów utrzymania zameldowania w spornym lokalu. Wskazać należy także, iż z zeznań G. M. wynika, że stara się on o zamianę przedmiotowego lokalu na dwa odrębne mieszkania ( zeznania Pana G. M. z dnia 20 maja 2005 roku, umowa zlecenia zamiany) co tym bardziej potwierdza to, iż nie ma on zamiaru zamieszkiwania w lokalu przy ulicy A 38 m. 82 w Ł.. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności z protokołu wywiadu środowiskowego z dnia 30 lipca 2004 roku, protokołów kontroli meldunkowych w spornym lokalu z dnia 2 sierpnia 2004 roku, 14 lutego 2005 roku, notatki służbowej z dnia 20 maja 2005 roku z zeznań świadków: P. M., A. K., A. P., B. W., K. J., oraz J. T., jak również zeznań stron wynika, iż opuszczenie przez Pana G. M. spornego lokalu miało charakter definitywny. W spornym lokalu brak jest rzeczy osobistych, odzieży kosmetyków czy też zapasów żywnościowych należących do wyżej wymienionego, za wyjątkiem rzeczy, które ma on przy sobie oraz odzieży, którą ma na sobie w momencie przyjścia do spornego lokalu. Ponadto z akt sprawy wynika, iż w styczniu 2004 roku Pan G. M. wynosił ze spornego lokalu roku na poczet mającego nastąpić po rozwodzie z Panią D. M. podziału majątku narzędzia oraz sprzęt RTV. W chwili obecnej wyżej wymienione przedmioty nie powróciły do przedmiotowego lokalu. Powyższe okoliczności świadczą zdaniem organu II instancji bezspornie o tym, iż G. M. definitywnie zerwał wszelkie więzi z lokalem przy ulicy A 38 m. 82 w Ł.. Wyjaśnił także, że z akt sprawy wynika, iż G. M. opuścił sporny lokal w sposób dobrowolny. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lokalu etc., nie wyłącza dopuszczalności instytucji wymeldowania przewidzianej w treści przepisu art. 15 ust. 2 cytowanej powyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sytuacji, więc, gdy osoba, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie, nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i nie powróciła do mieszkania, należy uznać opuszczenie przez nią lokalu jako równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu. Co prawda G. M. w toku postępowania podnosił, iż miał utrudniony dostęp do spornego mieszkania. Jednakże wyżej wymieniony nie podjął skutecznie żadnych środków prawnych w celu usunięcia powyżej opisanego stanu rzeczy. Z pisma, bowiem Prokuratury Rejonowej Ł. z dnia 11 maja 2005 roku wynika, iż postępowanie przygotowawcze z doniesienia G. M. dotyczące uniemożliwiania mu zamieszkiwania zostało zakończone prawomocnym postanowieniem o odmowie wszczęcia dochodzenia. Natomiast twierdzenia wyżej wymienionego o wielokrotnych interwencjach funkcjonariuszy policji w sprawie utrudniania mu dostępu do spornego lokalu nie znajdują potwierdzenia w piśmie Komendy Miejskiej Policji w Ł. z dnia 28 kwietnia 2005 roku. G. M. w skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o jej uchylenie ze względu na błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Podniósł, że od wielu lat zajmuje ten lokal. Organ administracji natomiast nie dokonał kompleksowej oceny zebranego materiału dowodowego. Wybiórczo zweryfikowano zeznania świadków i to tylko tych, którzy zostali wskazani przez wnioskodawczynię. Nie próbowano nawet zweryfikować jego zeznań i "ślepo" dano wiarę zeznaniom D. M.. Doszło do tego, że kiedy kwestie sporne dotyczące przedmiotów osobistych znajdujących się częściowo w tym lokalu, a częściowo w mieszkaniu matki skarżącego, zostały przedstawione organowi, zostały one zinterpretowane, mimo ich oczywistości, na niekorzyść skarżącego. Co do konwalidowania uchybienia polegającego na niezapoznaniu skarżącego z materiałem dowodowym, to zapoznanie z materiałem nastąpiło dużo później i na żądanie zainteresowanego. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że skarżący nie przytoczył żadnych argumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji. Argumenty zgłoszone w skardze są w istocie polemiką z decyzją. Uczestniczka postępowania D. M. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uwzględnienie skargi, skutkujące uchyleniem decyzji, może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145§1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób opisany w powołanym przepisie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) zwanej dalej ustawą organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązków wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu, będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się z niego. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań innych osób. Po myśli art. 6 ust.1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy czym zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie (art. 1 ust. 2, art. 9 i art. 15 ust.1 ustawy) jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu zameldowania. Czynności zameldowania i wymeldowania nie rozstrzygają o uprawnieniach do lokalu. Analogicznie więc, jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji publicznej dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. W tym stanie rzeczy jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania skarżącego wskazać należy ustanie jego pobytu w lokalu nr 82 położonym w Ł. przy ulicy A 38. W stanie faktycznym ustalonym przez organ odwoławczy uzasadniona jest ocena, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Już w odwołaniu z dnia 11 października 2004r. skarżący stwierdził, że: "czasowo zostałem zmuszony do nieprzebywania w tym mieszkaniu, wynikało to wyłącznie z naszych wadliwych relacji małżeńskich z żoną". Również w sprawie o rozwód stwierdził, że "wspólne gospodarstwo ustało 31 grudnia 2003r., kiedy musiałem opuścić mieszkanie, ponieważ nie byłem tam zameldowany, co wykorzystała żona wzywając policję". W czasie posiedzenia pojednawczego stwierdził, że "od lutego 2004r. mieszka u innej kobiety". Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 roku [...] z powództwa jego córki P. M. o podwyższenie alimentów informacyjnie wyjaśnił, iż pomoc matki polega na tym, "że mogę u niej mieszkać i mnie żywi". Również świadkowie sąsiedzi mieszkający przy ulicy A 38 potwierdzili, że skarżący w okresie grudnia 2003 – początek 2004r. wyprowadził się z lokalu nr 82 i tam nie przebywa. Powyższe dowody przemawiają za uznaniem trafności wniosku, że skarżący w grudniu 2003r. wyprowadził się dobrowolnie – jak to sam potwierdził w pierwszym odwołaniu, z przedmiotowego mieszkania. Zarzuty, że do opuszczenia lokalu zmusiła go była żona nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Już po opuszczeniu mieszkania miał utrudniony dostęp do niego, ale nie podjął żadnych kroków prawnych celem usunięcia tego stanu. Doniesienie do Prokuratury Rejonowej Ł. złożył dopiero w dniu 13 października 2004r. Postępowania w tej sprawie nie wszczęto. Wniosku, że skarżący dobrowolnie i definitywnie opuścił ten lokal nie podważa fakt, iż w czasie kontroli dyscypliny meldunkowej w dniu 20 maja 2005r. był obecny w mieszkaniu. Skarżący dysponuje kluczami do mieszkania. O tym, że taka kontrola będzie przeprowadzona mógł się dowiedzieć z pism znajdujących się w aktach sprawy. Nawet gdyby o tym nie wiedział, to w świetle zebranego materiału dowodowego uznać należy, że była to jednorazowa wizyta. Nie można też uwzględnić zarzutu, że organ przyjął jako podstawę stanu faktycznego zeznania świadków zgłoszonych przez uczestniczkę postępowania skoro oceniał materiał dowodowy w jego całokształcie – stosownie do art. 80 kpa. Wskazał – zgodnie z art. 107§3 kpa – fakty, które uznał za udowodnione. Podał przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wobec powyższego Sąd nie mógł dokonać odmiennej niż dokonał tego organ administracyjny, oceny wiarygodności i mocy dowodowej dowodów, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.