III SA/Łd 632/04

Dnia 31 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Asesor Ewa Alberciak, Protokolant asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005r. sprawy ze skargi S. P. następcy prawnego B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień 1. oddala skargę, 2. nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa adwokat H. M. Kancelaria Adwokacka w Ł. ul. A kwotę 240 ( dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASDANIENIE Dwoma postanowieniami z dnia [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło niezasadność zażaleń B. P. na bezczynność Wójta Gminy T. oraz jego zastępcy jako organów meldunkowych I instancji. W dniach 3 oraz 25 stycznia 2000r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęły pisma pochodzące od B. P., w których domagał się on stwierdzenia nieważności postanowień tego organu wydanych [..]. Postanowieniem z dnia [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień z [..] W uzasadnieniu wskazano, iż postanowienia, stwierdzenia nieważności których domaga się wnioskodawca podjęte zostały w trybie art. 37 kpa. Zażalenie wnoszone w trybie art. 37 kpa. jest środkiem zwalczania bezczynności organu administracji uchylającego się od rozstrzygnięcia sprawy w terminie. Przedmiotem zażalenia wniesionego przez B. P. w rozstrzyganej sprawie był stan faktyczny polegający w jego ocenie na braku podjęcia orzeczenia w określonym terminie. Rozpoznając zażalenia z art. 37 kpa. organ nie bada kwestii natury merytorycznej w sprawie, a jedynie okoliczności rzeczywistego dopuszczenia się przez organ I instancji zwłoki przy jej załatwieniu. Zatem postanowienia wydane w tym trybie nie wywierają wpływu na wynik sprawy, ale stanowią jedynie wypowiedź organu nadrzędnego w kwestii, czy organ niższej instancji uchyla się od rozstrzygnięcia sprawy w terminie. Postanowienie wydane w trybie art. 37 kpa. są niezaskarżalne i dlatego stosownie do przepisu art. 126 kpa. niedopuszczalne jest stwierdzenie jego nieważności. Powyższe rozstrzygnięcie zakwestionował B. P. wnosząc w dniu 18 marca 2000 roku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na rażące naruszenie prawa przy jego wydaniu. W uzasadnieniu podniósł, iż wydane postanowienie nie dotyczy przedmiotu jego skargi, a ponadto domagał się wydania oddzielnych postanowień dotyczących każdego z wniesionych przez niego pism. Postanowieniem z dnia [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [..] powtarzając argumentację przytoczoną w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kwestionowanego przez B. P.. W dniu 22 maja 2000 roku B. P. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż żaden organ administracyjny nie wydał dotychczas merytorycznej decyzji zgodnej z jego wnioskiem w prowadzonych przez niego sprawach meldunkowych i dlatego jego skarga na bezczynność była zasadna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację podnoszoną w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [..] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie z uwagi na śmierć skarżącego B. P. Postanowieniem z dnia [..] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie z udziałem w charakterze skarżącego S. P. następcy prawnego zmarłego B. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z niespornego między stronami stanu faktycznego wynika, iż na skutek zażaleń zmarłego ojca skarżącego skierowanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. jako organu wyższego stopnia dotyczących bezczynności Wójta Gminy T. oraz jego zastępcy jako organów meldunkowych I instancji organ ten wydał postanowienia stwierdzające niezasadność wniesionych zażaleń. Instytucja zażalenia na bezczynność organu administracji uregulowana została przepisem art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Wyczerpanie tego trybu jest warunkiem formalnym dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji do sądu administracyjnego. Zażalenie z art. 37§ 1 kpa nie może być utożsamiane z zażaleniem jako środkiem odwoławczym w postępowaniu przed organami administracyjnymi przewidzianym w przepisach art. 141 i następnych kpa. Tym samym do zażalenia na bezczynność organu administracyjnego nie mają zastosowania przepisy art. 141-144 kpa. Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w formie postanowienia wydanego w trybie art. 37 § 1 kpa ma charakter wpadkowy (incydentalny), a więc nie rozstrzyga merytorycznie sprawy z zakresu administracji publicznej. Brak jest w kodeksie postępowania administracyjnego przepisu przewidującego możliwość zaskarżenia takiego postanowienia, tak więc stronie nie przysługuje prawo podważenia stanowiska organu wyższego stopnia w trybie procesowym. Stosownie do przepisu art. 126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109 - 113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 142 - 152 oraz art. 156 - 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Z cytowanego przepisu wynika wprost, iż skoro od postanowienia wydanego na podstawie art. 37 § 1 kpa. nie przysługuje zażalenie, nie mogą do niego znaleźć zastosowania przepisy art. 156-159 kpa., dotyczące stwierdzenia nieważności postanowień (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 1998 roku w sprawie sygn. akt I SA 1524/97 opubl. w Systemie Informacji Prawniczej LEX nr 44508, w którym NSA stwierdził, iż weryfikowanie postanowień w trybie art. 156 i nast. kpa może się odnosić tylko do takich postanowień, od których przysługuje zażalenie). Postanowienie, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżący w rozstrzyganej sprawie wydane zostało w oparciu o przepis art. 37 § 1 kpa i jest ono niezaskarżalne zażaleniem, a więc niedopuszczalnym było wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności i dlatego organ I instancji postąpił prawidłowo odmawiając wszczęcie postępowania w tym przedmiocie, a rozpoznając sprawę ponownie zasadnie utrzymał swoje rozstrzygnięcie w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. prawidłowo potraktowało niezaskarżalność postanowień, których dotyczyło podanie o stwierdzenie nieważności jako przesłankę odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Prawidłowość rozstrzygnięcia zapadłego w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego znajduje także oparcie w glosie Wojciecha Chróścielewskiego do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2002 roku sygn. akt II SA/Kr 3161/01, w której autor wskazuje, iż brak oparcia żądania skierowanego do organu administracji w przepisach obowiązującego prawa poprzez złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, na które nie przysługiwało zażalenie, traktować należy jako brak interesu prawnego po stronie występującego z wnioskiem. Skoro na postanowienie, które próbowano wzruszyć w trybie stwierdzenia nieważności, nie przysługiwało zażalenie, to prawidłową formą zakończenia postępowania było postanowienie organu administracji o odmowie wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną. O kosztach adwokackich orzeczono stosownie do przepisu art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z przepisem § 18 pkt 1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).