III SA/Łd 632/16

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. i T.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 632/16 Uzasadnienie J. W. i T. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 2 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę wniesioną przez T. W. Postanowieniami z 9 września 2016 roku oraz z 13 października 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił J. W. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że majątek małżonków stanowi nieruchomość rolna o pow. 0,28 ha (obciążona hipoteką). Jednakże, jak wynika z oświadczenia samego skarżącego oraz akt sądowych, jest to nieruchomość, na której rozpoczęto budowę domu. Dodatkowo w tym względzie za deklaratywne, nieznajdujące pokrycia w rzeczywistości i przedstawionych dokumentach uznał referendarz oświadczenia dotyczące zaprzestania budowy domu i konieczności dokonania rozbiórki już wzniesionego obiektu z uwagi na jego zniszczenie. Zauważył, iż sprawą oczywistą jest, iż budowa domu wymaga posiadania środków finansowych, podejmując się zatem tej inwestycji małżonkowie musieli dysponować środkami na jej realizację. Powyższe okoliczności spowodowały uzasadnione wątpliwości co do rzetelności całokształtu oświadczeń skarżącego złożonych w sprawie. Wątpliwości w kwestii rzeczywistej sytuacji majątkowej małżonków nie tłumaczyły także oświadczenia zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącego z 24 czerwca 2016 r. (w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1371/15). Uwagę rozstrzygającego wniosek o przyznanie prawa pomocy zwróciło zwłaszcza oświadczenie dotyczące lokalu, w którym mieszkają małżonkowie. Według oświadczenia należy on do ich bratanka i jest im użyczane bezpłatnie (za opłaty). Tymczasem na blankietach opłat figuruje właśnie skarżący, a nie osoba, do której miałby należeć ów lokal. Ponadto z oświadczeń skarżącego, złożonych na rozprawie 14 czerwca 2016 r. (w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1371/15) wynikało, że w latach 2008-2011 uzyskał ze sprzedaży nieruchomości dochód w wysokości 700.000 zł, w całości przeznaczony na budowę domów dla synów. Jednakże okoliczność ta w żaden sposób nie została udokumentowana, stąd nie można było przyjąć, że małżonkowie definitywnie środkami tymi już nie dysponują. Nie sposób również było uznać skarżącego za osobę ubogą, skoro wykazana na rozprawie 14 czerwca 2016 r. wartość należącej do małżonków nieruchomości wynosi ponad 600.000 zł. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostawał także fakt regulowania przez skarżącego rat pożyczek w kwocie 1.148,02 zł miesięcznie. W tej sytuacji – jak stwierdził w analizowanej sprawie referendarz - przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadał się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Z tego też względu, zdaniem referendarza, skoro skarżący reguluje opisywane należności w postaci rat pożyczek we wskazanej wysokości, to jest także w stanie ponieść koszty sądowe w prowadzonej przed sądem sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Postanowienie z 13 października 2016 r. stało się przedmiotem sprzeciwu i zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 grudnia 2016 r., w którym Sąd w pełni podzielił uzasadnianie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy. W dniu 14 marca 2017 roku skarżący sformułował kolejny wniosek o przerzynanie prawa pomocy, przedkładając następnie – po wezwaniu Sądu - formularz wniosku na druku "PPF" w dniu 20 kwietnia 2017 r (data wpływu do sądu). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 2 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając w tym kontekście złożony wniosek referendarz uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku. Przechodząc do oceny przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przede wszystkim należy wskazać, iż w niniejszej sprawie referendarz sądowy prawomocnymi postanowieniami z 9 września i 13 października 2016 r. odmawiał skarżącemu prawa pomocy. Drugie z tych postanowień stało się przedmiotem sprzeciwu i zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 grudnia 2016 r., w którym Sąd w pełni podzielił uzasadnianie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, podzielając tezy uzasadniania referendarza. Wskazać w związku z tym należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 ustawy p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku, sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym wniosku skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, nie przekazał żadnych nowych dowodów mimo, iż w ramach wcześniej rozpoznawanych wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych w sądzie był wzywany do doprecyzowania swoich oświadczeń majątkowych. W każdym jednak z wcześniej rozpoznawanych wniosków takowych danych, przekonujących i dokumentujących jego twierdzenia nie przedkładał. W ramach niniejszego wniosku skarżący nie złożył natomiast żadnych dokumentów. Tym samym ponownie pozbawił referendarza możliwości oceny, czy faktycznie zmieniła się jego sytuacja majątkowa, czy zaistniały nowe okoliczności w sprawie przyznania prawa pomocy. Zauważyć w związku z tym raz jeszcze należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). To w interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zwrócić w szczególności raz jeszcze uwagę, iż skarżącemu w niniejszym postępowaniu odmówiono już przyznania prawa pomocy. Składając kolejny wniosek skarżący nie wykazał w żaden sposób, by zmieniły się okoliczności, leżące u podstaw poprzednich rozstrzygnięć w przedmiocie prawa pomocy, a w szczególności, że jego sytuacja bytowa uległa zmianie. Dlatego też, w ocenie referendarza sądowego, brak jakichkolwiek okoliczności świadczących o zmianie stanu majątkowego strony przesądza o braku podstaw do zmiany stanowiska zaprezentowanego w postanowieniach Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z 9 września 2016 r. i 13 października 2017 r. oraz w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wydanego w tej samej sprawie w wyniku rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 170 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.