III SA/Łd 638/04

Dnia 27 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie: WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor Ewa Alberciak, Protokolant: sekretarz sądowy Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 roku na rozprawie przy udziale - - - - sprawy ze skargi J.J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za brak opłaty za przejazd po drogach krajowych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. na rzecz J.J. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku Komendant Miejski Policji w P. decyzją z dnia [...] nałożył na Pana J.J. karę pieniężną w kwocie 3.000 zł. za poruszanie się pojazdem drogą krajową nr [...] bez dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. J.J. odwołał się od tej decyzji do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125 poz. 1371 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. decyzję swą uzasadnił następująco: W dniu 20 lutego 2004 roku podczas kontroli drogowej autobusu Autosan H 9 – 21 nr rej. [...] będącego w prawnej dyspozycji strony, funkcjonariusz policji stwierdził brak dowodu uiszczenia opłaty należnej za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych w trakcie wykonywania transportu drogowego. W związku z powyższym została nałożona kara pieniężna w wysokości 3.000 zł. Na podstawie art. 42 ust 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Procedura związana z wypełnianiem i uiszczaniem przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych została określona w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150 poz. 1684 ze zm.). Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, a następnie wypełnienie jej w sposób wskazany w § 5 tego aktu prawnego. Czynność tę przedsiębiorca ma obowiązek wykazać przed rozpoczęciem przejazdu (§ 5 ust. 3). Z kolei art. 87 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, nakłada na kierowcę pojazdu samochodowego, który wykonuje transport drogowy osób lub rzeczy obowiązek posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Dla istoty sprawy znaczenie ma zatem fakt posiadania w pojeździe prawidłowo wypełnionego dowodu uiszczenia opłaty, ponieważ umożliwia to organowi kontrolnemu ustalenie, czy opłata została uiszczona, i czy karta opłaty została, zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami, wypełniona. Organ odwoławczy uznał, że strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, ponieważ w trakcie kontroli nie okazała kontrolującemu stosownej opłaty. Za poprawnością takiego rozumowania przemawia zapis o braku takiej opłaty w załączniku do protokołu kontroli nr [...], którego zgodności ze stanem faktycznym strona nie kwestionowała. Strona po zaistniałej kontroli dostarczyła do siedziby organu nakładającego karę pieniężną kartę opłaty dobowej wykupioną i wypełnioną w dniu kontroli, tj. 20 lutego 2004 roku z określonym terminem ważności rozpoczynającym się w tym dniu o godzinie 12.30. Jednakże na podstawie obowiązującego prawa, okazanie prawidłowo wypełnionej karty opłaty po fakcie kontroli można uznać za spełnienie obowiązku wynikającego z przytoczonego art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym jedynie w przypadku, gdy podmiot przedstawiłby jedną z trzech rodzajów kart opłaty drogowej, tj. karty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. W takim przypadku możliwa jest zmiana kwalifikacji prawnej czynu na, cyt.: "wykonywanie transportu drogowego (...) bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej...", co w świetle p. 1.4.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym skutkowałoby znacznym obniżeniem wysokości kary pieniężnej do kwoty 200 zł. W dniu 15 czerwca 2004 roku Pan J.J. zaskarżył decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jej uchylenie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu dokonania kontroli na drodze nie będącej drogą krajową stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w postaci notatki urzędowej policjanta dokonującego kontroli. Zatrzymanie autobusu należącego do strony miało faktycznie miejsce w P. na ulicy A, która nie zalicza się do dróg krajowych. Zaznaczyć jednak należy, iż wybór miejsca kontroli drogowej podyktowany był względami bezpieczeństwa ruchu drogowego i obawą jego tamowania lub utrudniania. Kontrola była następstwem obserwacji trasy przejazdu pojazdu, którym poruszał się skarżący, przebiegającej w P. m. in. ulicą K., stanowiącej według rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 stycznia 2003 roku w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, podkarpackim, podlaskim, świętokrzyskim, warmińsko – mazurskim, wielkopolskim (Dz. U. Nr 42, poz. 367) przebieg drogi krajowej nr [...]. Podczas rozprawy sądowej w dniu 13 stycznia 2005 r. skarżący oświadczył, że policja zatrzymała go po godzinie 13:00, a on tego dnia wykupił winietę o godzinie 12:30. Gdy policja zatrzymała go przed dworcem nie mógł odnaleźć winiety znajdującej się w pliku innych winiet, które posiadał. Policjant kazał mu odwieźć ludzi z dworca w P. do zakładu pracy. Później policjant przyjechał pod ten zakład i wówczas skarżący okazał winietę. Policjant oznajmił, że jest za późno na jej okazanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. Uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeśli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienie postępowania administracyjnego, c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. Stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, 3. Stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Organy administracyjne prowadząc postępowanie w I instancji oraz postępowanie odwoławcze naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Powyższe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku (Dz. U. Nr 125 poz. 1371 ze zm.) przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W myśl art. 87 ust. 1 tej ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Kierowca naruszający powyższy obowiązek podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł. do 15.000 zł. – art. 92 ust. 1 powołanej ustawy. Z powyższych przepisów wynika możliwość ukarania przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy, gdy przejeżdża po drodze krajowej bez uiszczenia stosownej opłaty. Z dokumentacji dołączonej do akt sprawy nie wynika jednoznacznie, by pojazd skarżącego w momencie kontroli lub bezpośrednio przed nią poruszał się po drodze krajowej. Protokół kontroli nie określa godziny ani miejsca jej przeprowadzenia przez policję. Miejsce przeprowadzenia kontroli – przed dworcem PKP w P. – nie jest sporne. Bezsporna jest także okoliczność, iż w czasie kontroli pojazd nie znajdował się na drodze krajowej. Organ uznając, że skarżący poruszał się drogą krajową powołuje się na notatkę sporządzoną przez policjanta. Notatka powyższa w ocenie Sądu nie ma mocy dowodu w sprawie. Nie została ona podpisana przez kontrolowanego kierowcę. Nie wyjaśnia ponadto czy w trakcie postępowania administracyjnego strona miała możliwość zapoznania się z notatką i złożenia ewentualnych wyjaśnień odnośnie jej treści. W notatce nie zawarto informacji, o której godzinie w dniu 20 lutego 2004 roku przedmiotowy pojazd znajdował się na drodze krajowej. Nie poczyniono także adnotacji określającej godzinę przeprowadzenia kontroli. Skarżący wykupił dobową kartę opłaty w dniu 20 lutego 2004 roku o godzinie 12:30. Wobec braku dokumentacji określającej dokładną godzinę kontroli, nie można wykluczyć, iż jak twierdzi skarżący zatrzymano go przed dworcem PKP o godzinie 13:00. Tym samym kontrola mogła być rozpoczęta przed wjazdem pojazdu na drogę krajową, gdy skarżący nie miał obowiązku posiadać dowodu uiszczenia opłaty. Organy administracyjne nie zgromadziły niezbędnego materiału dowodowego pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu sprawy. Tym samym doszło do naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ponadto opierając rozstrzygnięcie na notatce, która nie posiada mocy dowodowej naruszyły przepis art. 80 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...]. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Organ administracyjny rozpoznając ponownie sprawę podejmie czynności zmierzające do ustalenia w jakich godzinach skarżący jechał swoim pojazdem po drodze krajowej nr [...] oraz o której dokładnie godzinie rozpoczęta została przez policję kontrola pojazdu. Wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na rozstrzygnięcie w zakresie ukarania J.J. za przejazd pojazdem po drodze krajowej bez dokonania opłaty, bądź odstąpienia od jego ukarania.