III SA/Łd 64/18

Dnia 18 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędzia NSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2018 roku sprawy ze skargi T.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie. III SA/Łd 64/18 Uzasadnienie Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 33 § 1 pkt 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) [dalej u.p.e.a.] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec T. S. na podstawie tytułu wykonawczego z 19.10.2015 r. (nr [...]). W stanie faktycznym sprawy, 19.10.2015 r. A. S.A., Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił na T. S. tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący zaległą opłatę abonamentową za okres od stycznia 2010 r. do lipca 2015 r., który następnie skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w celu jego przymusowej realizacji. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z 18.11.2015 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku B. S.A. W odpowiedzi na ww. zajęcie, Bank B. S.A. poinformował, że na rachunku bankowym zobowiązanego brak jest środków umożliwiających całkowitą lub częściową realizację zajęcia. Pismem z 24.11.2015 r. T. S. zgłosił zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego (na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. zarzut niedoręczenia upomnienia). Zarzuty przekazano do wierzyciela celem zajęcia stanowiska w sprawie. Wierzyciel w dniu [...] wydał postanowienie, w którym uznał zarzuty za nieuzasadnione. Natomiast pismem z 15.07.2016 r. poinformował, iż przedmiotowe postanowienie nie jest ostateczne z uwagi na złożone przez T. S. zażalenie. W dniu [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej A. S.A. wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu l instancji. W związku z powyższym [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał postanowienie, którym uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W zażaleniem na powyższe T. S. podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie uznał jego zarzutu niedoręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, powołując się na stanowisko wierzyciela, który wskazał, że upomnienie zostało skutecznie doręczone 20.08.2015 r. pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddać przesyłkę adresatowi. Zdaniem strony, organ egzekucyjny zignorował fakt, że w tytule wykonawczym wierzyciel poświadczył nieprawdę. Bowiem w jego ostatecznym stanowisku zaznaczono, że upomnienie doręczono synowi zobowiązanego, wobec czego w tytule wykonawczym należało wskazać, iż nastąpiło ono na podstawie art. 43 k.p.a. Zobowiązany zaznaczył również, iż odrębnym zagadnieniem jest to, komu faktycznie doręczono upomnienie. Strona wskazała również, iż należy wziąć pod uwagę art. 46 § 1 i § 2 k.p.a., który w sposób wyczerpujący wskazuje jakie okoliczności uprawniają doręczającego do robienia adnotacji na dowodzie doręczenia. W ocenie odwołującego postępowanie dowodowe w sprawie doręczenia przesyłki innej osobie niż zobowiązany nie powinno być przedmiotem postępowania egzekucyjnego, niemniej bezspornym faktem jest, że wierzyciel nie doręczył upomnienia zobowiązanemu. W dalszej części zażalenia zobowiązany zaznaczył, że przyjęcie przez organ egzekucyjny stanowiska, że doręczenie upomnienia na podstawie art. 43 k.p.a. jest skuteczne - stanowi naruszenie obowiązującego prawa. Przepisy k.p.a. bowiem nie wskazują, iż doręczenie pisma na podstawie ww. artykułu rodzi skutki prawne. Zdaniem odwołującego, doręczenie pisma innej osobie niż adresat jest tylko wtedy skuteczne, gdy odbierający pismo dostarczy mu je fizycznie. Zobowiązany zaznaczył również, że nie upoważnił żadnego z członków rodziny ani innej osoby, żeby odbierała pisma doręczane przez pocztę w jego imieniu, a tylko takie upoważnienie skutkowałoby doręczeniem do osoby, która je wystawiła. W dalszej części uzasadnienia odwołania [...] zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie zupełnie nie ma znaczenia przepis art. 42 i art. 43 k.p.a., ponieważ one stanowią w jaki sposób można doręczyć pisma adresatom, natomiast nic nie mówią na temat ich dotarcia do adresata. Ponadto wierzyciel jako strona postępowania nie dowiódł, że upomnienie odebrał syn zobowiązanego, jak i nie dołączył dowodu, że zobowiązał się on doręczyć upomnienie. W związku z powyższym, nie dochowano należytej staranności w związku z jego doręczeniem. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wskazał, że podstawę zarzutów złożonych przez T. S. stanowił art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Organ zaznaczył, że w postanowieniu z 26.09.2017 r. zawierającym ostateczne stanowisko wierzyciela wskazano, odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, że A. S.A. wypełniając obowiązek nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. 17.08.2015 r. skierowała do zobowiązanego (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie numer [...] wzywające go do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu abonamentu radiowo - telewizyjnego. Upomnienie zostało doręczone 20.08.2015 r. pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Dowód w postaci kserokopii potwierdzenia odbioru przedmiotowego upomnienia dołączono do zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na fakt, że M. S. odbierając przesyłkę poleconą zawierającą przedmiotowe upomnienie, na potwierdzeniu jego odbioru umieścił nieczytelny podpis, osoba doręczająca korespondencję z urzędu dokonała uzupełnienia zapisu, wpisując czytelnie imię i nazwisko oraz stopień pokrewieństwa. Doręczenie niniejszej przesyłki nastąpiło na zasadach określonych w k.p.a. Wierzyciel zaznaczył, iż nie jest podmiotem uprawnionym do weryfikacji (w przypadku zakwestionowania autentyczności) pisma czy podpisu umieszczonego na dokumencie. Udowodnienie tej kwestii leży po stronie zobowiązanego, albowiem to on kwestionuje prawdziwość podpisu na potwierdzeniu odbioru upomnienia, a tym samym nieotrzymanie przesyłki poleconej z upomnieniem. W ocenie wierzyciela, w zaskarżonym postanowieniu zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji został uznany za nieuzasadniony. W związku z powyższym – jak stwierdził organ II instancji - uznać należało, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydając rozstrzygnięcie w sprawie złożonego przez T. S. zarzutu braku doręczenia upomnienia - w sposób prawidłowy oparł się na wiążącym stanowisku wierzyciela, wyrażonym w postanowieniu z 26.09.2017 r. Mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie był bowiem uprawniony do badania zasadności ww. zarzutu złożonego przez zobowiązanego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący T. S. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z powodu braku doręczenia upomnienia. W uzasadnieniu wskazał, że A. S.A. przesłała do niego kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru upomnienia, na którym nie było jednak jego podpisu. Tak więc upomnienie nie zostało mu doręczone osobiście, o czym ma świadczyć nieczytelny podpis na potwierdzeniu odbioru jego syna M. S. W ocenie skarżącego, A. S.A. w tytule wykonawczym poświadczyła nieprawdę, gdyż w rubryce doręczenie upomnienia wskazała datę jego doręczenia nie osobiście stronie, tylko osobie dorosłej, która zobowiązała się je doręczyć. W związku z tym, zdaniem skarżącego, w przedmiotowej rubryce powinna znajdować się data doręczenia upomnienia z adnotacją, iż doręczono je w trybie art. 43 k.p.a. Ma to zasadnicze znaczenie, gdyż upomnienie nie zostało doręczone zobowiązanemu bezpośrednio, co stanowi bezwzględny wymóg wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. W dalszej części uzasadnienia T. S. zaznaczył, iż jego zdaniem doręczenie upomnienia w trybie art. 43 k.p.a. nie można uznać za prawidłowe. Zobowiązany ponadto powołał art. 46 § 1 k.p.a. i stwierdził, iż skoro nie został spełniony wymóg wpisania daty i czytelnego podpisu odbiorcy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru upomnienia, nie można mówić, że doręczenie było zgodne z prawem. Ponadto wierzyciel jako strona postępowania nie dowiódł, że upomnienie odebrał syn zobowiązanego, jak i nie dołączył dowodu, że zobowiązał się on doręczyć upomnienie. W związku z powyższym, nie dochowano należytej staranności w związku z jego doręczeniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do regulacji art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja (odpowiednio postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając pod kątem opisanych wyżej kryteriów zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne Sąd uznał, że przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.). W świetle art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W niniejszej sprawie spór dotyczy doręczenia skarżącemu – zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. - upomnienia numer [...] wzywającego go do dobrowolnego uregulowania należności. Przedmiotowe upomnienie została wysłana na adres skarżącego. Doręczono je jednak nie adresatowi, ale innej osobie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wskazane jest jednak, że należy przy tej formie doręczenia zaznaczyć, czy pismo doręczono pełnoletniemu domownikowi, czy sąsiadowi, czy dozorcy domu, co odpowiada wymogom art. 43 k.p.a. Należy mieć bowiem pewność, że odbiorca nie jest np. niepełnoletnim domownikiem. W realiach niniejszej sprawy nie sposób jednak stwierdzić z całą pewnością komu doręczono upomnienie, kto faktycznie je odebrał. Na potwierdzeniu odbioru nie zaznaczono bowiem wyraźnie i jednoznacznie właściwej opcji. Miejsce (kwadrat do zakreślenia) oznaczające faktycznego odbiorcę pozostał niezakreślony. Dodatkowe wątpliwości budzi fakt przekreślenia całego potwierdzenia doręczenia włącznie z fragmentem wskazującym właśnie na doręczenie korespondencji pełnoletniemu domownikowi. Dalej zauważyć należy, iż w przypadku potwierdzenia odbioru przesyłki przepisy wymagają dokonania przez osobę odbierająca przesyłkę dokonania czytelnego podpisu. W tym przypadku takowego sporne potwierdzenie nie zawiera i nie można przyjąć, że brak ten skorygował listonosz wpisując imię i nazwisko osoby odbierającej przesyłkę, która miała się zobowiązać do jej przekazania skarżącemu. Przyjmuje się, że funkcja nadana podpisowi wymaga, aby wskazywał on jego autora i dane, które go indywidualizują. Należą do nich przede wszystkim imię i nazwisko, przy czym funkcję indywidualizującą pełni głównie nazwisko – podpis zatem powinien zawierać imię i nazwisko lub co najmniej nazwisko podpisującego, w sposób niekoniecznie czytelny, z możliwością opuszczenia kilku liter, lecz charakterystyczny dla osoby podpisanej. Stanowi on bowiem wiarygodną gwarancję, że pochodzi od osoby, której ściśle osobiste cechy zawierają się w charakterze pisma, a zarazem wskazówkę, że podpisane oświadczenie ma charakter definitywny. Funkcji tych nie może natomiast spełnić parafka, składająca się z inicjału, oznaczająca przyjęcie pewnych oświadczeń do wiadomości, niewskazująca na stanowczy charakter oświadczenia. Tymczasem, sporne potwierdzenie odbioru, opatrzone jest wyłącznie nieczytelną parafką, w której nie udaje się ustalić choćby jednej litery nazwiska podpisującego. W ocenie Sądu, tego rodzaju doręczenie nie spełnia wymagań określonych w art. 43 k.p.a. i pozostałych przepisach dotyczących doręczeń. Odwołać się tutaj można do wyroku Sądu Najwyższego, który w wyroku z 18 marca 2015 r., I UK 271/14 stwierdził, że fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, iż otrzymała je właściwa osoba (art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a.) lub że spełnione zostały warunki określone w art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze). Nieskuteczne doręczenie w ogóle zatem nie wywołuje skutków prawnych, w tym przypadku w postaci doręczenia upomnienia, co skutkuje zakwestionowaniem czynności dokonanych w ramach postępowania egzekucyjnego. Niewyjaśnienie w sposób jednoznaczny okoliczności doręczenia spornego upomnienia, wobec stanowczego zaprzeczania skarżącego aby otrzymał powiadomienie powoduje, że wydane w sprawie postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów proceduralnych (art. 43, art. 80, art. 81 k.p.a.). Skoro bowiem nie ustalono w sposób niewątpliwy, że upomnienie zostało skarżącemu doręczone, brak jest podstaw do ustalenia, że dalsze czynności w ramach postępowania egzekucyjnego dokonywane były zgodnie z przepisami prawa, wymagającymi uprzedniego doręczenia upomnienia skarżącemu. Wszystkie te uchybienia stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] winien mieć na uwadze powyższe ustalenia. R.T.