III SA/Łd 646/05

Dnia 8 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [....] III SA/Łd 646/05 UZASADNIENIE W dniu [....] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 6, art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71 poz. 734 z późn. zm.), art. 104 k.p.a. i § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156 poz.1817 z późn. zm.) wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania A. G. dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji stwierdził, że A. G. nie spełnia kryteriów określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Wyjaśnił, że dodatek mieszkaniowy dla rodziny 1 osobowej jest różnicą pomiędzy wydatkami na mieszkanie (ograniczonymi do 90%) łącznie z ryczałtem, a 20 % łącznego dochodu rodziny, co w przypadku A. G. daje wartość ujemną. W tej sytuacji dodatek nie przysługuje. Organ przyjął, że miesięczne wydatki mieszkaniowe wynoszą 155,21 zł, ryczał za ogrzewanie wody 7, 02 zł, a średni miesięczny dochód na jedną osobę wynosi 897,36 zł. Od powyższej decyzji skarżący w dniu 16 sierpnia 2005 r. złożył odwołanie wnosząc o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu podniósł, że przez 36 miesięcy będzie płacił podwyższony czynsz w wysokości 230 zł, a nie 155 zł, gdyż podpisał ugodę z Administracją Nieruchomościami Ł. – Ś. ,,A" dotyczącą spłaty istniejącego zadłużenia . Podał, że ma ciężką sytuację materialną i życiową. Otrzymuje rentę inwalidzką I grupy w kwocie 792,85 zł , ale po opłaceniu świadczeń niewiele pozostaje mu na życie i leki. Ponadto złamał rękę i nogę i porusza się o kulach, a opieka społeczna odmawia mu pomocy materialnej. [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa, art. 2, art. 3 ust.1, 2, i 3 art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) , § 2 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 156, poz. 1817) decyzją nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba , że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego . Organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie dochód brutto skarżącego za okres 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 2.692,08 zł. i składał się z jego renty chorobowej oraz dodatku pielęgnacyjnego. Uznał więc, że organ I instancji prawidłowo przyjął kwotę dochodu i prawidłowo wyliczył kwotę dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa, ust. 3 ust. 1, jest równy lub wyższy od 150 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20% dochodów gospodarstwa domowego w gospodarstwie jednoosobowym, a takim jest gospodarstwo skarżącego. W myśl § 2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust.1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. § 3 w.w. rozporządzenia określa sposób wyliczenia ryczałtu, w przypadku gdy lokal nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody i w instalację gazu przewodowego. Ponieważ z akt sprawy wynika, że mieszkanie A. G. pozbawione jest centralnej ciepłej wody. Organ I instancji uwzględnił w wyliczeniach dodatku mieszkaniowego ryczałt za brak w.w. mediów. Kwota ryczałtu wynosi 7, 02 zł i została uwzględniona przy wyliczeniu dodatku mieszkaniowego. Organ II instancji uznał, że wyliczenie dokonane przez organ I instancji jest prawidłowe a jego skutek – wartość ujemna dodatku mieszkaniowego – kategorycznie wyklucza przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 7 ust 6, który mówi, że dodatku mieszkaniowego nie przyznaje się, jeżeli jego kwota byłaby niższa niż 2% najniższej emerytury w dniu wydania decyzji. Organ ustalił, iż kwota ta w dniu wydania decyzji wynosiła 11,25 zł. Stwierdził ponadto, iż spłata zadłużenia nie stanowi wydatku w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego , w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz, że nie ma wpływu na wysokość czynszu opłacanego przez stronę za zajmowany lokal mieszkalny gdyż sprawę tę reguluje umowa między wynajmującym a zarządcą lokalu. W dniu [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przekazało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę A. G. Skarżący wnosił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i uznanie, że czynsz w wysokości 230 zł. jest opłatą stałą, gdyż będzie taki przez 3 lata i prawdopodobnie zostanie podwyższony. Ponadto skarżący wniósł o uznanie dodatku pielęgnacyjnego nie jako dochód tylko dodatek na wydatki związane z I grupą inwalidzką Podniósł również, że Administracja Nieruchomościami "A" nie rozpatruje jego wniosków twierdząc, że nie ma przepisów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę A. G. należało uwzględnić choć zadecydowały o tym inne przyczyny niż te, które podnosił skarżący. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaskarżona decyzja podlega zaś uchyleniu między innymi w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka właśnie sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie podstawą prawną wydania decyzji organów administracji obu instancji były przepisy art. 2, 3 ust. 1, 2 i 3, art. 5, 6, 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71 poz.734 z późn. zm.) oraz przepis § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. nr 156 poz.1817 z późn. zm). Zgodnie z treścią art. 9 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego. W myśl zaś § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust.1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Zgodność przepisu art. 9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. z Konstytucją oraz zgodność przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001 r. z art. 6 ust.1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. była rozpatrywana przez Trybunał Konstytucyjny. Wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie P 4/05 Trybunał uznał, iż art. 9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. jest niezgodny z art. 92 ust.1 Konstytucji zaś przepis § 2 ust.2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001r. jest niezgodny z art.6 ust.1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. Sentencja wyroku została ogłoszona w dniu 18 maja 2006 r. w Dzienniku Ustaw nr 84 poz. 587. Następstwem tego wyroku jest utrata mocy obowiązującej z dniem 18 maja 2001 r. przepisu art. 9 ust.1 pkt.1 wymienionej ustawy oraz przepisu § 2 ust.2 cytowanego rozporządzenia. W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. W dacie rozpatrywania sprawy przez sąd art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. oraz przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001 r. już nie obowiązywały. Oznacza to, iż organy administracji publicznej obu instancji wydały swoje decyzje w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją oraz przepis niezgodny z ustawą. Zastosowano więc nieprawidłową podstawę prawną w obu decyzjach. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. z Konstytucją oraz niezgodności § 2 ust.2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001r. z art.6 ust.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art.145a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania /.../ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Uzasadnia to uchylenie przez sąd zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zgodnie z treścią art.145 § 1 ust.1 pkt.1b.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Pogląd, iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją lub ustawą jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji mimo, że orzeczenie Trybunału zostało wydane już po wydaniu zaskarżonej decyzji, jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądowym. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 2003r. w sprawie V SSA 2058/03 (Lex nr 149681), z 24 kwietnia 2002r. w sprawie II SA/Gd 375/00 (Lex nr 76114), z 2 września 1999r. w sprawie IV SA 1360/97 (Lex nr 47852) i z 11 sierpnia 1999r. w sprawie II SA 1294/99 (Lex nr 46246). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, że nie jest uzasadniony zarzut, iż przy wyliczeniu dodatku mieszkaniowego organ winien uwzględniać poza czynszem także kwotę jaką skarżący zobowiązał się co miesiąc uiszczać, spłacając swoje wcześniejsze zadłużenie . Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. W myśl zaś art. 6 ust. 4 wymienionej ustawy wydatkami, o których mowa w ust. 3 są : 1) czynsz, 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, 7) wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Cytowany przepis nie daje podstawy do zaliczenia do wydatków ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu, kwoty długu obciążającej najemcę lokalu względem wynajmującego , bez względu na to czy należność ma być spłacona jednorazowo czy w ratach . Organ nie mógł także przy wyliczaniu dochodu skarżącego pominąć otrzymywanego przez niego dodatku pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 3 zdanie 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych do dochodu nie wlicza się jedynie dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Wymienione w tym przepisie zasiłki pielęgnacyjne przyznawane są przez właściwe organy administracji na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228 poz.2255 ) i nie są tożsame z dodatkiem pielęgnacyjnym jaki otrzymuje skarżący z ZUS. Reasumując sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją i ustawą co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art.145a § 1 kpa. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 ust.1 pkt.1b.) i c.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [..] z dnia [...]