III SA/Łd 647/24
WyrokWSA w Łodzi2025-02-20
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Paweł Dańczak, Monika Krzyżaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzający transportem może zostać ukarany karą pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem bez ważnego badania technicznego, jeśli nie miał wpływu na powstanie naruszenia?Ratio decidendi
Zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność administracyjną za naruszenia obowiązków przewozu drogowego, w tym za wykonywanie przewozu pojazdem bez ważnego badania technicznego, chyba że wykaże, że nie miał realnego wpływu na powstanie naruszenia i że naruszenie nastąpiło wskutek okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W sprawie brak było dowodów na istnienie takich okoliczności, a kara została nałożona zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, które wyłączają możliwość miarkowania kary.Stan faktyczny
18 stycznia 2024 r. podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów stwierdzono, że naczepa marki Krone nie posiadała ważnego badania technicznego od 6 grudnia 2023 r. Kierowca pojazdu podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. A. C., jako zarządzający transportem w Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego, został ukarany karą pieniężną 200 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego. Skarżący kwestionował odpowiedzialność, wskazując na brak wpływu na naruszenie i zarzucając błędy proceduralne w nałożeniu kary.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 czerwca 2024 roku nr BP.501.822.2024.2333.RZ9.574766 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.
Decyzją z 6 czerwca 2024 r., nr BP.501.822.2024.2333.RZ9.574766 Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 728), dalej u.t.d., art. 81 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), dalej p.r.d. oraz Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 marca 2024 r., nr WITD.DI.0152.IX1425/14/24/ZT o nałożeniu na A. C. kary pieniężnej w wysokości 200 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.
Jak wynika z akt sprawy, 18 stycznia 2024 r., o godzinie 13:26, na ul. A. w. R. miała miejsce kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Krone o nr rej. [...]. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierował J. B. wykonując transport drogowy rzeczy na trasie Dąbrowa - Brzozów w imieniu i na rzecz C. w Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. Kierowca okazał do kontroli m.in: dowód osobisty, kartę kierowcy, prawo jazdy, dowody rejestracyjne pojazdów, wypis nr 1 z zezwolenia nr 3/2020 na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wydany przez Starostwo Powiatowe w L.. Na podstawie danych z bazy CEPiK ustalono, że ostatnie badanie techniczne naczepy marki Krone o nr rej. [...] utraciło swoją ważność 6 grudnia 2023 r. Przebieg i wynik kontroli drogowej udokumentowano w protokole z 18 stycznia 2024 r.
Pismem z 8 lutego 2024 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił A. C. - jako zarządzającego transportem w Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego w Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z naruszeniem polegającym na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, tj. Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.
Decyzją z 15 marca 2024 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. C. karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.
Od powyższej decyzji A. C. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.
- art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. poprzez nałożenie na zarządzającego transportem kary za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć,
wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W piśmie z 10 kwietnia 2024 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania strona podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.
- art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., a contrario art. 189d oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie u.t.d., ponieważ pozwalają miarkować kary lub od nich odstępować lub poprzestawać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organ pominięte pomimo, że kary pieniężne zostały w u.t.d. uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający kwestii wymienionych w art. 189 § 2 pkt 1-6 k.p.a. przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, co oznacza, że konieczne jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie do uregulowań działu IVa k.p.a.
Wskazaną na wstępie decyzją z 6 czerwca 2024 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że w rozpatrywanej sprawie kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 2, 4 i 8 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 4 do u.t.d. określa natomiast w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia wskazane w załączniku nr 4 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na podstawie art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania w sprawie nie znajdują również art. 189e i art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. przyznaje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
W myśl art. 4 pkt 22 lit. 1 u.t.d., przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.). Zgodnie z art. 81 ust. 1 i 2 p.r.d., właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi. Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10 (art. 81 ust. 5 p.r.d.).
W myśl art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, to osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych (art. 92a ust. 4 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 92a ust. 8 u.t.d.).
Zgodnie z Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 200 złotych za każdy pojazd.
Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie toczy się wobec A. C. na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., gdyż jest zarządzającym transportem w Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego w Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. A. C. posługuje się certyfikatem kompetencji zawodowych w drogowym transporcie o nr [...].
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że 18 stycznia 2024 r. w. R. miała miejsce kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Krone o nr rej. [...], którym kierował J. B.. Przebieg kontroli został udokumentowany w protokole kontroli z 18 stycznia 2024 r. Na podstawie danych zawartych w bazie CEPIK ustalono, że termin badania technicznego naczepy marki Krone o nr rej. [...] utracił ważność 6 grudnia 2023 r. Kierowca nie okazał innego dokumentu potwierdzającego aktualne badanie techniczne pojazdu, ważne w dniu kontroli drogowej i podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń.
Organ odwoławczy podkreślił, że protokół kontroli z 18 stycznia 2024 r., który podpisał kierowca – J. B. stanowi istotny dowód w sprawie. Protokół kontroli pojazdu jest dokumentem urzędowym, który zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, ponieważ jest sporządzany z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść zastrzeżenia. Protokół odzwierciedla przebieg czynności kontrolnych oraz poczynione w toku kontroli ustalenia faktyczne.
Dodatkowo organ podkreślił, że z danych zawartych w bazie CEPIK wynika, że badanie techniczne naczepy było ważne do 6 grudnia 2023 r., a kontrola miała miejsce 18 stycznia 2024 r. W dacie kontroli naczepa marki Krone o nr rej. [...] nie posiadała aktualnego badania okresowego. Termin, od którego upłynęła ważność badania technicznego pojazdu to termin prawie miesięczny, a wyjaśnienia A. C., że nie został poinformowany o nowym pojeździe w przedsiębiorstwie nie zasługują na uwzględnienie. Przewoźnik jest zobligowany do wykonania przeglądu technicznego pojazdu do daty ważności ostatniego badania, a zarządzający powinien był dopilnować tego obowiązku, czego nie uczynił. Zarządzający transportem powinien był zorganizować pracę przedsiębiorstwa, w taki sposób, aby przedsiębiorstwo sprawnie oraz zgodnie z obowiązującym przepisami funkcjonowało. Niewywiązanie się z tego obowiązku skutkuje naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zarzut strony, że organ I instancji nie uwzględnił przesłanek świadczących o braku wpływu strony na powstanie naruszenia, co uzasadnia umorzenie postępowania administracyjnego jest niezasadny, albowiem w zaistniałym stanie faktycznym przesłanki warunkujące umorzenie postępowania nie wystąpiły. Strona nie przedstawiła dowodu o ważnym badaniu technicznym przyczepy w dniu kontroli.
Cytowany powyżej art. 71 ust. 1 p.r.d., jednoznacznie wskazuje, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Natomiast art. 71 ust. 2 p.r.d. określa wymogi dopuszczenia pojazdu do ruchu. Jednym z tych wymogów jest odpowiadanie pojazdu warunkom technicznym wymienionym w art. 66 p.r.d. Spełnianie tych warunków jest ustalane przez diagnostę stacji kontroli pojazdów podczas okresowego badania technicznego pojazdu. Termin badania technicznego pojazdu jest wpisywany do dowodu rejestracyjnego pojazdu. Zgodnie z art. 81 ust. 3 p.r.d., okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kolejne badania, jak wynika z art. 81 ust. 5 p.r.d., są przeprowadzane corocznie, za wyjątkiem przypadków określonych w ust. 6-10.
Tym samym w dniu kontroli, ww. naczepa nie posiadała ważnego badania technicznego, dlatego organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 200 zł stosownie do treści art. 92a ust. 2, 4 i 8 u.t.d. oraz Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.
Organ I instancji prawidłowo ustalił również stronę postępowania. Jak wynika z danych udostępnionych przez organ, który wydał licencję, strona była i jest nadal osobą zarządzającą transportem w Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego w Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., a kara pieniężna została nałożona na stronę na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d.
Ponadto, w myśl art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły. W ramach zarządzania operacjami transportowymi strona powinna nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem. Strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ jak stwierdzono w protokole kontroli drogowej wykonywano przewóz drogowy pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, co jest bezsporne. Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez zarządzającego transportem braku wpływu na powstanie naruszenia. Zebrany materiał dowodowy nie zawiera natomiast dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony. Zarzut strony, że nie była poinformowana o nowej naczepie w przedsiębiorstwie i w związku z tym nie mogła skontrolować jej stanu, nie zwalnia przedsiębiorcy oraz zarządzającego transportem z odpowiedzialności za nieprzestrzeganie przepisów transportu drogowego. Ponadto, badania techniczne naczepy utraciły ważność 6 grudnia 2023 r., natomiast kontrola miała miejsce 18 stycznia 2024 r., a więc od ponad miesiąca naczepa marki Krone o nr rej. [...] nie posiadała ważnego badania technicznego.
W ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Z literalnego brzmienia tego przepisu wprost wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym nie mogła i nie była w stanie przewidzieć. Strona nie dochowała natomiast należytej staranności, aby zapewnić realizację obowiązku związanego z przeprowadzeniem okresowego badania technicznego pojazdów w wymaganym terminie. Przepisy p.r.d. nakładają na właścicieli określonych rodzajów pojazdów obowiązki zadbania o to, by pojazdy posiadały ważne badania techniczne potwierdzające ich zdatność do ruchu drogowego. Natomiast poddany kontroli transport drogowy był wykonywany pojazdem wraz naczepą, które nie posiadały ważnych badań technicznych potwierdzających ich zdatność do ruchu drogowego. Strona będąc osobą zarządzającą powinna dbać o sprawność techniczną pojazdów m.in.: poprzez zapewnienie terminowego wykonywania ich badań technicznych. Brak takich badań świadczy bowiem o braku właściwej organizacji pracy i nadzoru tej osoby nad wykonywaniem zadań przewozowych. Skarżący nie wykazał w żaden sposób, że podjął się takiego rozwiązania organizacyjnego, z którego wynikałoby, że faktycznie sprawował prawidłowy nadzór nad taborem przewoźnika.
Dodatkowo organ podkreślił, że kara pieniężna nałożona za popełnienie naruszeń określonych w załączniku nr 4 do u.t.d. nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. odnoszących się do podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Znowelizowane przepisy u.t.d. przewidują odrębną odpowiedzialność za działania i zaniechania kierowcy, zarządzającego transportem oraz podmiotu wykonującego przewóz drogowy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. C. zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. poprzez nałożenie na zarządzającego transportem kary za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć,
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
- art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario art. 189d oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy i nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 6 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 marca 2024 r. o nałożeniu na A. C. - jako zarządzającego transportem w Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego w Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., kary pieniężnej w wysokości 200 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego określone w Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., tj. wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
Na wstępie należy wskazać, że skarżący w toku postępowania administracyjnego, jak i w ramach poniesionych w skardze zarzutów nie podważył stanu faktycznego, będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że 18 stycznia 2024 r. kierowca - J. B. wykonujący transport drogowy na rzecz C. w Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., w którym skarżący pełni funkcję zarządzającego transportem, kierował zespołem pojazdów składającym się z ciągnika siodłowego marki Scania o nr rej. [...] i naczepy marki Krone o nr rej. [...], której badanie techniczne utraciło ważność 6 grudnia 2023 r. Powyższą okoliczność kontrolujący ustalili na podstawie danych zawartych w bazie CEPiK. Kierujący zespołem pojazdów nie okazał innego dokumentu potwierdzającego aktualne badanie techniczne pojazdu, ważne w dniu kontroli drogowej. Przebieg i wynik kontroli drogowej udokumentowano w protokole kontroli z 18 stycznia 2024 r., który kierujący zespołem pojazdów podpisał, nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario art. 189d oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (Dział IVa) wskazać należy, że zakres stosowania przepisów Działu IVa - "Administracyjne kary pieniężne" k.p.a. wyznacza art. 189a. Zgodnie z art. 189a § 1 k.p.a., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W myśl art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przytoczonej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w art. 189a § 2 k.p.a. jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w art. 189a § 2 k.p.a. w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że twierdzenie skarżącego odnośnie co do zasadności zastosowania art. 189a § 2 pkt 1 -3, art. 189d, art. 189e oraz art. 189f k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione podobnie, jak i zarzut naruszenia tych przepisów przez ich niezastosowanie. W niniejszej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji określonych w powołanych przez stronę przepisach Działu IVa k.p.a.
Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w art. 189a § 2 k.p.a. w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. m.in. wyrok NSA z 21 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 418/21, Lex nr 3737476).
Z powyższych względów brak jest podstaw do stwierdzenia, że organy dopuściły się naruszenia wymienionych w omawianym zarzucie przepisów k.p.a. poprzez ich niezastosowanie.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d., w ramach którego skarżący podnosił, że jako zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, także i ten zarzut uznać należy za niezasadny.
Skarżący jako podmiot zarządzający transportem, w tym transportem drogowym rzeczy wykonywanym na trasie Dąbrowa – Brzozów, który miał miejsce 18 stycznia 2024 r., miał obowiązek rzeczywistego, ciągłego i bieżącego nadzoru nad operacjami transportowymi. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa.
Zakres odpowiedzialności skarżącego wynika zaś z art. 92a ust. 2 u.t.d., który stanowi, że zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2 000 zł za każde naruszenie. Z przepisu tego wynika m.in., że odpowiedzialność zarządzającego transportem ma charakter odpowiedzialności administracyjnej, niezależnej od winy (obiektywnej), z zastrzeżeniem prawnie przewidzianych okoliczności egzoneracyjnych. Zasadniczym obowiązkiem zarządzającego transportem jest rzeczywisty i ciągły, zarządczy nadzór nad operacjami transportowymi przedsiębiorcy, zgodnie bowiem z art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, zarządzający transportem, to osoba fizyczna zatrudniona przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, ta osoba fizyczna lub, w razie potrzeby, inna osoba fizyczna wyznaczona przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzająca w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Z art. 4 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1071/2009 wynika ponadto, że do zadań zarządzającego transportem należy również co najmniej utrzymanie i konserwacja pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawowa księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem.
Przyjąć zatem należy, że tak jak na przedsiębiorcy, tak i na zarządzającym transportem ciążyć będą obowiązki związane z faktycznie wykonywanym transportem (przewozem), w tym m.in. obowiązki wynikające z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.).
Stosownie do art. 81 ust. 1 p.r.d, właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (art. 81 ust. 2 p.r.d.). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 81 ust. 3 p.r.d.). Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10 (art. 81 ust. 5 p.r.d.).
Zgodnie z art. 82 ust. 1 p.r.d., organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu. Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (art. 82 ust. 2 p.r.d.). Natomiast według art. 71 ust. 1 p.r.d., dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Stosownie do art. 84 ust. 1 p.r.d., badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta potwierdzając tym samym stan techniczny pojazdu.
Kontrolowany zespół pojazdów składał się z pojazdów zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dlatego na skarżącym – jako zarządzającym transportem ciążył obowiązek stosownie do powołanych wyżej unormowań dokonać okresowego badania technicznego pojazdów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie określonym w dowodzie rejestracyjnym. W trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej 18 stycznia 2024 r. stwierdzono naruszenie opisane w lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem (tj. naczepą marki Krone o nr rej. [...]) nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 200 zł.
Z materiału dowodowego znajdującego w aktach sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że termin okresowego badania technicznego wchodzącej w skład kontrolowanego zespołu pojazdów naczepy marki Krone o nr rej. [...] upłynął 6 grudnia 2023 r. (wydruk z bazy CEPiK) i termin ten nie został dotrzymany, do dnia przeprowadzenia kontroli, tj. 18 stycznia 2024 r. badanie nie zostało wykonane. Okoliczność ta nie jest sporna.
Brak badania technicznego, uprawniał organ do stwierdzenia naruszenia, polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, o którym mowa w lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., a argumentacja zawarta w skardze nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Zgodnie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, który sąd w pełni podziela, zgodnie z którym ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że przedsiębiorca uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (por. wyroki NSA z 13 października 2022 r., sygn. akt II GSK 761/19 i z 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20), spoczywa na przedsiębiorcy. Ponadto istotnym jest, w świetle art. 92c u.t.d., że uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie warunków przewozu może mieć miejsce w sytuacjach nadzwyczajnych, niespodziewanych, wyjątkowych, których profesjonalny podmiot zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy czym miarę staranności należy oceniać biorąc pod uwagę specyfikę działalności transportowej, wysokie wymagania stawiane w związku z prowadzeniem tej działalności, w szczególności wyznaczonym zarządzającym transportem (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20).
Podzielając to stanowisko oraz mając na uwadze, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że zaistniałe naruszenie było następstwem okoliczności lub zdarzeń nadzwyczajnych, których przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, stwierdzić należy, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. Obowiązkiem zarządzającego transportem było zastosowanie takich rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie, które umożliwiłyby zaplanowanie pracy kierowcy i ewentualnie innych osób kierujących jego pracą, aby badanie techniczne pojazdu zostało przeprowadzone we właściwym czasie.
Skarżący nie podważył w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej wyników kontroli drogowej udokumentowanej protokołem kontroli, podpisanym przez kierowcę, który kierował zespołem pojazdów 18 stycznia 2024 r. Protokół jako dokument urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej prawem formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny lub nawet niemożliwy do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie podlegający w powiązaniu z innymi dowodami ocenie w postępowaniu, co organy uczyniły. Stanowisko takie jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 89/08).
Stwierdzenie naruszenia prawa powoduje odpowiednią, zgodną z przepisami kwalifikację tego naruszenia, a w konsekwencji nałożenie kary w przewidzianej ustawą wysokości, bez możliwości odstąpienia od nałożenia kary (poza przypadkami uregulowanymi w art. 92c oraz art. 92b u.t.d., które nie odnoszą się do okoliczności niniejszej sprawy), czy jej miarkowania. Zasada praworządności wymagała więc od organu administracji, aby stwierdzając naruszenie określone w lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., nałożył przewidzianą w tym przepisie karę, określoną w stałej wysokości w kwocie 200 zł.
Reasumując należy wskazać, że organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto nie znajdują również zastosowania art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zasadnie uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Zapewniono również skarżącemu czynny udział w sprawie w toku całego postępowania.
Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 marca 2024 r.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
R. T-M.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło