III SA/Łd 649/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg M. P.-D. i K. D. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych postanawia: odrzucić skargi. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. nałożył na M.P.-D. grzywnę w kwocie 2 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka A.D. przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B wskazanych w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 24 marca 2016 r. wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli M.P.-D. i K.D. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia przysługuje zażalenie do Ministra Zdrowia. Zażalenie takie strona złożyła i nie zostało ono jeszcze rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1); wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2); gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3); jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (pkt 4); jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (pkt 5); jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego (pkt 5a); jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zaskarżone postanowienie to wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Na postanowienie o nałożeniu grzywny zobowiązanemu służy prawo do wniesienia zażalenia (art. 122 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm.). Zaskarżone postanowienie dotyczy zatem sprawy co do zasady objętej właściwością sądu administracyjnego. Zauważyć jednakże trzeba, że zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 50 p.p.s.a. wynika, że legitymacja do wniesienia skargi oparta jest na kryterium interesu prawnego. Pod pojęciem interesu prawnego należy rozumieć istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Od wykazania związku między chronionym przez prawo interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione więc jest uprawnienie do złożenia skargi. W niniejszej sprawie skarżący nie był stroną postępowania, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie. W postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie grzywny w celu przymuszenia, stroną i jednocześnie podmiotem uprawnionym do wniesienia zażalenia na postanowienie o jej nałożeniu jest zobowiązany (art. 122 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). W postępowaniu egzekucyjnym zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają (art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Z akt sprawy wynika, że zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 marca 2016 r. wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. była M.P.-D. a nie K.D. Z tego też względu adresatem zaskarżonego postanowienia nr [...] była wyłącznie skarżąca. Wobec czego jedynie skarżąca jest osobą posiadającą przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 24 marca 2016 r. W tego rodzaju postępowaniu nie można uznać, aby interes prawny w zaskarżeniu postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia miał poza zobowiązanym jakikolwiek inny podmiot. Z samego charakteru postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wynika, że dotyczy ono wyłącznie interesu prawnego podmiotu, do którego jest skierowane. Brak legitymacji skargowej skarżącego skutkuje niedopuszczalnością jego skargi już tylko z tego względu, a sytuacja taka – zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – zobowiązuje sąd do odrzucenia skargi. Poza tym należy mieć na względzie, że stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 52 p.p.s.a. wprowadza zatem zasadę, według której wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków zaskarżenia na etapie postępowania przed organami administracji publicznej, jeżeli ustawa przewiduje takie środki w sprawie będącej przedmiotem skargi, a jeżeli środki zaskarżenia nie są przewidziane, wniesienie skargi jest dopuszczalne po uprzednim (przed wniesieniem skargi) wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Zaskarżone postanowienie to tymczasem postanowienie organu I instancji, na które skarżącej przysługiwało zażalenie. Z odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy wprawdzie wynika, że zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonym postanowieniu skarżąca złożyła takie zażalenie do Ministra Zdrowia, lecz postępowanie zażaleniowe nie zostało jeszcze zakończone. W tej sytuacji uznać należy, że skarżąca przed wniesieniem skargi do sądu nie wyczerpała służącego jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie środka zaskarżenia. Samo wniesienie środka zaskarżenia (zażalenia) przed jego rozpoznaniem nie może zostać uznane za spełnienie warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Dopiero na rozstrzygnięcie Ministra Zdrowia, wydane po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł., przysługiwać jej będzie skarga do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy wniesioną w niniejszej sprawie skargę skarżącej uznać należy za niedopuszczalną z uwagi na niewyczerpanie służącego jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie środka zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. D.Cz.