III SA/Łd 650/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Referendarz sądowy – Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić G. K. przyznania prawa pomocy E.K. III SA/Łd 650/07 Uzasadnienie G. K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 30 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wobec nie uiszczenia wpisu sądowego, skargę odrzucił. Następnie, w dniu 11 grudnia 2007 r., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Uzasadniając wniosek skarżący wskazał jednie na argumenty dotyczące uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J. K. i tróją dzieci – synami T. K. (10 lat), M. K. (10 lat) i R. K. (6 lat). Skarżący, zgodnie z oświadczeniem, nie posiada domu, mieszkania ani innych nieruchomości. W oświadczeniu o dochodach wskazał na dochody własne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które określił na 2.500 zł oraz na dochody żony J. K. w wysokości 3.000 zł uzyskiwane również z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazując na miesięczne koszty utrzymania wyliczył je na 6.600 zł, w tym czynsz za lokal mieszkalny wraz z kosztami eksploatacyjnymi – 2.500 zł, utrzymanie domu i rodziny – 2.500 zł, składki na ubezpieczenie społeczne – 1.600 zł. Mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego nie zawierało wszystkich informacji niezbędnych do prawidłowej oceny stanu majątkowego oraz budziło wątpliwości co do wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków w świetle uzyskiwanych dochodów, Sąd wezwał skarżącego – na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do nadesłania w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W szczególności zażądano: złożenia odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2006 r. oraz odpisów deklaracji VAT-7 z ostatnich trzech okresów rozliczeniowych (w związku z działalnością gospodarczą skarżącego i jego żony); złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę kont i lokat bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy (w tym z rachunków bankowych prowadzonych w związku z wykonywaniem działalności gospodarczej); złożenia odpisu umowy najmu lokalu mieszkalnego wraz z potwierdzeniem ponoszenia opłat eksploatacyjnych. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przekazał kserokopię swojego zeznania podatkowego PIT-28 za rok 2006 oraz zeznania podatkowego żony PIT-36 za rok 2006. Z pierwszego z wymienionych dokumentów wynikało, że skarżący uzyskiwał w roku 2006 przychody w wysokości 13.280 zł. Z zeznania PIT-36 żony skarżącego J. K. wynikało natomiast, że w roku 2006 uzyskała ona łączne przychody w wysokości 451.415,35 zł, przy kosztach uzyskania przychodów w wysokości 416.893,20 zł, co dało dochód w wysokości 34.522,15 zł. Skarżący przekazał także zeznania podatkowe VAT-7 za miesiące: wrzesień (kwota podstawy opodatkowania – 28.838 zł), październik (kwota podstawy opodatkowania – 34.908 zł), listopad (kwota podstawy opodatkowania – 31.308 zł). Przedłożył również kserokopie wpłat należności z tytułu składek na ZUS. Przedstawił także kserokopie rachunków regulowanych przez żonę J. K. m.in. rachunek wystawiony na Sklep Spożywczy [...] z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę 209,16 zł oraz dowód wpłaty na rzecz Zakładu Wodociągów i Kanalizacji wystawiony na J. K. (kwota płatności 211,22 zł), a także rachunki za gaz (kwota płatności 354 zł) oraz za energię elektryczną (kwota płatności 213,89 zł) wystawione na G. K. Do pisma załączona została także umowa najmu lokalu użytkowego przy u. A na rzecz J. K., z której to umowy wynikało, że J. K. reguluje czynsz najmu w wysokości 1.348, 60 zł. W odpowiedzi natomiast na żądanie Sądu dotyczące złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych kont i lokat bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, skarżący nie przedłożył żadnych z wnioskowanych przez Sąd dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 powoływanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej, ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego sytuację rodzinną i materialną, Sąd stanął na stanowisku, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W opinii Sądu, twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania uznać należy za nieprzekonujące, mimo prób wykazania przez skarżącego ograniczonych dochodów i braku oszczędności. Oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone później – na wezwanie sądu – dodatkowe informacje uznać należy za niepełne. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący wbrew wyraźnemu żądaniu Sądu nie przedstawił wyciągów i wykazów z posiadanych kont i lokat bankowych. Przy czym o fakcie posiadania rachunku(ów) świadczyć może chociażby sam fakt prowadzenia zarówno przez skarżącego jak i jego żonę działalności gospodarczej. Fakt odmowy przekazania lub niepełnego przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym we wskazanym zakresie czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych. Informacje o dokonywanych operacjach na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony oraz ewentualne informacje o zgromadzonych środkach majątkowych były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. Dodatkowo wskazać jeszcze należy, że część z przedstawionych przez skarżącego dokumentów, mających potwierdzać ponoszenie wysokich wydatków bieżących, dotyczy prowadzonej przez skarżącego i jego żonę działalności gospodarczej, w szczególności dokumenty potwierdzające regulowanie czynszu za lokal użytkowy, czy też należności z tytułu składek na ZUS. Część tych kosztów, w szczególności w przypadku żony skarżącego prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, wliczana winna być do kosztów uzyskania przychodów. Za niewiarygodne, i związku z tym wymagające dodatkowych informacji o posiadanych rachunkach bankowych i dokonywanych na nich operacjach, uznał także Sąd oświadczenie skarżącego o wysokości wydatków bieżących, które przewyższały faktyczne, podawane przez stronę dochody. Z powyższego mogło wynikać, że skarżący dysponuje innymi środkami majątkowymi, które mogą mu służyć do pokrywania różnicy wydatków w stosunku do osiąganych dochodów. W szczególności, iż skarżący nie wykazywał, aby prowadzona przez niego działalność była nierentowna i przynosiła starty. W tej sytuacji nie przekazanie informacji o posiadanych kontach i lokatach bankowych ponownie uniemożliwiło Sądowi dokonanie całościowej oceny możliwości płatniczych strony. W świetle powyższych ustaleń, przede wszystkim nie przedstawienia informacji o posiadanych lokatach i rachunkach bankowych, złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera, zdaniem Sądu, dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Dlatego też uznając złożone przez skarżącego oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest pełnej realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem Sądu, umożliwiających faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy faktycznie nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać bowiem należy, że prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Jedynie zaś wykazanie spełnienia owej przesłanki czyniłoby zasadnym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w postanowiniu. E.K.