III SA/Łd 659/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu 17 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję [...] Kuratora Oświaty w Ł. z [...] nr [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę organu prowadzącego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. 26 czerwca 2018 r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Kuratora Oświaty w Ł. z 7 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę organu prowadzącego. W piśmie z 21 września 2018 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania skargi na czynność referendarza sądowego na postanowienie z 21 czerwca 2018 r. o rozwiązaniu spółki bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że 14 września 2018 r. powzięła wiadomość, że została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego na mocy postanowienia z 21 czerwca 2018 r. Nie miała wiedzy o wszczęciu przeciwko niej takiego postępowania, gdyż postanowienie o jej rozwiązaniu zostało wysłane na nieprawidłowy adres. Powyższa sytuacja uzasadnia zawieszenie postępowania w trybie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., z uwagi na utratę zdolności sądowej przez spółkę. Spółka podjęła czynności zmierzające do przywrócenia stanu sprzed wydania postanowienia z 21 czerwca 2018 r. i umorzenia postępowania w przedmiocie rozwiązania spółki bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Do pisma skarżąca załączyła skierowany do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o doręczenie postanowienia z 21 czerwca 2018 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia skargi na postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. W piśmie z 10 października 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że 18 września 2018 r. złożyła wniosek o doręczenie postanowienia z 21 czerwca 2018 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia skargi na postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. 11 stycznia 2019 r. Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego przesłał odpis postanowienia referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt [...]po rozwiązaniu skarżącej spółki bez przeprowadzenia jej likwidacji oraz odpis postanowienia sądu z 13 listopada 2018 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku skarżącej spółki o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. oraz o odrzuceniu skargi skarżącej spółki na postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r.. W piśmie z 19 lutego 2019 r. Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego poinformował, że 11 stycznia 2019 r. zostało wniesione zażalenie na pkt 2 postanowienia z 13 listopada 2018 r., a 11 stycznia 2019 r. wpłynęła skarga o wznowienie postępowania, które oczekują na rozpoznanie. Postanowieniem z 11 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., z urzędu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie z uwagi na utratę przez skarżącą zdolności sądowej. 28 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. przekazał odpis postanowienia starszego referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym dla [...] w Ł., Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] o wykreśleniu skarżącej z Krajowego Rejestru Sądowego wraz z potwierdzeniem dokonania wpisu daty jego uprawomocnienia się 19 września 2018 r, odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z 8 marca 2019 r., sygn. akt [...] o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. o rozwiązaniu skarżącej spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, odpis prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydziału Gospodarczego Odwoławczego z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...] o oddaleniu zażalenia skarżącej od postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 13 listopada 2018 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. i odrzuceniu skargi na postanowienie z 21 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Utrata zdolności sądowej jednej ze stron na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 58 § 2 p.p.s.a., który dopuszcza możliwość uzupełnienia braku zdolności sądowej. Natomiast w razie utraty zdolności sądowej przez stronę w toku postępowania, sąd z urzędu zawiesza postępowanie (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), przy czym zawieszenie postępowania z tej przyczyny ma skutek od dnia zdarzenia, które je spowodowało (art. 124 § 2 p.p.s.a.). Postępowanie sądowe nie może się toczyć, jeżeli skarżący lub organ utraciły zdolność sądową w toku postępowania. Podjęcie postępowania zawieszonego z powodu utraty zdolności sądowej następuje od dnia ustalenia ogólnego następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową (art. 128 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową, a w każdym razie po upływie trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu z tej przyczyny, sąd umarza zawieszone postępowanie (art. 130 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z 21 czerwca 2018 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla [...] w Ł. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wydał w trybie art. 25d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 986 ze zm.) postanowienie o rozwiązaniu skarżącej, będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, bez przeprowadzenia likwidacji. Stosownie do art. 6945 § 2 k.p.c. postanowienia o wpisie są skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania, z wyjątkiem postanowień dotyczących wykreślenia podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 20 ust. 2 i 3 ustawy Krajowym Rejestrze Sądowym w sprawach, w których postanowienia sądu rejestrowego są skuteczne lub wykonalne z chwilą uprawomocnienia, wraz z wpisem, zamieszcza się wzmiankę o jego nieprawomocności, a datę uprawomocnienia wpisuje się z urzędu. Jeżeli zatem przepis stanowi, że określone postanowienie sądu rejestrowego jest skuteczne i wykonalne dopiero z chwilą uprawomocnienia, wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego dokonuje się z chwilą wydania postanowienia, lecz wraz z wpisem zamieszcza się wzmiankę o jego nieprawomocności. W takiej sytuacji spółka traci byt prawny dopiero z chwilą jej wykreślenia z rejestru na podstawie prawomocnego postanowienia sądu rejestrowego (por. postanowienie SN z 29 czerwca 2001 r., I CZ 73/01). Stanowisko takie znalazło także oparcie w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 marca 1991 r., III CZP 13/91 (OSNCP 1991, nr 7, poz. 77). W uchwale tej stwierdzono, że wykreślona spółka z rejestru handlowego na podstawie nieprawomocnego postanowienia sądu rejestrowego, zachowuje osobowość prawną do chwili uprawomocnienia się tego postanowienia, a w momencie uprawomocnienia się takowego postanowienia, podmiot wpisany w Krajowego Rejestru Sądowego traci swą osobowość prawną, czyli przestaje istnieć w świetle prawa. Utrata przez spółkę osobowości prawnej oznacza utratę zdolności sądowej, czyli zdolności występowania przed sądem administracyjnym jako strona (art. 25 § 1 p.p.s.a.). W dacie wniesienia skargi (26 czerwca 2018 r.) postanowienie z 21 czerwca 2018 r. o rozwiązaniu skarżącej bez przeprowadzenia jej likwidacji nie było jeszcze prawomocne. Jak wynika z potwierdzenia dokonania wpisu daty uprawomocnienia, postanowienie z 21 sierpnia 2018 r. o wykreśleniu jej z Krajowego Rejestru Sądowego uprawomocniło się 19 września 2018 r. Od tej daty skarżąca utraciła osobowość prawną, a w konsekwencji zdolność sądową. Dokonanie wpisu o wykreśleniu skarżącej z Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie postanowienia z 21 sierpnia 2018 r. miało wprawdzie miejsce dopiero 24 czerwca 2019 r., lecz spowodowane to było toczącymi się postępowaniami w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. oraz wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. i skargi na postanowienie z 21 czerwca 2018 r. 30 marca 2019 r. uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z 8 marca 2019 r., sygn. akt [...] o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. o rozwiązaniu skarżącej spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. 12 kwietnia 2019 r. uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 13 listopada 2018 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2018 r. i odrzuceniu skargi na postanowienie z 21 czerwca 2018 r. W przypadku prawomocnego wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, brak jest podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć jej aktywa i pasywa. Skoro nastąpiła utrata zdolności sądowej skarżącej i nie ma jej następcy prawnego, to stosownie do powołanego wyżej art. 130 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postępowanie zawieszone z tej przyczyny należy umorzyć. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 130 § 1 pkt 2 i art. 131 p.p.s.a. umorzył zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne. a.k.