III SA/Łd 661/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III W składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na uchwałę Rady Miasta P. T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia cen urzędowych za usługi przewozowe postanawia 1) przyznać M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od obowiązku ponoszenia opłat sądowych ponad kwotę 100 złotych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Pismem z dnia 12 listopada 2008 r. M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Miasta P. T. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie ustalenia cen urzędowych za usługi przewozowe. W toku postępowania skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż zarówno on jaki i jego żona są osobami niepełnosprawnymi, w związku z czym ponoszą wysokie koszty leczenia. Z tych też względów – jak stwierdził – nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w sprawie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną H. B. i córką K. B. (19 lat). Na dochody w gospodarstwie domowym skarżącego – zgodnie z jego oświadczeniem – składa się wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.126 zł, świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 939 zł oraz wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.893 zł. Daje to łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego w wysokości 3.958 zł, a średnio miesięcznie na jednego członka rodziny ok. 1.319 zł. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 42,42 m2 oraz domu jednorodzinnego (w stanie surowym – nie zamkniętym), jak przy tym wyjaśnił budowa przerwana została w 1994 r. z przyczyn zdrowotnych i finansowych. Zgodnie z oświadczeniem, skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wyjaśnił dodatkowo, że ponosi koszty utrzymania córki – uczennicy liceum ogólnokształcącego. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r., Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od obowiązku ponoszenia opłat sądowych ponad kwotę 100 złotych i odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało skarżącemu doręczone w dniu 7 września 2009 r. W dniu 10 września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynął sprzeciw M. B. od powyższego postanowienia. W sprzeciwie skarżący zarzucił postanowieniu "rażącą obrazę prawa materialnego: przedmiotu skargi z dnia 9 maja 2008 r., skargi do Sądu z dnia 12 listopada 2008 r., dodatkowego pisma wyjaśniającego z dnia 24 listopada 2008 r. i wniosku o zwolnienie mnie z kosztów sądowych na urzędowym formularzu". W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżone przez niego postanowienie Referendarza sądowego nie ma mocy prawnej, gdyż nie dotyczy sedna wymienionych wyżej pism, kierowanych przez niego do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) od postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy strony mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. W myśl zaś art. 260 wymienionej ustawy w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepisy te regulują możliwość kwestionowania orzeczeń wydawanych przez referendarzy sądowych wprowadzając specyficzny środek prawny w postaci sprzeciwu. Sprzeciw nie stanowi typowego środka odwoławczego, który można by porównać z zażaleniem na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego lub zarządzenie przewodniczącego. Jego wniesienie nie powoduje bowiem poddania zarządzenia lub postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w ramach prawa pomocy ocenie sądu, lecz utratę mocy przez to orzeczenie i przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.). W świetle powyższych rozważań bez znaczenia pozostają zarzuty skarżącego odnoszące ów środek odwoławczy do skargi z dnia 9 maja 2008 r., z dnia 12 listopada 2008 r. oraz dodatkowego pisma wyjaśniającego z dnia 24 listopada 2008 r., kierowanych przez skarżącego do Sądu. W rozpoznawanej sprawie sprzeciw M. B. dotyczyć bowiem może jedynie postanowienia Referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2009 r., przyznającego skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym. Skarżący wniósł przedmiotowy środek odwoławczy w wymaganym terminie. W związku z tym postanowienie to utraciło moc, zaś sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 245 § 3 wymienionej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W rozpoznawanej sprawie M. B. wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżący zgłosił wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym (245 § 3 w/w ustawy). W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżący jak i jego żona są osobami niepełnosprawnymi, w związku z czym ponoszą zwiększone koszty bieżącego utrzymania, w szczególności zakupu leków i opłacenia dodatkowych świadczeń medycznych. Ponadto w gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje także córka – uczennica liceum ogólnokształcącego i jak wskazał skarżący ponosi on dodatkowe wydatki związane z pokrywaniem kosztów jej utrzymania. Skarżący prowadzi równolegle inne sprawy w tutejszym sądzie, które także mogą powodować konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Istotnym jest jednak fakt, że dochody w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą łącznie 3.958 zł. Daje to miesięcznie dochód na jednego członka rodziny w wysokości ok. 1.319 złotych. Wszystkie te okoliczności w zestawieniu z wysokością ewentualnych kosztów sądowych w ramach prowadzonego postępowania oraz faktem, iż ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na częściowe pokrycie opłat sądowych w kwocie 100 zł. Podnieść należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stąd też biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje załączone do akt postępowania uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W tej sytuacji Sąd uznał, iż przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie. M.B. nie jest bowiem w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. A. B.