III SA/Łd 672/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki [...] z dnia [...] r., nr [...] ; 2. zasadza od Rektora Politechniki [...] na rzecz J.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III SA/Łd 672/11 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] (znak [...] Rektor Politechniki [...], reprezentowany przez Prorektora ds. Studenckich utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki [...] z dnia [...] (znak [...]) o skreśleniu J. S. z listy studentów Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki [...] z dniem [...] z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce – niespełnienia warunków umożliwiających uzyskanie rejestracji na następny semestr. W oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy Sąd ustalił następująco stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] (znak [...]) Dziekan Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki [...], w oparciu o art. 190, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 104 k.p.a. oraz Regulamin studiów w Politechnice [...] skreślił J. S. z listy studentów z dniem [...]. W uzasadnieniu organ ograniczył się do stwierdzenia, iż skreślenie z listy studentów miało miejsce z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce – niespełnienia warunków umożliwiających uzyskanie rejestracji na następny semestr. Od powyższej decyzji odwołanie do Prorektora Politechniki [...] ds. Studenckich złożyła J. S.. W uzasadnieniu podniosła, iż uzyskała wymaganą liczbę punktów pozwalającą na uzyskanie awansu na kolejny rok studiów. Wyjaśniła przy tym, iż decyzja Dziekana spowodowana była brakującymi wpisami z przedmiotów zaliczonych w terminie, a składając indeks oraz kartę egzaminacyjną dołączyła podanie, zawierające możliwość ich uzupełnienia. Decyzją z dnia [...] Rektor Politechniki [...] podtrzymał w całości decyzję Dziekana Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki [...]. Jako podstawę prawną organ odwoławczy wskazał art. 190, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 104 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 20 Regulaminu studiów w Politechnice [...]. Uzasadnienie decyzji Rektora ograniczyło się do stwierdzenia, iż z uwagi na brak udokumentowanych postępów w nauce, utrzymuje decyzję o skreśleniu wnoszącej odwołanie z listy studentów . Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła J. S., wnosząc o uchylenie decyzji I i II instancji i przywrócenie skarżącej w prawach studenta Politechniki [...]. Wnosiła ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi strona podnosiła przede wszystkim, iż nie przekroczyła dopuszczalnej liczby brakujących punktów, spełniając tym samym warunki do rejestracji na kolejnym semestrze studiów. W tym zakresie podobnie jak w odwołaniu wskazywała na fakt złożenia do dziekana podania, w którym wyjaśniła przyczyny braku stosownych wpisów w indeksie zaliczonych przedmiotów, z jednoczesną prośbą o możliwość ich uzupełnienia. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut wniesienia skargi z uchybieniem terminu. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Decyzja Rektora Politechniki [...] była dwukrotnie przesyłana za pośrednictwem poczty do skarżącej i zwracana z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" z powodu nie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi. Sposób awizowania przesyłki nie spełniał jednak wymogów wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Na naklejonym na przesyłkę druku zwrotnego potwierdzenia odbioru nie ma informacji, gdzie pozostawiano zawiadomienia z informacją o możliwości i terminie odbioru przesyłki w placówce pocztowej. Brak zatem podstaw prawnych do uznania, że nastąpiło doręczenie decyzji w trybie określonym w art. 44 § 1-4 k.p.a. Ponieważ w aktach administracyjnych znajduje się pokwitowanie odbioru decyzji przez skarżącą w dniu [...], a skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniesiona została w dniu [...], czyli z zachowaniem 30–dniowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi. Przechodząc do merytorycznej oceny wniesionej skargi, w ocenie Sądu uznać należało, że zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, co uzasadniało uwzględnienie skargi. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Politechniki [...] z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki [...] z dnia [...] (znak [...]) o skreśleniu J. S. z listy studentów Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki [...] z dniem [...]. Powodem skreślenia z listy studentów było – jak wskazał w uzasadnianiu swojego rozstrzygnięcia organ – stwierdzenie braku postępów w nauce – niespełnienie warunków umożliwiających uzyskanie rejestracji na następny semestr. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) [dalej ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym] oraz przepisy Regulaminu studiów w Politechnice [...]. Stosownie do treści art. 190 ust. 1 powyższej ustawy, Kierownik podstawowej jednostki administracyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów 2) rezygnacji ze studiów 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni, natomiast zgodnie z art. 190 ust. 2 kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów z powodu braku postępów w nauce jest decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie cytowanego wyżej ust. 2 art. 190 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym tj. użycie sformułowani "może skreślić studenta". Na organie dokonującym skreślenia z listy studentów ciąży obowiązek wykazania, że w danym konkretnym przypadku zachodzi podstawa, by ze słowa "może" zawartego w art. 190 ust. 2 uczynić pożytek. Zakres fakultatywności zawarty w powyższym przepisie nie oznacza bowiem dowolności. Wyjaśnić także należy, że do decyzji podejmowanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, w tym decyzji o skreśleniu z listy studentów, mają zastosowanie – na mocy art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym - przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. I tak art. 107 k.p.a. stanowi, że decyzja wydana przez organ administracji powinna zawierać między innymi: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd zauważa, że zarówno decyzja pierwszoinstancyjna, jak i decyzja wydana przez organ odwoławczy nie spełniają powyższych wymogów. Decyzja administracyjna musi bowiem zawierać podstawę prawną, przy czym podstawa prawna musi być powołana dokładnie. W sytuacji gdy dany artykuł dzieli się na kilka ustępów, podzielonych również na punkty, brak wskazania który z ustępów tego przepisu znajduje zastosowanie w sprawie narusza ten wymóg. Tymczasem organ pierwszej instancji w podstawie prawnej powołał ogólnie art. 190 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, nie precyzując dokładnie na którym jego ustępie i punkcie oparł się rozpoznając sprawę. Także powołanie się na przepisy Regulaminu studiów w Politechnice [...] miało ogólnikowy charakter, albowiem w tym przypadku nie wskazano żadnego konkretnego przepisu tego regulaminu, który miałby mieć zastosowanie w sprawie. Również zaskarżona decyzja organu II instancji nie wskazuje pełnej podstawy prawnej, przywołuje bowiem w swej treści – odnosząc się do regulacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym – ogólnie jej przepis art. 190 i art. 207, bez precyzyjnego podania dalszej systematyki tych przepisów. Przede wszystkim zaś obie decyzje, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, nie zawierają praktycznie żadnego uzasadnienia, a co za tym idzie nie poddają się żadnej kontroli. Trudno bowiem za uzasadnienie uznać jedno lakoniczne zdanie, wskazujące na "brak udokumentowanych postępów w nauce". Z treści art. 107 § 3 k.p.a. wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto, organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. Ma to istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie zwłaszcza z tego powodu, że decyzja o skreśleniu z listy studentów podejmowana jest w przypadkach wymienionych w art. 190 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym w ramach uznania administracyjnego, a zatem nakłada na organ obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i uzasadnienia takiej decyzji w sposób przekonywujący dla strony zainteresowanej. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej musi wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały przez organ głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z uzasadnienia musi wynikać też, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dowodów, lub nie dokonał oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Uzasadnienie powinno odzwierciedlać wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronie zasadność przesłanek którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, oraz brak podstawy prawnej decyzji i jej uzasadnienia w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny ustalić w sposób wnikliwy wszystkie okoliczności sprawy, a następnie dokonać analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przeanalizować i odnieść się do argumentów podnoszących przez skarżącą. Przeprowadzone w taki sposób postępowanie powinno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. n.k.