III SA/Łd 672/23

Dnia 1 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2023 roku znak 1001-IEE-2.7192.67.2023.2.JS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych oddala skargę. [pic] III SA/Łd 672/23 Uzasadnienie Postanowieniem z 4 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy własne postanowienie z 14 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych podjętych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi 24 listopada 2022 r. wystawił na M. L. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz koszty egzekucyjne. Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi z 14 lipca 2022 r. o przeniesieniu na stronę odpowiedzialności za zobowiązania płatnika "K" Sp. z o.o. z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, zawiadomieniami z 6 grudnia 2022 r., dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w "E" Sp. z o.o. Ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone stronie w trybie art. 44 k.p.a. Z kolei do dłużnika zajętej wierzytelności ww. zawiadomienia wpłynęły 12 grudnia 2022 r. W dniu 23 grudnia 2022 r. do I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wpłynęło pismo strony zatytułowane "SKARGA na czynność egzekucyjną". Zaskarżonej czynności egzekucyjnej strona zarzuciła naruszenie: 1/ art. 33 § 2 pkt 4 oraz pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a., poprzez nieprzedstawienie dłużnikowi upomnienia i pominięcie możliwości złożenia przez płatnika wniosków o skorzystanie z instytucji umożliwiającej umorzenie lub wygaśnięcie zobowiązania, 2/ art. 33 § 2 pkt 1 lub 5a ww. ustawy, poprzez pominięcie, że strona złożyła odwołanie, co skutkuje brakiem wymagalności ewentualnych roszczeń do czasu rozpatrzenia odwołania przez Sąd, 3/ art. 122 i art. 191 w związku z art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie ewentualnej odpowiedzialności z tytułu ubezpieczeń społecznych. W związku z podniesionymi zarzutami, strona wniosła o ich uznanie w całości i "umorzenie prowadzonych czynności egzekucyjnych". Postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów. Pismem z tej samej daty Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi przekazał zarzuty do wierzyciela, tj. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi, w celu ich rozpoznania oraz zawiadomił "E" Sp. z o.o. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Postanowieniem z 23 lutego 2023 r. wierzyciel oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. W dniu 12 maja 2023 r. do organu wpłynęło pismo zatytułowane "wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych", w którym strona zwróciła się o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w związku z wydaniem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi decyzji nr RED/PO/114/2022/Ł z uwagi na jej zaskarżenie do Sądu Okręgowego w Łodzi i toczące się postępowanie w tym zakresie pod sygn. akt [...]. W jego uzasadnieniu strona wskazała, że wnosi o wstrzymanie czynności egzekucyjnych rozpoczętych na skutek wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi II Oddział w Łodzi decyzji z 14 lipca 2022 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w Łodzi. Postanowieniem z 14 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych podjętych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. W zażaleniu na ww. postanowienie strona zarzuciła naruszenie: 1/ art. 61 k.p.a., poprzez bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie zachodzą podstawy do wstrzymania czynności egzekucyjnych, choć skarżąca wniosła odwołanie od decyzji ZUS, 2/ błąd w ustaleniach faktycznych leżących u podstaw wydanego postanowienia poprzez pominięcie, "iż organ - ZUS, sam z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, wobec czego nie ma dalszych podstaw do kontynuowania czynności egzekucyjnych". Postanowieniem z 4 sierpnia 2023 r. organ utrzymał w mocy własne postanowienie z 14 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Tym samym wykluczona została możliwość wstrzymania przez organ nadzoru czynności lub postępowania egzekucyjnego na wniosek strony. Organ podkreślił, że obowiązujące przepisy prawa precyzyjnie wskazują tryb - tj. postępowanie z urzędu - w jakim może dojść do ewentualnego wstrzymania czynności lub postępowania egzekucyjnego. Nieuprawnione jest zatem dokonanie wykładni, , że właściwe jest podejmowanie postępowania w powyższym zakresie zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Organ stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z 14 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi słusznie uznał, że w odniesieniu do wniosku strony o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, zawartego w piśmie z 9 maja 2023 r., zastosowanie będzie miał tryb określony w k.p.a., w myśl którego, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podkreślił, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w ww. przepisie, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, bądź też gdy przepis prawa wyklucza możliwość rozstrzygnięcia sprawy co do istoty na żądanie strony. Organ stwierdził, że przyczyną, która uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zawartego w piśmie z 9 maja 2023 r., był fakt wniesienia żądania wstrzymania czynności egzekucyjnych, w sytuacji gdy przepis prawa przewiduje wszczęcie postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych wyłącznie z urzędu. Na ostateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. L., zarzucając mu: 1/ obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść wydanego postanowienia: a/ art. 61 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie zachodzą podstawy do wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych, tym bardziej wobec złożenia przez skarżącą odwołania od decyzji ZUS; b/ art. 33 § 2 pkt 4 oraz 6a u.p.e.a., poprzez nieprzedstawienie dłużnikowi upomnienia i pominięcia możliwości złożenia przez płatnika wniosków o skorzystanie z instytucji umożliwiającej umorzenie lub wygaśnięcie zobowiązania; c/ art. 33 § 2 pkt 1 lub 5 u.p.e.a., poprzez pominięcie, że skarżąca złożyła w niniejszej sprawie odwołanie, co skutkuje brakiem wymagalność roszczeń do czasu rozpoznania odwołania przez Sąd; d/ art. 122 i art. 191 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie złożonego przez M. L. odwołania od decyzji dotyczącej ewentualnej odpowiedzialności z tytułu ubezpieczeń społecznych; 2/ błąd w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na treść wydanego postanowienia: a/ pominięcie, że organ — ZUS, sam z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, wobec czego nie ma dalszych podstaw do kontynuowania czynności egzekucyjnych; b/ pominięcie wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji RED/PO/114/2022/Ł, albowiem obciążenie skarżącej jako osoby trzeciej zobowiązaniami Spółki "K" sp. z o.o. jest niezasadne; c/ bezzasadne niepodjęcie przez Dyrektora Administracji Skarbowej w Łodzi czynności zmierzających do ustalenia prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i zaniechania zwrócenia się do ZUS w celu uzyskania informacji o przebiegu postępowania. W oparciu o wskazane naruszenia skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie czynności egzekucyjnych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, a także zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie skarżąca wniosła o zwrócenie się do ZUS celem uzyskania informacji o aktualnym stanie sprawy, w tym czy w sprawie doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1639), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna lub postanowienie podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia kwestionowanego postanowienia. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 4 sierpnia 2023 r., którym - po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własne postanowienie z 14 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych, o co wniosła skarżąca pismem z 9 maja 2023 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że zaskarżyła do Sądu Okręgowego w Łodzi decyzję ZUS z 14 lipca 2022 r. o przeniesieniu na nią odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek, która to decyzja była podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wystawienia tytułów wykonawczych. Zatem, w jej ocenie, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym należy wstrzymać prowadzone czynności egzekucyjne. Stanowisko skarżącej należy uznać za błędne, a tym samym zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi jest prawidłowe. W myśl art. 23 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o powstępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej u.p.e.a., organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. W orzecznictwie sądowym gruntowany jest pogląd, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego w trybie powołanego przepisu u.p.e.a. nie ma charakteru przysługującego uczestnikom środka zaskarżenia, lecz jest środkiem nadzoru. Dlatego może zostać zastosowany wyłącznie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru (por. wyroki NSA: z 21 kwietnia 2023 r., III FSK 906/22 oraz z 23 lutego 2023 r., III FSK 192/22). Przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień poddanemu egzekucji dłużnikowi. Jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z 18 kwietnia 2019 r., FSK 1274/17, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Skoro więc wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu, tj. tylko z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to wstrzymanie takie nie jest możliwe na wniosek innego podmiotu. To z kolei oznacza brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej. Zatem organ prawidłowo zastosował - z uwagi na odesłanie z art. 18 u.p.e.a. - przepis art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis obliguje organ, w sytuacjach jak w tej sprawie, do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Konsekwentnie, wniosek skarżącej o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie mógł wywołać zamierzonego przez nią skutku w postaci merytorycznego rozstrzygnięcia zgłaszanych przez nią argumentów. Przy tym niedopuszczalność żądania nie wynikała z braku przymiotu strony postępowania egzekucyjnego lecz z "innych przyczyn", które oznaczają min. brak podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku poprzez wydanie rozstrzygnięcia w toku postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 12 kwietnia 2022 r., I SA/Rz 134/22). Jednocześnie z uwagi na ściśle procesowy charakter zaskarżonego postanowienia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie miał podstaw do ustosunkowania się - niezależnie od oceny ich obiektywnej słuszności - do merytorycznych zarzutów strony skarżącej, które odnosiły się do legalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. EC