III SA/Łd 680/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji postanawia odmówić przyznania skarżącemu B. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego U.K. B. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W przedłożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący nie zawarł żadnych danych dotyczących jego sytuacji majątkowej, pozostawiając poszczególne rubryki formularza "PPF" niewypełnione. Wyjaśnił w związku z tym w treści uzasadniania wniosku, iż nie podaje żadnych danych dotyczących jego osoby, w szczególności danych majątkowych, z uwagi – jak to określił – na obawę, iż "mogą być użyte przez niepowołane osoby do innych celów". W związku z faktem, iż oświadczenie wnioskodawcy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, B. D. wezwany został do nadesłania w terminie 14 dni – pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony skarżącej. Zażądano: złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego lub jego żonę rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich trzech miesięcy; sprecyzowania wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego, poprzez wykazanie kwot wydatków z określeniem ich przeznaczenia; przekazania poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zeznania podatkowego żony skarżącego za 2011 rok lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tym roku dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); wyjaśnienia, czy skarżący obecnie pracuje (w poprzednich wnioskach o przyznanie prawa pomocy wskazywał, iż jest osobą bezrobotną), a jeżeli nie pracuje, to wyjaśnienia czy zarejestrował się w urzędzie pracy i przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o fakcie zarejestrowania jako osoba bezrobotna, ze wskazaniem od kiedy skarżący jest zarejestrowany i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 31 grudnia 2012 r. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że niewypełnienie przez niego rubryk na druku PPF podyktowane jest ostrożnością, ponieważ postanowienia WSA w Łodzi publikowane są na stronach internetowych. W ocenie skarżącego dane te mogą posłużyć do przestępstw, np. rabunkowych. Wnioskuje on o przyznanie mu pomocy prawnej, aby mógł mieć zagwarantowane dwie instancje sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy wskazać, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku oraz wykazanie za pomocą wszelkich dostępnych środków, iż spełnia ona przesłanki do przyznania prawa pomocy. W sytuacji zaś, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia nie poparte żadnymi dowodami. Nie uzasadnia również przyznania tego prawa czysto hipotetyczne założenie, że opublikowanie przez Sąd danych majątkowych skarżącego w Internecie, stworzy możliwość postronnym osobom wykorzystania ich do popełniania przestępstw np. rabunkowych. Brak odpowiedzi na wezwanie skierowane do B. D., mające na celu udzielenie informacji o sytuacji materialnej wnioskodawcy, uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny jego rzeczywistych możliwości finansowych. Tym bardziej, że wymaganych informacji skarżący nie zamieścił również w skierowanym do Sądu sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2013 r. Sąd uznał zatem, iż skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynikają bowiem żadne informacje, aby skarżący był w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, która uprawniałaby go do skorzystania z prawa pomocy. Wskazać ponadto należy, iż faktycznie orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych są publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl. na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 2 i art. 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198 ze zm.). Podlegają one jednak szczegółowej anonimizacji w oparciu o załącznik nr 3 do Zarządzenia Nr 9 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007 r. w sprawie utworzenia Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach sądów administracyjnych i udostępniania orzeczeń przez Internet, które zostało wydane na podstawie art. 11, art. 12 i art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 i z 2005 r. Nr 169, poz. 1417). Udostępniona w Internecie baza orzeczeń służy wyłącznie celom informacyjnym oraz edukacyjnym i nie ma statusu zbioru urzędowego. Znajdujące się w niej orzeczenia są anonimizowane z uwzględnieniem celów wynikających z przepisów ustawy o ochronie danych osobowych i innych regulacji szczególnych. Tym samym nie znajduje uzasadnienia obawa skarżącego, że dane dotyczące jego dochodów i majątku zostaną podane do publicznej wiadomości. Reasumując należy ponownie podkreślić, iż obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu. U. K.