III SA/Łd 684/07

Dnia 2 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania schorzenia za chorobę zawodową 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi R. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...], kwotę 292,80 (dwieście osiemdziesiąt dwa 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi R. G. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Sygn. akt III SA/ Łd 684 /07 UZASADNIENIE Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. N. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] r. znak: [...] nie uznającej u W. N. występujących schorzeń górnych dróg oddechowych za chorobę zawodową – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wyjaśnił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 26 maja 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Łd 1689/02 ponownie uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] nie uznającą u W. N. chorób zawodowych: przewlekłej choroby narządu głosu oraz przewlekłego zanikowego przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy. Zarzuty jakie sąd postawił obu decyzjom dotyczyły w dalszym ciągu braku ustalenia, czy skarżąca cierpi na alergię i czy istniejący nieżyt błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy ma związek z wykonywaną pracą nauczycielki w przedszkolu. Sąd uznał, że podnoszona przez stronę okoliczność dotycząca uczulenia na kurz unoszący się w powietrzu z dywanów i wykładzin dywanowych wzbijający się w wyniku ruchu dzieci powinna być w toku postępowania wyjaśniającego sprawdzona oraz, że nie należy z góry zakładać, iż ten kurz nie może być uznany za przyczynę dolegliwości, na które cierpi skarżąca. W ocenie sądu nie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy do wydania decyzji i powyższe uchybienia stanowiły naruszenie przepisów zawartych w art. 7, 77, 80, i 107 § 3 k.p.a. W obecnie prowadzonym postępowaniu organ I instancji, wykonując polecenie sądu, uzupełnił dokumentację w zakresie narażenia zawodowego strony. Uwzględnił występowanie kurzu pochodzącego z wykładzin i dywanów w miejscu pracy, to jest Przedszkolu Samorządowym w N. Ponadto skierował W. N. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. na ponowne badania w celu rozpoznania choroby zawodowej: przewlekła choroba narządu głosu oraz przewlekle zanikowe przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy tj. poz. 6 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. wykonał badania. Ponadto, wobec nasuwających się wątpliwości orzeczniczych, wystąpił do Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o ustalenie wpływu nadmiernego wysiłku głosu oraz kurzu pochodzącego z wykładzin i dywanów na stan głosu i górnych dróg oddechowych u pacjentki. Podczas hospitalizacji W. N. w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł. wykonano badania specjalistyczne, których wyniki zawarto w karcie informacyjnej leczenia klinicznego z dnia 2.08.2005 r. Na podstawie wyników tych badań i badań wcześniejszych WOMP wydał orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby narządu głosu (poz. 7) oraz górnych dróg oddechowych (poz. 6). Od tego orzeczenia W. N. w trybie odwoławczym wystąpiła o badania w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Przychodnia Chorób Zawodowych IMP w Ł. w swoim orzeczeniu nr [...] stwierdziła również brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i górnych dróg oddechowych ( poz. 6 i 7 wykazu chorób zawodowych wg. Rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r.). Uwzględniając powyższe okoliczności Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją nr [...] nie stwierdził u strony choroby zawodowej narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym ( wym. w poz. 7 wykazu chorób zawodowych) oraz decyzją nr [...] nie stwierdził choroby zawodowej górnych dróg oddechowych ( wym. w poz. 6 wykazu chorób zawodowych). W. N. odwołała się od decyzji nr [...] do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. Zgłosiła zastrzeżenia do sposobu prowadzenia postępowania orzeczniczego, nieprawidłowego wykonania badań lekarskich i rozpoznania schorzenia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. rozpoznając odwołanie uznał za zasadne uzyskanie dodatkowych wyjaśnień w następującym zakresie: - czy badania alergiczne przeprowadzone przez dwie placówki medyczne orzekające o chorobach zawodowych były wykonane w trakcie przyjmowania przez skarżącą leków alergicznych i jakie to ma odniesienie do uzyskanych wyników, - dlaczego nie przeprowadzono prób prowokacyjnych swoistych dla alergenów środowiska pracy ( w tym kurzu wykładzin i dywanów), - w wykonywanych prywatnie testach alergologicznych ( po odstawieniu leków przeciw alergicznych) stwierdzono uczulenia na szereg alergenów m. in. na wełnę owczą, a wyników tych badań – wg pacjentki – nie uwzględniono do oceny jej zdrowia w aspekcie starania się o chorobę zawodową. Organ odwoławczy dostrzegł także potrzebę wykonania dodatkowych badań w celu wyeliminowania wszelkich wątpliwości. W związku z powyższym skierował pismo do Instytut Medycyny Pracy z wnioskiem o odniesienie się do wyżej wymienionych kwestii. Instytut Medycyny Pracy w Ł. poddał W. N. ponownemu szczegółowemu postępowaniu diagnostycznemu z uwzględnieniem zgłoszonych uwag i zastrzeżeń. Skarżąca przebywała w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w dniach [...] r. Po powtórnie wykonanych badaniach uzyskała orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i górnych dróg oddechowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano wyniki badań, szczegółowo je omówiono i wyczerpująco odniesiono się do postawionych przez W.N. zarzutów. Tym samym potwierdzone zostały ustalenia zawarte we wcześniejszych orzeczeniach WOMP nr [...] oraz Przychodni Chorób Zawodowych IMP nr [...]. Organ odwoławczy powołał się na przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych zgodnie, z którym za choroby zawodowe uważa się choroby określone w załączniku do tego rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem przepisów szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W myśl powołanego przepisu do uznania choroby zawodowej niezbędne jest wymienienie choroby w wykazie chorób zawodowych, a ponadto istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstałym schorzeniem, a warunkami pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie u niej choroby zawodowej. Skarżąca była kilkakrotnie badana w uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostkach orzeczniczych I i II stopnia ( łącznie 5 razy). Jednostki te przyjęły brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zarówno narządu głosu, jak i górnych dróg oddechowych. Kolejne orzeczenia lekarskie: [...] Wojewódzkiej Poradni Chorób Zawodowych przy Szpitalu Rejonowym w T., [...] Instytutu Medycyny Pracy w Ł., orzeczenie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., orzeczenie lekarskie Przychodni Chorób Zawodowych w Ł. nr [...] oraz orzeczenie lekarskie Kliniki Chorób Zawodowych IMP nr [...], łącznie z dodatkowymi pismami wyjaśniającymi Instytutu Medycyny Pracy nr [...] – ustalały zmiany chorobowe, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Etiologia tych schorzeń jest pozazawodowa i pozostaje bez związku z warunkami pracy. Zaskarżoną decyzję nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wydał w oparciu o orzeczenia lekarskie uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych placówek medycznych, które oceniając zaistniałe schorzenia stwierdziły, że nie dają one kwalifikacji do uznania ich za chorobę zawodową, bowiem u badanej nie stwierdzono żadnej ze zmian w zakresie narządu głosu, które by mogły być spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym i tym samym być uznane za chorobę zawodową narządu głosu, ani nie stwierdzono żadnej ze zmian, które według wykazu chorób zawodowych umieszczonych w poz. Nr 6 stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. mogły być zakwalifikowane jako choroba zawodowa górnych dróg oddechowych. Zaistniałe u skarżącej przewlekłe (proste) zapalenie błony śluzowej nosa, przewlekle suche zapalenie krtani oraz cechy dysfonii hiperfunkcjonalnej nie mają charakteru alergicznego i związane są z przewlekłym stanem zapalnym pochodzenia infekcyjnego górnych dróg oddechowych, a tym samym nie ma żadnych merytorycznych ani prawnych podstaw aby kwalifikować je jako chorobę zawodową. W. N. wniosła skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego. Zarzuciła organom administracyjnym błędne ustalenie infekcyjnego podłoża dolegliwości. Skarżąca uważa, że występujące u niej schorzenie – przewlekłe (proste) zapalenie błony śluzowej nosa, przewlekłe suche zapalenie krtani ma charakter alergiczny. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia [...] r. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że przeprowadzone do chwili obecnej testy i badania budzą poważne wątpliwości co do rzetelności i fachowości. Zasady racjonalnego rozumowania i doświadczenia życiowego pozwalają na wykluczenie, by nawet przewlekły stan zapalny utrzymywał się przez 6 lat. W jego ocenie dolegliwości skarżącej mają charakter alergiczny spowodowany występowaniem w miejscu pracy kurzu pochodzącego z wykładzin i dywanów. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł.w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 p.p.s.a.) Organy administracji rozpoznając niniejszą sprawę zobowiązane były, zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., uwzględnić wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Łd 1689/02, którym uchylone zostały wcześniej wydane decyzje przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. W szczególności organy miały obowiązek ustalić czy skarżąca cierpi na alergię. Ponadto zobowiązane były uzupełnić materiał dowodowy poprzez zgromadzenie opinii lekarskich wydanych po przeprowadzeniu testów alergicznych. Ponownie wydana decyzja wymagała wnikliwego uzasadnienia. Organ I instancji uzupełnił znajdujący się w aktach materiał dowodowy, występując do jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznania chorób zawodowych o uzupełnienie wcześniej wydanych opinii, a ponadto wydanie kolejnych orzeczeń lekarskich. Orzeczenia lekarskie wydane przez Przychodnię Konsultacyjną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. Nr [...] i Instytut Medycyny Pracy w Ł. Nr [...] stwierdzają brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. W obszernych i dokładnych uzasadnieniach orzeczeń wyjaśniono, iż u skarżącej nie stwierdzono cech uczulenia na alergeny kurzu domowego. Organ odwoławczy biorąc pod uwagę zastrzeżenia zgłoszone przez skarżącą wystąpił po raz kolejny do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z wnioskiem o przebadanie skarżącej. Wniosek ten został uwzględniony. Skarżącą poddano badaniom w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w okresie [..] Instytut w orzeczeniu nr [...] ponownie stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i górnych dróg oddechowych. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, cyt: " ...3. Podczas obecnej hospitalizacji wyniki badań alergologicznych ( testy skórne metodą punktową, testy immunoenzymatyczne z użyciem surowicy) zarówno z alergenami roztoczy kurzu domowego, jak i tkanin, w tym bawełny i wełny były ujemne. Odnośnie stwierdzonych w przeszłości (?) dodatnich wyników skórnych testów metodą punktową z wełną owczą oświadczam, że pomijając poważne obawy co do wiarygodności tych testów, stwierdzenie w organizmie ludzkim swoistych przeciwciał klasy IgE dla jakichkolwiek alergenów nie świadczy o chorobie. Dodatnie wyniki testów punktowych z różnymi alergenami można stwierdzić u ponad 40% populacji generalnej. Świadczy to o pewnej reaktywności immunologicznej organizmu człowieka, ale w sytuacji braku objawów klinicznych choroby alergicznej nie ma żadnego znaczenia orzeczniczego. Uczulenie nie jest chorobą". Z dołączonej do akt karty informacyjnej leczenia klinicznego w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł. z dnia [..] wynika, iż u skarżącej rozpoznano następujące schorzenia: przewlekłe suche zapalenie błony śluzowej nosa z perforacją przegrody nosowej, przewlekłe suche zapalenie krtani, dysfonię hiperfunkcjonalną, chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. rozpoznając sprawę w zakresie ustalenia występowania u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294) – przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym – wykonał wytyczne zawarte w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26.05.2004 r., sygn. akt 3IISA/Łd 1689/02. Zgromadził materiał dowodowy w postaci opinii jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznania chorób zawodowych. Organ dążąc do wyjaśnienia prawdy wykazał się dużą starannością. Świadczy o tym m.in. treść jego pisma z dnia [...]. skierowanego do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w którym żądał ponownego przebadania skarżącej, która oświadczyła, iż wcześniejsze badania wykonano w okresie przyjmowania przez nią leków. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1k.p.a. Organ administracyjny ma obowiązek dokonać oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie jest władny dokonać rozpoznania choroby we własnym zakresie, wbrew treści opinii. Wszystkie zgromadzone w aktach sprawy opinie jednostek orzeczniczych stwierdzają brak podstaw do ustalenia występowania u skarżącej choroby zawodowej o charakterze alergicznym wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Opinie potwierdzają występowanie u skarżącej licznych dolegliwości, jednakże dolegliwości te nie mogą być zakwalifikowane jako choroby zawodowe. W ocenie sądu organ odwoławczy zasadnie przyznał moc dowodową orzeczeniom lekarskim wydanym w latach 2006 i 2007 przez Instytut Medycyny Pracy w Ł[...] oraz Przychodnię Konsultacyjno Diagnostyczną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...]. Orzeczenia te wydane zostały po przeprowadzeniu dokładnych badań skarżącej, a następnie wnikliwie i logicznie uzasadnione. Także zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób spełniający wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy powołał się na dowody, na których się oparł oraz wyjaśnił podstawę prawną decyzji, przytaczając prawidłowe przepisy prawne. Organ trafnie wywiódł, iż w sprawie nie zaszły okoliczności przewidziane w przepisie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, pozwalające na stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej. W myśl tego przepisu za choroby zawodowe uważa się za choroby określone w wykazie chorób stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Stwierdzone u skarżącej schorzenia nie znajdują się w wykazie chorób zamieszczonym w załączniku do powołanego rozporządzenia. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. T.P.