III SA/Łd 689/25

Dnia 30 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 17 lipca 2025 roku znak: 1001-IUOD-2.4811.3731.2025.2, M500-2025-0143745 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego M. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania III SA/Łd 689/25 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 17 lipca 2025 r. (znak: 1001-IUOD-2.4811.3731.2025.2) odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi pismem z 12 czerwca 2025 r. wezwał M. M. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Wezwanie wystosowane zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 (węzeł Brzeg) 1 grudnia 2021 r. o godz. 09:38, pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o numerze rejestracyjnym [...], którego skarżący był właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Od powyższego wezwania 24 czerwca 2025 r. skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, że pojazd był wyposażony w urządzenie OBU zarejestrowane w systemie e-TOLL 30 listopada 2021 r. i przypisane do pojazdu, a konto przedpłatowe 26 listopada 2021 r. zostało zasilone kwotą 300 zł. Skarżący podkreślił, że urządzenie było dopuszczone do użytku przez system e-TOLL i zamontowane zgodnie z instrukcją na akumulatorze samochodu. Kierujący pojazdem nie mógł widzieć, czy podczas przejazdu urządzenie wysyła sygnał. Zostały spełnione wszystkie warunki, aby opłaty za przejazd pojazdem były pobierane, a właściciel pojazdu nie może być karany za niewłaściwe działanie systemu w sytuacji, gdy zrobił wszystko, aby opłata została pobrana. Skarżący zauważył, że system wykrywając przejazd zarejestrowanym pojazdem powinien pobrać opłatę automatycznie z konta przedpłatowego pomimo braku wysłania sygnału z urządzenia OBU. Strona wniosła o uchylenie nałożonej opłaty dodatkowej i zwrot wpłaconej kwoty w wysokości 400 zł. Wspomnianą na wstępie decyzją, działając na podstawie art. 37gf ust. 4, ust. 5, ust. 6 i ust. 7 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 321 ze zm.) [dalej: ustawa o autostradach płatnych], art. 9 ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1193); § 4 rozporządzenia z 1 lipca 2021 r. Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz.U. z 2021 r., poz. 1205); § 1 rozporządzenia z 4 maja 2023 r. Ministra Finansów w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań związanych z wnoszeniem opłaty dodatkowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 849), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił uwzględnienia sprzeciwu skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołując się na art. 37a ust. 7, ust. 8 pkt 1, ust.9, ust. 28 pkt 1 , art. 37ge ust. 1 i ust.5-6 ustawy o autostradach płatnych oraz art. art.13k ust. 8a ustawy o drogach publicznych organ wyjaśnił, że opłata za przejazd autostradą powinna być wniesiona przed rozpoczęciem przejazdu lub w jego trakcie. Okoliczność niewniesienia wymaganej opłaty skutkuje nałożeniem opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Odstąpienie od naliczenia opłaty dodatkowej ma miejsce w przypadku, gdy na kierującego pojazdem podczas kontroli na drodze nałożona została kara grzywny w drodze mandatu karnego za brak ważnego biletu autostradowego lub brak prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do SPOE KAS. W przypadku przejazdu skarżącego okoliczność ta nie wystąpiła. Opłatę za przejazd można było także wnieść w terminie 3 dni po zakończeniu przejazdu. Opłatę można było dokonać m.in. w trybie przedpłaty dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z autostrady. Przedpłatę wnosiło się na konto rozliczeniowe korzystającego z autostrady w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na pokrycie opłaty za przejazd w całości. Opłata za przejazd pobierana była automatycznie przez system e-TOLL. Automatyczny pobór opłaty był możliwy, jeśli urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne lub urządzenia pokładowe zainstalowane w pojeździe, służące do transmisji danych geolokalizacyjnych, były włączone podczas przejazdu i prawidłowo przekazały dane do Systemu Poboru Opłat Elektronicznych KAS (SPOE KAS) oraz jeśli na indywidualnym koncie klienta (IKK) znajdowała się odpowiednia kwota wystarczająca na pokrycie tej opłaty. W związku z treścią sprzeciwu skarżącego organ wyjaśnił, iż urządzenia OBU posiadają diody oraz głośnik informujące o poprawności działania. Wszelkie problemy były natychmiast sygnalizowane kierowcy za pomocą sygnałów audiowizualnych. Problem utrzymujący się dłużej niż 5 minut oznaczał, że kierowca powinien zatrzymać się lub zjechać z drogi płatnej w najbliższym możliwym, bezpiecznym miejscu. Organ zaakcentował, że zarówno za pomocą urządzenia jak i Internetowego Konta Klienta skarżący miał możliwość śledzenia każdej drogi przejazdu oraz sprawdzenia stanu środków i opłat, które zostały pobrane. Zatem to skarżący nie dołożył należytej staranności w tym zakresie. Organ podkreślił, że jako zarejestrowany użytkownik systemu e-TOLL skarżący miał 24-godzinny dostęp do Internetowego Konta Klienta (IKK), a zatem mógł w przypadku wątpliwości sprawdzać, czy przejazd został prawidłowo zarejestrowany, a opłata prawidłowo pobrana. W ocenie organu uwagę strony powinien zwrócić fakt, że opłata za przejazd nie została pobrana, przed rozpoczęciem i po zakończeniu przejazdu saldo rachunku było dokładnie takie samo. Dodatkowo organ podniósł, że na koniec miesiąca, w terminie do 7 dni roboczych po zakończeniu miesiąca, system wystawiał notę obciążeniową za dany miesiąc. Nota obciążeniowa zawierała informację o kwocie należnej opłaty, którą system naliczył za przejazdy w danym miesiącu i którą klient powinien zapłacić. Informacja o notach znajdowała się również w IKK, a ich aktualizacja odbywała się w systemie na bieżąco. Na podstawie informacji dostępnych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej organ ustalił, że skarżący utworzył konto rozliczeniowe 30 listopada 2021 r. Analiza przypisanego konta rozliczeniowego e-TOLL oraz analiza historii przejazdów pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] wykazała brak zarejestrowanej opłaty za sporny przejazd. Według historii raportów przejazdów pierwsza opłata z zasilonego konta kwotą 300 zł pobrana została za przejazd z 4 grudnia 2021 r. Organ stwierdził, że stan faktyczny w niniejszej sprawie odnoszący się do okoliczności zawiązanych z wymierzeniem opłaty dodatkowej za przejazd autostradą płatną nie jest sporny, gdyż przejazd taki miał miejsce i nie został prawidłowo opłacony. Opłata została powiązana z konkretnym pojazdem, który wykonywał w tym dniu przejazd, a obowiązkiem wniesienia opłaty za przejazd został obciążany właściciel. Okoliczności, które faktycznie wystąpiły w sprawie stanowiły usprawiedliwioną i dostateczną podstawę do nałożenia na właściciela opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 k.p.a. w zw. z art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach płatnych poprzez: brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błąd w ustaleniach faktycznych sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia wniesionego sprzeciwu. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uwzględnienie wniesionego sprzeciwu w sprawie wniesienia opłaty dodatkowej w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że argumentacja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi jest całkowicie nieuzasadniona. Skarżący jako użytkownik systemu e-Toll dokonując montażu urządzenia narzuconego przez dysponenta systemu e-Toll ma prawo zakładać, iż rekomendowane urządzenia działają poprawnie w systemie e-Toll bez konieczności każdorazowej kontroli urządzenia poprzez zatrzymywanie sią na autostradzie w czasie przejazdu. W ocenie strony dysponent systemu e-Toll przerzuca odpowiedzialność na użytkownika systemu e-Toll za wadliwe działanie narzuconego urządzenia lub systemu e-Toll. Jest to nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami państwa prawa. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wzniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a.) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.). Ponadto, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.). W myśl zaś art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy p.p.s.a.) w związku z wnioskiem organu i niezgłoszeniem przez skarżącego żądania przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 17 lipca 2025 r. (znak: 1001-IUOD-2.4811.3731.2025.2) odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania M. M. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 (węzeł Brzeg) 1 grudnia 2021 r. pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego skarżący był właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z ustaleń Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wynika, że w bazie "Infolinia e-bilet", która gromadzi dane dotyczące przejazdów i biletów autostradowych, odnotowany został przejazd autostradą A4 pojazdu (o nr rejestracyjnym [...]) 1 grudnia 2021 r. od godz. 09:38 na węźle Brzeg (węzeł wjazdowy), natomiast bilet autostradowy na ten przejazd nie został odnotowany. W systemie ANPRS (Automatyczny System Rozpoznawania Numerów Rejestracyjnych) 1 grudnia 2021 r. o godz. 09:38 również został zarejestrowany wjazd pojazdu o nr rejestracyjnym [...] na płatny odcinek autostrady A4 węzeł Brzeg. Przejazd ten zarejestrowany został przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą. Następnie na podstawie danych widniejących w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że 1 grudnia 2021 r., tj. w dniu zarejestrowania przez system e-TOLL PL przedmiotowego przejazdu skarżący był właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Skarżący natomiast podnosił w sprzeciwie, że pojazd był wyposażony w urządzenie OBU zarejestrowane w systemie e-TOLL i przypisane do pojazdu, a konto przedpłatowe 26 listopada 2021 r. zostało zasilone kwotą 300 zł. Urządzenie było dopuszczone do użytku przez system e-TOLL i zamontowane zgodnie z instrukcją na akumulatorze samochodu. W ocenie strony zostały spełnione wszystkie warunki, aby opłaty za przejazd pojazdem były pobierane, a właściciel pojazdu nie może być karany za niewłaściwe działanie systemu w sytuacji, gdy zrobił wszystko, aby opłata została pobrana. Wobec tak zarysowanego sporu należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 37a ust. 1 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 321 ze zm.) [dalej: ustawa o autostradach płatnych] za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. W myśl art. 37a ust. 7 tej ustawy do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450, 463, 694 i 720), albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę". Zgodnie z art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach płatnych, przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. Zgodnie z art. 37ge ust. 5 powoływanej ustawy opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7. Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach płatnych stanowi, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego. W niniejszej sprawie znaczenie ma też treść art. 37gf ustawy o autostradach płatnych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. Sprzeciw zawiera: 1) imię i nazwisko albo nazwę wnoszącego opłatę oraz jego adres; 2) numer PESEL albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego opłatę, o ile został nadany; 3) uzasadnienie wniesienia sprzeciwu; 4) numer rachunku bankowego albo rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać dokonany zwrot wpłaconej opłaty dodatkowej, w przypadku uwzględnienia sprzeciwu (art. 37gf ust. 2 ustawy o autostradach). O uwzględnieniu sprzeciwu zawiadamia się wnoszącego opłatę. Wniesiona opłata dodatkowa podlega zwrotowi. Kwota zwrotu opłaty dodatkowej pomniejsza przychód Funduszu (art. 37gf ust. 3 ustawy o autostradach płatnych płatnych). Odmowa uwzględnienia sprzeciwu następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wnoszący opłatę niezadowolony z decyzji administracyjnej może, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, zwrócić się do Szefa KAS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 37gf ust. 4 ustawy o autostradach płatnych). Zacytowane wyżej regulacje mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed 1 lipca 2023 r. na mocy art. 9 ustawy z 26 maja 2023 roku o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1193), który brzmi: w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach płatnych). Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji odmawiającej uwzględnienia sprzeciwu uznał, że zachodzą podstawy do jej uchylenia. W ocenie Sądu, organ niezasadnie nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd 1 grudnia 2021 r. o godz. 09:38 płatnym odcinkiem autostrady A4, węzeł Brzeg. Zgodnie bowiem z treścią art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, dane, o których mowa w ust. 12, są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne; w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2021 r. (zob. art. 25 pkt 3 ustawy z 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2021 r. poz. 1005) i obowiązywał do 30 czerwca 2023 r. (por. art. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 16 ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2023 r. poz. 1193). Tym samym, w świetle powyższego, w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r., a więc w okresie obowiązywania tego przepisu dane, o których mowa w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych (a więc dane, które powinien zawierać bilet autostradowy) mogły być gromadzone i przechowywane w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy, ale równocześnie zgodnie z wolą ustawodawcy nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca w sposób wyraźny pozwolił na dłuższy okres przechowywania tych danych - tj. dłuższy niż 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem - jedynie w przypadku, gdy przed upływem 24 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zostało: wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7; wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadminsitracyjne, w którym dane te są niezbędne - w takim jednak przypadku dane te są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Zatem, jeśli organ przed wskazanym w treści tego przepisu okresem (tj. przed upływem 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) nie podjął określonych działań (tj. gdy nie wystawił wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych bądź nie wszczął postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego, w którym dane te są niezbędne), to tym samym nie może w sposób zgodny z prawem wykorzystywać wskazanych danych. Oznacza to, że dane te nie mogą być już wykorzystywane przez organ, a więc nie mogą być podstawą żądania opłaty dodatkowej. Z treści art. 37a ust. 30 in fine ustawy o autostradach płatnych wynika bowiem, że nawet w przypadku wystosowania przed upływem wskazanego terminu (tj. 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych, czy wszczęcia postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego (w którym dane te są niezbędne) organ może przechowywać wskazane dane jedynie do czasu zakończenia danego postępowania. W niniejszej sprawie skoro przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 (węzeł Brzeg) miał miejsce 1 grudnia 2021 r. o godz. 09:38, to 12 czerwca 2025 r. organ nie miał już podstaw wzywania skarżącego do uiszczenia opłaty dodatkowej, ponieważ upłynął termin, o którym mowa w art. 37a ust. 30 ustawy. Zatem postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu od wezwania było działaniem wadliwym, zachodziła zatem konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym miejscu dodatkowo zauważyć należy, że w uzasadnieniu do projektu zmian, które spowodowały dodanie do art. 37a ustawy o autostradach płatnych ust. 30 (patrz: druk sejmowy nr IX. 1073, opubl. Lex/el, a także https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1073) wskazano m.in., iż dane zawarte na biletach będą przechowywane nie krócej niż 12 i nie dłużej niż 24 miesięcy, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny pojazdu, są niezbędne do poboru opłaty za przejazd. Nie powinny one być przetwarzane bez ograniczenia czasowego. Z drugiej jednak strony w momencie, kiedy dane te zostaną usunięte, Szef KAS bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Biorąc pod uwagę, że jest to zachowanie podlegające sankcji, w przypadku jej błędnego nałożenia, po usunięciu danych, Szef KAS nie będzie miał możliwości ponownego sprawdzenia, czy opłata została uiszczona. Z tego względu w interesie obywateli zasadne jest, aby okres retencji tych danych nie był zbyt krótki. W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny samochodu nie mogą być przez organ przetwarzane bez ograniczenia czasowego, gdyż ustawodawca w sposób wyraźny takie ograniczenie czasowe wprowadził. Zastrzegł on jednak, że czas ten - z uwagi na interes obywatela - powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być zbyt krótki, gdyż z uwagi na interes obywatela - powinien być odpowiedni, bowiem usunięcie tych danych powoduje, że organ bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Z drugiej jednak strony czas ten nie powinien być zbyt długi, ponieważ trudno przyjąć, że organ może w sposób nieograniczony przechowywać i korzystać ze zgromadzonych danych w celu uruchamiania procedury poboru opłaty dodatkowej. Wskazane założenia ustawodawcy, zdaniem Sądu, zapewniły organom odpowiedni czas na podjęcie działań zmierzających do uzyskania opłaty dodatkowej za przejazd bez uiszczenia opłaty. Przy czym, wprowadzenie wskazanego ograniczenia miało - zdaniem Sądu - na celu pozbawienie organu możliwości wykorzystania wskazanych danych po upływie określonego w przepisie terminu - przepis ten został więc wprowadzony w interesie obywatela. Uznać zatem należy, że skoro okres wskazany w treści tego przepisu upłynie, to organ zobligowany będzie do usunięcia wskazanych danych (tj. danych zawartych na konkretnych biletach związanych ze ściśle określonymi przejazdami wykonanymi przez określone ustawą podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za przejazd autostradą, a nie danych związanych z całościowym funkcjonowaniem kont tych podmiotów zarejestrowanych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS), a co za tym idzie nie będą one mogły być podstawą uruchomienia procedury zmierzającej do uzyskania opłaty dodatkowej, w tym do wystawienia wezwania do jej uiszczenia - organ nie będzie już bowiem miał możliwości oparcia się na zgromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS danych zawartych na biletach, gdyż z upływem wskazanego przez ustawodawcę okresu utracił on podstawę do ich przechowywania i wykorzystywania. Z tego też powodu należy uznać, że wykorzystywanie danych, które powinny zostać usunięte z systemu, a co za tym idzie, którymi organ nie ma już prawa dysponować, narusza porządek prawny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wykorzystanie takich danych ocenić należy jak wykorzystanie dowodu sprzecznego z prawem. W myśl bowiem art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc otwarty katalog środków dowodowych opatrzył ustawodawca warunkiem niesprzeczności dowodu z prawem. W doktrynie wskazuje się bowiem, iż określenie, którym posłużył się ustawodawca w art. 75 § 1 k.p.a., tj.: "nie jest sprzeczne z prawem" należy rozumieć szeroko - jako sprzeczność z wszelkiego rodzaju przepisami prawa, a nie wyłącznie z przepisami prawa administracyjnego. Jeśli więc idzie o sprzeczność środka dowodowego z prawem procesowym, to chodzi głównie o niezgodny z określonymi procedurami sposób jego pozyskania. Gdy zaś chodzi o sprzeczność środka dowodowego z prawem materialnym, to tyczy się to sprzeczności z przypadkami, gdy przepisy prawa z różnych względów wyłączają możliwość pozyskania lub posłużenia się określonym środkiem dowodowym. Dowód może być więc sam w sobie sprzeczny z prawem, jak również może to być dowód uzyskany w sposób sprzeczny z prawem (por. np. P.M. Przybysz, Komentarz do art. 75 k.p.a. (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2025 r.; a także K. Budziarek, Dowód sprzeczny z prawem, czyli kilka słów na temat art. 75 § 1 k.p.a., (w:) Administracja. Teoria. Dydaktyka. Praktyka z 2017 r., nr 1, s. 50 - 67. Oprócz powyższego zauważyć należy, że pogląd zaprezentowany w niniejszym orzeczeniu odpowiada w istocie stanowisku samego organu zaprezentowanym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na jego internetowej stronie podmiotowej pod adresem: https://e-toll.mf.gov.pl/inne-dokumenty/klauzula-informacyjna-szefa-krajowej-administracji-skarbowej/ (dostęp aktualny na dzień wyrokowania). W ramach zamieszczonej tam klauzuli informacyjnej dotyczącej przetwarzania danych osobowych użytkowników Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) oraz danych pozyskanych za pośrednictwem strony internetowej obsługującej system SPOE KAS lub Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta (TCOK) przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w ramach dodatkowej informacji zamieszczonej po punkcie 11 klauzuli, oznaczonej dodatkowo słowem "UWAGA" informuje się użytkowników wskazanego systemu, a więc de facto korzystających z autostrad płatnych, o przywoływanych tam i szeroko omówionych ramach czasowych związanych z gromadzeniem i przetwarzaniem danych związanych z przejazdem autostradą, zaznaczając, że są one przechowywane nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. W przypadku jednak, gdy przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą bez wniesienia wymaganej opłaty, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne, w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. W niniejszej sprawie nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od skarżącego opłaty dodatkowej i wydania zaskarżonej decyzji. Organ nie mógł bowiem oprzeć ustaleń faktycznych na danych gromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, gdyż w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, tj. 12 czerwca 2025 r. nie miał podstaw do ich przechowywania. Wobec powyższego organ naruszył art. 37a ust. 30 ustawy. Mając wszystko powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa, sąd na podstawie art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. uznał, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego i w związku z tym postępowanie to umorzył. Mając na względzie powyższe, sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Obligowało to sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił więc, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Przy czym sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd stwierdził bowiem, że organ niezasadnie nałożył na stronę opłatę dodatkową, w sytuacji gdy organ naruszył art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach, nie mógł on bowiem oprzeć ustaleń faktycznych na danych gromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, gdyż w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej (tj. 12 czerwca 2025 r.) nie miał już podstaw do ich przechowywania. W niniejszej sprawie nie było więc podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od strony opłaty dodatkowej. Równocześnie sąd zwraca uwagę na to, iż niniejsze rozstrzygnięcie nie stoi w kontrze do przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz. U. z 2021 r., poz. 1205), gdyż w dacie wydania wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej (23 czerwca 2025 r.) opłaty tej dochodzono nienależnie – w chwili sporządzania wskazanego powyżej wezwania organ nie mógł już dysponować danymi będącymi podstawą wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej. O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącemu od organu Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku, mając na uwadze dyspozycję art. 200 powoływanej ustawy p.p.s.a. Zasądzona kwota objęła wpis od skargi (100 zł). e.o.