III SA/Łd 690/25

Dnia 8 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 lipca 2025 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.1885.2025.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącej P. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 7 lipca 2025 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.1885.2025.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił uwzględnienia sprzeciwu P.S-B. od wezwania z 31 marca 2025 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.5813.2025.3 do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 31 marca 2025 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.5813.2025.3 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm., dalej: "ustawa o autostradach" lub "u.a.") wezwał P.S-B. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Wezwanie – doręczone adresatowi 3 kwietnia 2025 r. – zostało wystosowane w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd samochodem osobowym numer rejestracyjny [...] z 18 grudnia 2021 r. o godzinie 13:03 po płatnym odcinku autostrady A4, węzeł [...]. Od ww. wezwania 16 kwietnia 2025 r. P.S-B. wniosła sprzeciw do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, informując, że wskazany przejazd został opłacony za pośrednictwem aplikacji Autopay. Do sprzeciwu dołączone zostało potwierdzenie dokonania transakcji kartą debetową z 18 grudnia 2021 r. na kwotę 9,80 zł. Wskazaną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił uwzględnienia sprzeciwu od wezwania z 31 marca 2025 r. do wniesienia opłaty dodatkowej. W uzasadnieniu decyzji organ powołując treść przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 37a ust. 7, 9, 12 i 28, art. 37ge ust. 1, 5 i 9 ustawy o autostradach w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r., wyjaśnił, że przywołane regulacje mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed dniem 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1193, dalej: "ustawa zmieniająca"). Organ wskazał, że od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. manualny system poboru opłat za przejazd odcinkami państwowych autostrad płatnych A2 [...] i A4 [...] zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat e-TOLL. Szlabany na tych odcinkach zostały podniesione, a kierowca wjeżdżający na te odcinki nie pobierał już biletu tradycyjnego przy wjeździe i nie opłacał go przy wyjeździe w kiosku poboru opłat na bramkach, lecz zobowiązany był do wniesienia opłaty za przejazd w sposób elektroniczny. Opłaty tej można było dokonać za pomocą: e-biletu autostradowego – wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw A. S.A. oraz B. S.A.), oraz w punktach mPay przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU – opłata w aplikacji naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które były transmitowane do systemu e-TOLL. Jedną z form wniesienia opłaty za przejazd płatnymi odcinkami autostrady była aplikacja Autopay Mobility – zgodnie z § 4 ust. 5 załącznika 1B do Regulaminu Autopay, jej użytkownik zobowiązany był zapewnić prawidłowe funkcjonowanie urządzenia i jego modułów GPS oraz geolokalizacji przez cały czas trwania przejazdu e-TOLL, a także sprawdzić prawidłowe funkcjonowanie jego urządzenia z aplikacją. Użytkownik musiał więc posiadać w pojeździe, którym dokonywany był przejazd zainstalowaną i uruchomioną na swoim urządzeniu aplikację mobilną. Użytkownik przed przejazdem musiał poprawnie skonfigurować urządzenie (wyrażając zgody na korzystanie z modułu GPS, wyłączony tryb oszczędzania baterii oraz zgody niezbędne do prawidłowego funkcjonowania aplikacji Autopay do wysyłania powiadomień). W systemie Autopay opłaty za autostrady, gdzie obowiązywał system e-TOLL nie były pobierane automatycznie, za każdym razem na wskazanych powyżej autostradach należało ręcznie wybrać przejazd i zakupić bilet. Wszelkie informacje zawarte były w regulaminie, z którym wnosząca sprzeciw zobowiązana była się zapoznać. Organ zaznaczył, że schemat działania aplikacji Autopay w usłudze e-TOLL mający zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą A2 na odcinku [...] i A4 na odcinku [...] w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. przedstawiony był na stronie internetowej www.autopay.pl. Wezwanie z 31 marca 2025 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.5813.2025.3 dotyczy nieopłaconego przejazdu pojazdu o nr rej. [...] na płatnym odcinku autostrady A4 węzeł [...] (IN) w dniu 18 grudnia 2021 r. o godzinie 13:03. Z analizy przejazdów pojazdu o nr rej. [...] w dostępnych systemach wynika, że 18 grudnia 2021 r. o godzinie 13:03 P.S-B. nie zakupiła biletu na wskazany przejazd. W toku postępowania wyjaśniającego organ wystąpił pismem z 6 maja 2025 r. do C. Sp. z o.o. z prośbą o udzielenie informacji dotyczących opłacenia spornego przejazdu przez stronę, w tym poprawności działania aplikacji, z której korzystał właściciel pojazdu. C. Sp. z o.o. poinformowała, że przejazd 18 grudnia 2021 r. autostradą A4 samochodem osobowym o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku autostrady A4 węzeł [...] nie został opłacony. Pojazd ten został dodany do aplikacji po 18 grudnia 2021 r. Autopay nie jest w stanie jednoznacznie wskazać, czy aplikacja na urządzeniu użytkownika była włączona w sposób prawidłowy. Z informacji Autopay wynika, że aplikacja działała w dniu 18 grudnia 2021 r. w sposób prawidłowy i umożliwiała zakup biletu. Nie występowały jakiekolwiek problemy techniczne w działaniu aplikacji, które mogłyby zakłócić proces zakupu i ważności biletu dla użytkownika – Autopay nie stwierdził samodzielnie takich problemów. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zaznaczył, że P.S-B. była zobowiązana do wniesienia opłaty za przejazd autostradą 18 grudnia 2021 r. pojazdem o numerze rejestracyjnym [...], którego była właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Przejazd tym pojazdem zarejestrowany został przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) na węźle Krapkowice o godzinie 13:03 jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą. Bilet autostradowy upoważnia do jednorazowego przejazdu na trasie ściśle wskazanej na bilecie, zgodnie ze wskazanym na nim kierunku i w przedziale czasowym (data i godzina) znajdującym się na bilecie. Nie ulega wątpliwości, że pojazd o nr rej. [...] przejeżdżał płatną autostradą A4, a przejazd wynikający z wezwania z 31 marca 2025 r. został dokonany bez wykupionego biletu autostradowego. Za poprawność informacji podawanych w momencie zakupu e-biletu autostradowego odpowiada właściciel i użytkownik pojazdu. Bilet autostradowy w rozumieniu ustawy o autostradach stanowi bowiem potwierdzenie wniesienia opłaty za przejazd autostradą i uprawnia do przejazdu autostradą na ściśle określonym odcinku. Zakupiony przez stronę bilet autostradowy winien wskazywać prawidłowy odcinek autostrady, za którego przejazd została pobrana opłata, tj. wskazany w wezwaniu z 31 marca 2025 r. W niniejszej sprawie strona nie dokonała wyboru odpowiedniego odcinka przejazdu autostradą. Wykonując przejazd bez ważnego biletu autostradowego nie dochowała należytej staranności. Przejazd autostradą lub jej odcinkiem bez ważnego biletu autostradowego jest traktowany jak przejazd autostradą bez wniesienia opłaty za przejazd. W związku z tym przejazd wynikający z wezwania z 31 marca 2025 r. nie został opłacony, zaś okoliczność niewniesienia wymaganej opłaty skutkowała nałożeniem opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Organ podkreślił, że przed wjazdem na autostradę są banery z informacją o płatnościach e-TOLL, a także postawiono znak drogowy T-28 "Płatna", informujący o konieczności uiszczenia opłaty. Znak ten usytuowany był wraz ze znakiem D-9 "Autostrada". Znajomość tych znaków, podobnie jak przepisów o ruchu drogowym, jest obowiązkiem kierującego pojazdem. Wprowadzeniu systemu e-TOLL towarzyszyła kampania informacyjna, która prowadzona była od marca 2021 r., a ewentualny brak wiedzy o zmianach w sposobie opłat za autostrady nie zwalnia z konieczności wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady. P.S-B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję, podnosząc, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, ponieważ przejazd, którego dotyczy mandat, został przez nią opłacony w terminie za pośrednictwem aplikacji AutoPay. Dowodem powyższego jest potwierdzenie wykonania przelewu bankowego na rachunek operatora, które stanowi dowód na dokonanie zapłaty. Informacja z AutoPay, iż zapłata nie została dokonana, wynika z błędu po stronie operatora systemu. Zdaniem skarżącej skoro opłata została faktycznie uiszczona brak było podstaw do nałożenia mandatu. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie, że mandat został nałożony bezpodstawnie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednak z innych przyczyn niż zostało to sformułowane w jej zarzutach. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Nadto, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organu wynika, że skarżąca 18 grudnia 2021 r. o godzinie 13:03 przemieszczała się samochodem osobowym numer rejestracyjny [...] po płatnym odcinku autostrady A4, węzeł [...]. Postępowanie związane z wnoszeniem opłat za przejazd autostradą płatną, pobieraniem opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd, wnoszeniem sprzeciwu oraz postępowaniem w przedmiocie tego sprzeciwu zostało uregulowane w rozdziale 5a ustawy o autostradach płatnych. Zgodnie z art. 37a ust. 1 u.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu przejazdu) za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. Postępowanie związane z brakiem opłaty w terminach i trybie przewidzianym ustawą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepisy k.p.a. – w zakresie określonym w art. 37gf ust. 5 u.a. mają zastosowanie wyłącznie do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – dlatego, jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą, to również postępowaniem uproszczonym, determinowanym jego przedmiotem (por. wyrok NSA z 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1818/23, publ. CBOSA). Termin do zgłoszenia sprzeciwu ma charakter procesowy, bowiem określa granice czasowe dla dokonania określonej czynności procesowej – przez adresata wezwania, o którym jest mowa w art. 37ge ust. 7 u.a. (podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej) – w postępowaniu zainicjowanym wezwaniem do uiszczenia tej opłaty. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie to nie jest czystym "postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym", o którym mowa w k.p.a., chociaż kończy się – w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu – wydaniem decyzji administracyjnej, to jednak przepisy k.p.a. stosuje się w nim "odpowiednio" i we wskazanym w ustawie zakresie (por. wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1383/24, publ. CBOSA). Stosownie do treści art. 37ge u.a. za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. Z kolei w myśl art. 37a ust. 7 u.a. do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – zwany dalej "wnoszącym opłatę". Równocześnie Sąd zwraca uwagę na treść art. 37a ust. 30 u.a. Przepis ten stanowił, iż dane, o których mowa w ust. 12, są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne; w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Zgodnie z art. 25 pkt 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1005) przepis ten wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2021 r. i stosownie do art. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 16 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1193) obowiązywał do 30 czerwca 2023 r. Tym samym w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r., a więc w okresie obowiązywania tego przepisu, dane, o których mowa w art. 37a ust. 12 u.a. (a więc dane, które powinien zawierać bilet autostradowy) mogły być gromadzone i przechowywane w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy, ale równocześnie zgodnie z wolą ustawodawcy nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca w sposób wyraźny pozwolił na dłuższy okres przechowywania tych danych – tj. dłuższy niż 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem – jedynie w przypadku, gdy przed upływem 24 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zostało: wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7; wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne – w takim jednak przypadku dane te są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Zatem jeśli ustawodawca przed wskazanym w treści tego przepisu okresem (tj. przed upływem 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) nie podjął określonych działań (tj. gdy nie wystawił wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 u.a.; bądź nie wszczął postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego, w którym dane te są niezbędne), to tym samym nie może w sposób legalny wykorzystywać wskazanych danych. Oznacza to, że dane te nie mogą być już wykorzystywane przez organ, a więc nie mogą być podstawą żądania opłaty dodatkowej. Z treści art. 37a ust. 30 in fine u.a. wynika bowiem, że nawet w przypadku wystosowania przed upływem wskazanego terminu (tj. 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 u.a. czy wszczęcia postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego (w którym dane te są niezbędne) organ może przechowywać wskazane dane jedynie do czasu zakończenia danego postępowania. W tym miejscu wskazać należy, że w uzasadnieniu do projektu zmian, które spowodowały dodanie do art. 37a u.a. ustępu 30 (por. druk sejmowy nr IX.1073, opubl. Lex/el, a także https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/ PrzebiegProc.xsp?nr=1073), wskazano, m.in. iż dane zawarte na biletach będą przechowywane nie krócej niż 12 i nie dłużej niż 24 miesięcy, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny pojazdu, są niezbędne do poboru opłaty za przejazd. Nie powinny one być przetwarzane bez ograniczenia czasowego. Z drugiej jednak strony w momencie, kiedy dane te zostaną usunięte, Szef KAS bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Biorąc pod uwagę, że jest to zachowanie podlegające sankcji, w przypadku jej błędnego nałożenia, po usunięciu danych, Szef KAS nie będzie miał możliwości ponownego sprawdzenia, czy opłata została uiszczona. Z tego względu w interesie obywateli zasadne jest, aby okres retencji tych danych nie był zbyt krótki. W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny samochodu nie mogą być przez organ przetwarzane bez ograniczenia czasowego, gdyż ustawodawca w sposób wyraźny takie ograniczenie czasowe wprowadził. Zastrzegł on jednak, że czas ten – z uwagi na interes obywatela – powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być zbyt krótki, gdyż z uwagi na interes obywatela - powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być on zbyt krótki, gdyż usunięcie tych danych powoduje, że organ bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Z drugiej jednak strony czas ten nie powinien być zbyt długi, ponieważ trudno przyjąć, że organ może w sposób nieograniczony przechowywać i korzystać ze zgromadzonych danych w celu uruchamiania procedury poboru opłaty dodatkowej. Wskazane założenia ustawodawcy, zdaniem sądu, zapewniły organom odpowiedni czas na podjęcie działań zmierzających do uzyskania opłaty dodatkowej za przejazd bez uiszczenia opłaty, gdyż dane zawarte na biletach muszą być przechowywane minimum przez 12 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. A jednocześnie, zgodnie z wolą ustawodawcy, dane te nie mogą być przechowywane w nieskończoność – bez żadnego ograniczenia czasowego, a jedynie przez ściśle określony czas, tj. maksymalnie przez 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca przewidział w sposób wyraźny przypadki, w których termin ten ulega wydłużeniu, o których już wspominano. Przy czym, wprowadzenie wskazanego ograniczenia miało zdaniem sądu na celu pozbawienie organu możliwości wykorzystania wskazanych danych po upływie określonego w przepisie terminu - przepis ten został więc wprowadzony w interesie obywatela. Uznać zatem należy, że skoro okres wskazany w treści tego przepisu upłynie, to organ zobligowany będzie do usunięcia wskazanych danych, tj. danych związanych ze ściśle określonymi przejazdami wykonanymi przez określone ustawą podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za przejazd autostradą (wszak de facto chodzi zwykle o przejazdy, w odniesieniu do których biletu nie wykupiono), a nie danych związanych z całościowym funkcjonowaniem kont tych podmiotów zarejestrowanych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS), a co za tym idzie nie będą one mogły być podstawą uruchomienia procedury zmierzającej do uzyskania opłaty dodatkowej, w tym do wystawienia wezwania do jej uiszczenia – organ nie będzie już bowiem miał możliwości oparcia się na zgromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS danych zawartych na biletach, gdyż z upływem wskazanego przez ustawodawcę okresu utracił on podstawę do ich przechowywania i wykorzystywania. Z tego też powodu należy uznać, że wykorzystywanie danych, które powinny zostać usunięte z systemu, a co za tym idzie, którymi organ nie ma już prawa dysponować, narusza porządek prawny. Wykorzystanie takich danych ocenić należy jak wykorzystanie dowodu sprzecznego z prawem. W myśl bowiem art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc otwarty katalog środków dowodowych opatrzył ustawodawca warunkiem niesprzeczności dowodu z prawem. W doktrynie wskazuje się, iż określenie, którym posłużył się ustawodawca w art. 75 § 1 k.p.a., tj.: "nie jest sprzeczne z prawem" należy rozumieć szeroko – jako sprzeczność z wszelkiego rodzaju przepisami prawa, a nie wyłącznie z przepisami prawa administracyjnego. Jeśli więc idzie o sprzeczność środka dowodowego z prawem procesowym, to chodzi głównie o niezgodny z określonymi procedurami sposób jego pozyskania. Gdy zaś chodzi o sprzeczność środka dowodowego z prawem materialnym, to tyczy się to sprzeczności z przypadkami, gdy przepisy prawa z różnych względów wyłączają możliwość pozyskania lub posłużenia się określonym środkiem dowodowym. Dowód może być więc sam w sobie sprzeczny z prawem, jak również może to być dowód uzyskany w sposób sprzeczny z prawem (por. P. M. Przybysz, Komentarz do art. 75 k.p.a. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2025 r.; K. Budziarek, Dowód sprzeczny z prawem, czyli kilka słów na temat art. 75 § 1 k.p.a., [w:] Administracja. Teoria. Dydaktyka. Praktyka z 2017 r., nr 1, s. 50–67. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Sąd zauważa, że pogląd zaprezentowany w niniejszym orzeczeniu odpowiada w istocie stanowisku samego organu zaprezentowanemu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na jego internetowej stronie podmiotowej pod adresem: https://e-toll.mf.gov.pl/inne-dokumenty/klauzula-informacyjna-szefa-krajowej-administracji-skarbowej/ (dostęp aktualny na dzień wyrokowania). W ramach zamieszczonej tam klauzuli informacyjnej dotyczącej przetwarzania danych osobowych użytkowników Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) oraz danych pozyskanych za pośrednictwem strony internetowej obsługującej system SPOE KAS lub Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta (TCOK) przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w ramach dodatkowej informacji zamieszczonej po punkcie 11 klauzuli, oznaczonej dodatkowo słowem "UWAGA", informuje się użytkowników wskazanego systemu, a więc de facto korzystających z autostrad płatnych, o przywoływanych tam i szeroko omówionych ramach czasowych związanych z gromadzeniem i przetwarzaniem danych związanych z przejazdem autostradą, zaznaczając, że są one przechowywane nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. W przypadku jednak, gdy przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą bez wniesienia wymaganej opłaty, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne, w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Powyższe obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił więc, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Przy czym sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd stwierdził, że organ naruszył art. 37a ust. 30 u.a. – nie mógł on bowiem oprzeć ustaleń faktycznych na danych gromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, gdyż w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej – 31 marca 2025 r. –nie miał już podstaw do ich przechowywania. W niniejszej sprawie nie było bowiem podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od strony opłaty dodatkowej. Równocześnie Sąd zwraca uwagę na to, iż niniejsze rozstrzygnięcie nie pozostaje w sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz. U. z 2021 r. poz. 1205), gdyż w dacie wydania wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej opłaty tej dochodzono nienależnie – w chwili sporządzania wskazanego powyżej wezwania organ nie mógł już dysponować danymi będącymi podstawą wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. d.cz.