III SA/Łd 692/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w osobie: Sędziego NSA – Janusza Furmanka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez R. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przywrócenia terminu R.A. III SA/Łd 692/13 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę R. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie wymeldowania. Sąd wskazał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. W dniu 25 lipca 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 25 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, iż został on złożony po upływie siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Następnie pismem z dnia 11 sierpnia 2013 r. skarżący wystąpił do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uwzględniając wniosek skarżącego, referendarz sądowy – postanowieniem z dnia 6 września 2013 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 11 września 2013 r. Okręgowa Rada Radców prawnych w Łodzi poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – radcy prawnego A. Z. W dniu 1 października 2013 r. pełnomocnik wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przedstawiając stanowisko w sprawie, na wstępie uznała, że wniosek spełnia wymogi formalne. Wskazała, że o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącego dowiedziała się w dniu 18 września 2013 r. z pisma Okręgowej Rady Radców Prawnych. W dniu 25 września 2013 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy, powzięła natomiast wiadomość, iż R. Ł. uchybił terminowi do złożenia skargi, jak również terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Uznała, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi został złożony w terminie i jest dopuszczalny. Wraz z wnioskiem tym dokonała czynności, dla których zakreślony był termin (wniosek o przywrócenie terminu, skarga). W uzasadnieniu wniosku, opisując stan faktyczny sprawy i podejmowane przez skarżącego – przed ustanowieniem mu pełnomocnika - działania w sprawie pełnomocnik stwierdziła, że fakt uchybienia terminom do wniesienia skargi, czy później do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wynikał z nieznajomości prawa przez skarżącego, co spowodowało, iż nie potrafił zadbać o swoje bezpieczeństwo prawne. Uzasadniając zachowanie terminu siedmiodniowego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik wskazała, iż biegnie on od daty ustania przyczyny uchybienia, czyli daty powzięcia wiadomości o stanie sprawy, zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy. Dalej wskazywała, iż wobec faktu przebywania skarżącego w areszcie śledczym, co utrudniało z nim kontakt, w pierwszej kolejności zapoznała się z aktami sprawy, co miało miejsce w dniu 25 września 2013 r. Wtedy to - jak stwierdziła – powzięła wiadomość o istniejących uchybieniach w terminach do wniesienia środków zaskarżenia. W tej też dacie, w ocenie pełnomocnik skarżącego, rozpoczął swój bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a.). Przywrócenie terminu może zatem nastąpić, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 3) dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Przedmiotem rozpoznania w ramach niniejszego postępowania jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Pomimo, że przytoczone powyżej przepisy nie wskazują bezpośrednio na taką możliwość, zgodnie z wyrażonym w doktrynie i piśmiennictwie poglądem (m.in. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Zakamycze 2006), przewidziany w art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a., 7-dniowy termin do wniesienia pisma jest ustawowym terminem procesowym, który podlega przywróceniu na zasadach ogólnych i nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby strona, która o przekroczeniu terminu dowiedziała się po dacie ustania przyczyny, złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu. Jednoznacznie z tego wynika więc, że jeżeli strona z przyczyn przez nią niezawinionych uchybiła także terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, również ten drugi termin może zostać przywrócony na jej wniosek. Przyjmując zatem, że w analizowanej sytuacji pełnomocnik skarżącego dochowała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (liczonego od dnia powzięcia wiadomości o takiej możliwości, tj. od dnia 25 września 2013 r.), i że dopełniła równocześnie czynności dla których skarżący uchybił terminowi (tj. złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą), w ocenie Sądu wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pełnomocnik nie uprawdopodobniła w dostatecznym stopniu okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Raz jeszcze przypomnieć należy, iż istota problemu sprowadza się w niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia, czy skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przy czym co istotne, przedmiotem rozpoznania był wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Bezspornym jest przy tym w niniejszej sprawie, że wiedzę o uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] skarżący pozyskał w dniu 12 lipca 2013 r. i od tej daty biegł 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a. W tym miejscu zauważyć należy przy tym, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, który to termin został przez stronę uchybiony, nie został obwarowany przymusem określonym w art. 175 § 1 ustawy p.p.s.a. Oznacza to zatem, że strona, która dowiedziała się o uchybieniu terminu może samodzielnie sporządzić i złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Obojętnym dla tej czynności jest zatem fakt ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika i momentu, w którym mógł on zapoznać się z aktami sprawy. Skarżący dowiedziawszy się o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia mógł sam sporządzić i złożyć wniosek o jego przywrócenie (czego skarżący dokonał, jednakże z uchybieniem ustawowego 7-dniowego terminu). Powyższe ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Oznacza bowiem, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został oceniony jako spóźniony. Zatem dla oceny, czy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi jest uzasadniony nie mają znaczenia przyczyny wskazujące na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Dla tej oceny istotne są okoliczności jakie zostały wskazane jako przyczyny uchybienia terminowi, którego dotyczy przedmiotowy wniosek. Zatem przedmiotem analizy były przyczyny wyeksponowane we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W tym miejscu należy zatem wskazać, że stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a., jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 ustawy p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujące na brak winy. O braku winy można mówić wówczas, gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. Brak winy strony w niedokonaniu czynności w terminie oznacza brak winy w niedokonaniu czynności od chwili gdy strona miała obowiązek dokonania czynności tj. od chwili, w której rozpoczął bieg termin do dokonania czynności, do chwili gdy termin ten upłynął. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Istotnym bowiem jest, że w przedmiotowym wniosku przedstawiając okoliczności stanowiące przyczynę uchybienia terminowi, którego dotyczył ten wniosek, wskazano, iż skarżącemu doręczono w dniu 12 lipca 2013 r. postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi z pouczeniem o przysługującej skardze kasacyjnej, zaś w dniu 11 sierpnia 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy, który rozpoznano w dniu 6 września 2013 r. Zwrócono uwagę, że 18 września 2013 r. pełnomocnik została poinformowana o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu. Natomiast pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy w dniu 25 września 2013 r. Następnie przedstawiono argumentację uzasadniającą terminowość złożenia przedmiotowego wniosku, podkreślając, że w okolicznościach sprawy właśnie w dniu 25 września 2013 r. pełnomocnik zapoznała się z sytuacją skarżącego, mając na uwadze, że przebywa on w areszcie śledczym. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom zawartym w przedmiotowym wniosku nie można uznać, że powyższe okoliczności usprawiedliwiają brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Brak tu bowiem jakichkolwiek przyczyn, które wskazywałyby, iż w okresie, gdy rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi 12 lipca 2013 r., do chwili gdy termin ten upłynął tj. do dnia 19 lipca 2013 r., istniała przeszkoda uniemożliwiająca skarżącemu złożenie wniosku, który został przez WSA w Łodzi postanowieniem z dnia 25 września 2013 r. odrzucony jako spóźniony. Przedstawione bowiem w przedmiotowym wniosku okoliczności mające w ocenie pełnomocnika skarżącego usprawiedliwiać brak winy w uchybieniu terminu wskazują, iż odwołują się one do tego że we wstępnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący nie działał przez profesjonalnego pełnomocnika, następnie dopiero po skontaktowaniu się z pełnomocnikiem z urzędu wynikało, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jego winy, zaś wcześniejsze złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie było możliwe, gdyż z postanowienia o odrzuceniu wniosku uzyskał dopiero wiedzę o uchybieniu terminu. Tego rodzaju okoliczności nie mogą być kwalifikowane jako przyczyna uchybienia terminu dokonania czynności w postępowaniu sądowym łączącą się z brakiem winy strony. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że brak działania w imieniu strony profesjonalnego pełnomocnika, poza czynnościami objętymi przymusem adwokacko-radcowskim (a w rozważanym przypadku on nie obowiązywał), nie może być kwalifikowany jako przyczyna uchybienia terminu dokonania czynności w postępowaniu sądowym łącząca się z brakiem winy strony (por. m.in. Komentarz do ustawy – Prawo postępowaniu przed sadami administracyjnymi pod red. B. Dautera, czy orzecznictwo sądów administracyjnych - wyrok NSA z dnia 26 listopada 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1219/96; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2004 r., sygn. akt III SA 3211/03). Także podnoszona w piśmie nieznajomość prawa nie może być tutaj czynnikiem przesądzającym o braku zawinienia (por np. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 153/97). Przyjęcie odmiennego stanowiska – zgodnego ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego zaprezentowanym we wniosku, tj. przyjęcie założenia, że decydujące znaczenie ma data dowiedzenia się przez pełnomocnika o uchybieniach terminowi czynności przez skarżącego i liczenie od tej daty terminu na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu - prowadziłoby w istocie do podważenia dyscyplinującego sensu ustanowienia terminów do dokonywania czynności w postępowaniu sądowym, wiążących stronę niezależnie od kwestii reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika (por. m.in. post. NSA z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 325/10). W tym miejscu wskazać jedynie należy, że powoływane przez pełnomocnika w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SAB/Wa 33/08 dotyczyło sytuacji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem środka zaskarżenia co do którego istnieje przymus adwokacki. Cały też wywód wniosku wskazujący na tezy orzecznictwa sądowego, z których wynikać miałoby, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, jest dzień, w którym ustanowiony z urzędu pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość złożenia wniosku – data zapoznania się z aktami sprawy, co do zasady dotyczy właśnie sytuacji, w których wnosi się o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia objętego przymusem adwokackim. Podkreślenia zatem wymaga, że czynność procesowa której uchybił skarżący tj. złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie było objęte przymusem adwokacko-radcowskim. Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać, że w zaistniałym stanie faktycznym nie została spełniona jedna z przesłanek warunkująca pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia. R.A.