III SA/Łd 696/07

Dnia 28 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. S. S wystąpił w dniu 8.11.2002 r. z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Prezydent Miasta Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił przyznania wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Ńr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, nie uwzględniając odwołania strony. Wyżej wymienione decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30.04.2004 r. sygn. akt 3II SA/Łd373/03, ze względu na naruszenie przepisów postępowania. Prezydent Miasta Ł. po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] Nr [...] przyznał S. S. dodatek mieszkaniowy na okres od 1.12.2002r. do 31.05.2003 r. w wysokości 186,30 zł. Powyższa decyzja wraz z utrzymującą ją w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29.06.2006 r. sygn. akt III SA/Łd324/06. Sąd uwzględniając skargę wniesioną przez S. S. wyjaśnił, iż w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny w dniu 9 maja 2006 r. wydał wyrok, sygn. akt P 4/05, w którym orzekł, iż art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast § 2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 a kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Podstawą wydania decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] był m.in. przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 156, poz. 1817) stanowiący przepisy wykonawcze, wydane na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Dla sądów administracyjnych jest ono podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji opartej na niekonstytucyjnym przepisie. Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] wydał decyzję Nr [...] przyznającą S. S. dodatek mieszkaniowy na okres od 1.12.2002 r. do 31.05.2003 r. w wysokości 191,85 zł. S. S. odwołał się od tego orzeczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje orzeczenie organ odwoławczy stwierdził, iż z przeprowadzonego postępowania administracyjnego, którego podstawę stanowią dane zawarte we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jak i deklaracji o dochodach wynika, że dochód rodziny S. S. w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, czyli w miesiącach: sierpień, wrzesień, październik 2002 r. wyniósł 1509 zł. i składał się z zasiłku stałego strony i zasiłków rodzinnych 2 synów. Organ I instancji prawidłowo wyliczył kwotę dodatku mieszkaniowego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Przepis art. 6 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, iż wysokość dodatku stanowi różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12 % dochodów gospodarstwa, w gospodarstwie 2 – 4 osobowym, a takim jest gospodarstwo strony ( 3 osoby). Art. 6 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, iż wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Art. 6 w ust. 4 wymienia wydatki, o których mowa w ust. 3, tj : czynsz, opłaty za świadczenia związane z eksploatacją lokalu mieszkalnego, opłaty eksploatacyjne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki płacone przez właścicieli lokali mieszkalnych na koszty związane z eksploatacją domu jednorodzinnego, inne wydatki wynikające z odrębnych przepisów. Organ I instancji uwzględnił ponoszone przez stronę wydatki, zgodnie z powołanym wyżej katalogiem wydatków oraz z uwzględnieniem § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, który stanowi, iż podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego stanowią następujące rodzaje wydatków w gospodarstwach domowych członków spółdzielni mieszkaniowych oraz właścicieli i najemców lokali w budynkach spółdzielni mieszkaniowych – opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz koszty eksploatacji i remontów, z wyłączeniem ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. Wydatki, zgodnie z wydrukiem S.M. im. [...] w Ł. z dnia 16.09.2002 r. wynoszą łącznie 303,28 zł. Kwota ta ulega pomniejszeniu o kwoty: 4,32 zł. (wymiana okien), 6,91 zł. (podatek), 1,10 (domofon), 15,45 zł. (gaz przewodowy), 1,43 zł. (ubezpieczenie), które nie stanowią podstawy do obliczenia dodatku mieszkaniowego, zgodnie z cyt. wyżej przepisami. Kwota wydatków, stanowiących podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego wynosi 274,07 zł. ( kwota 303,28 zł – 4,32 – 6,91 – 1,10 – 15,45 – 1,43 = 274,07 ). Kwota dodatku mieszkaniowego wyliczonego przez organ I instancji wyniosła 213,71 zł. Organ I instancji mając na uwadze treść art. 6 ust. 10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który, stanowi – wysokość dodatku mieszkaniowego łącznie z ryczałtem, o którym mowa w art. 7, nie może przekraczać 70 % wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub 70 % faktycznych wydatków ponoszonych za lokal, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa powierzchni normatywnej – dokonał wyliczenia kwoty 70 % wydatków ( 274,07x 70 %= 191,85 zł.). S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, żądając uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, iż organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wydaną z naruszeniem przepisów k.p.a., w szczególności art. 7 i 77 oraz przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, co miało wpływ na wysokość dodatku mieszkaniowego. Organy błędnie ustaliły podstawę wymiaru dodatku i wysokość dochodu gospodarstwa domowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i potraktowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji jako integralnej części odpowiedzi. Skarżący na rozprawie w dniu 28 marca 2008 r. oświadczył, iż wycofuje zarzut nieprawidłowego wyliczenia uzyskiwanych przez niego dochodów oraz nie podważa zasadności odliczenia przez organ kwoty 15,45 zł., dotyczącej opłat za gaz przewodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 1 p.p.s.a.) Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem S. S. z dnia 8 listopada 2002 r. W dniu 23 listopada 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 240, poz.2406). Zgodnie z art. 3 ustawy do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ odwoławczy prawidłowo powołał w swej decyzji treść ustępu 4 artykułu 6 w brzmieniu sprzed zmiany ustawy. Jako wydatki, o których mowa w art. 6 ust. 3, traktować należy opłaty eksploatacyjne w spółdzielni mieszkaniowej ( art. 6 ust. 4 pkt 3). Jednakże organ powołał się także na przepis § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, który z podstawy obliczania dodatku wyłącza ubezpieczenie, podatek od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. W konsekwencji pomniejszył wydatki skarżącego, wykazane w dokumencie sporządzonym przez spółdzielnię mieszkaniową, o kwoty podatku – 6,91 zł. i ubezpieczenia – 1,43 zł. W powyższym zakresie sąd stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2005 r. sygn. akt U 14/02 po rozpoznaniu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich orzekł, iż § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 156, poz. 1817) w zakresie, w jakim wyłącza ubezpieczenie, podatek od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów z wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego i w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem 23 listopada 2004 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o podatkach mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 71, poz. 734, z 2002 r. Nr 216, poz.1826 oraz z 2003 r. Nr 203, poz. 1966) w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 240, poz. 2406) oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niniejsza sprawa nie została zakończona przed dniem 23.11.2004 r. Organ jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął przepis, którego niezgodność z Konstytucją i ustawą przyjął Trybunał Konstytucyjny, to jest § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Jak wcześniej już wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 29.062006 r., sygn. akt III SA/Łd 324/06, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę wznowienia postępowania. Natomiast dla sądów administracyjnych jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji opartej na niekonstytucyjnym przepisie ( art. 145 § 1pkt 1lit. c p.p.s.a.). Organ odwoławczy odmówił także skarżącemu prawa do zaliczenia w poczet wydatków następujących pozycji zamieszczonych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego: wymiana okien (4,32 zł.), domofon (1,10 zł), gaz (15,45 zł.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w tym zakresie lakonicznie stwierdził, iż nie stanowią one podstawy do obliczenia dodatku mieszkaniowego zgodnie z cyt. wyżej przepisami. Nie wyjaśnił jednak dlaczego powyższe pozycje należy wyłączyć z opłat eksploatacyjnych w spółdzielni mieszkaniowej. W toku postępowania organy administracyjne winny przestrzegać zasad wynikających z przepisów art. 7, 8 i 77 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 . Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a. Pierwszy z wymienionych przepisów zobowiązuje organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej powinien tak prowadzić postępowanie, by pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli - art. 8 k.p.a. Natomiast stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wydana decyzja powinna zostać uzasadniona w sposób dokładny, wyjaśniający stronie przyczyny rozstrzygnięcia i podstawę prawną ( art. 107 § 3 k.p.a.). Tymczasem organ, nie uwzględniając w wydatkach poniesionych przez skarżącego opłat związanych z wymianą okien, korzystaniem z domofonu i gazu, nie wyjaśnił swojego stanowiska. Wyjaśnienie takie było konieczne również i z tej przyczyny, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nie poinformował strony dlaczego nie uwzględnia wszystkich wydatków wymienionych w jej wniosku. Brak uzasadnienia w tym zakresie skutkuje naruszeniem wskazanych wyżej zasad postępowania ( art. 7, 8,i 77 § 1 k.p.a.). Podkreślenia wymaga, ze sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie przesądza o konieczności zaliczenia czy też nie powyższych pozycji ( wymiana okien, domofon, gaz), do wydatków ponoszonych w związku z zajmowaniem przez skarżącego lokalu mieszkalnego. Będzie to powinnością organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wnioski z prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w pełnym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętej decyzji, odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. e.k.