III SA/Łd 7/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w osobie: Sędziego NSA – Teresy Rutkowskiej po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty we podatku akcyzowym i zwrotu tego podatku uiszczonego w okresie styczeń-grudzień 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy III SA/Łd 7/16 U Z A S A D N I E N I E W dniu 16 września 2011 r Z. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł.z [...] r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym i zwrotu tego podatku uiszczonego w okresie styczeń-grudzień 2006 roku w łącznej kwocie 768 247,00 zł. Wyrokiem z 2 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. W dniu 9 maja 2016 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył skargę kasacyjną od tego wyroku. Zarządzeniem z dnia 13 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 3842 zł. W terminie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, załączając wypełniony formularz "PPF". Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od tego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postepowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie przesłanka do przyznania Skarżącemu prawa pomocy z zakresie częściowym, w sytuacji, gdy skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu sprzeciwu kwestionując zasadność odmowy przyznania prawa pomocy pełnomocnik zarzucił, że referendarz sądowy nie wziął pod uwagę ilości spraw, w jakich skarżący obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych . Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi toczy się bowiem kilka postępowań ze skargi Z. M. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym i zwrotu podatku w latach 2005-2008. W ocenie strony skarżącej wartość wpisu powinna stanowić punkt odniesienia przy dokonywaniu oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wobec tego referendarz sądowy z urzędu powinien wziąć pod uwagę, iż rozpoznawana sprawa nie jest jedyną w jakiej strona występuje jako skarżący . Kwota jaką łącznie miałby zapłacić skarżący tytułem wpisu od skarg wynosi 10 398 zł . Uiszczenie tej kwoty wpłynęłoby znacząco na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Referendarz nie uwzględnił też w uzasadnieniu postanowienia wysokości miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez skarżącego. Z tego względu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia uznać należy za niepełne, zaś samą sprawę – za wymagającą ponownego rozstrzygnięcia przez sąd. W ocenie pełnomocnika bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy są posiadane przez skarżącego maszyny i urządzenia rolnicze, gdyż z uwagi na zbliżające prace żniwne skarżący nie jest w stanie ich sprzedać, by uzyskane środki przeznaczyć na uiszczenie wpisu. Nie sposób też oczekiwać od skarżącego sprzedaży posiadanego gospodarstwa rolnego, dzięki któremu się utrzymuje i zapewnia byt rodzinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ustalił, co następuje: W tutejszym sądzie toczą się 4 sprawy ze skargi Z. M. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Ł. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym i zwrotu tego podatku uiszczonego w okresie styczeń – grudzień 2005, 2006, 2007 i 2008 roku ( sygn. III SA/Łd 6/16, sygn. III SA/Łd 7/16, sygn. III SA/Łd 8/16 sygn. III SA/Łd 9/16). Wpisy od skarg kasacyjnych, do uiszczenia których został wezwany skarżący, tak jak wskazał pełnomocnik w sprzeciwie, wynoszą łącznie 10 398 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że dalsze prowadzenie działalności gospodarczej było nieopłacalne i dlatego zaniechał prowadzenia działalności gospodarczej. W chwili obecnej posiada jedynie dochody z gospodarstwa rolnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz 11 letnią córką żony. W związku małżeńskim jest ustanowiona rozdzielność majątkowa. Skarżący jest właścicielem domu o pow. 259 m² o szacunkowej wartości 500 000 zł , gospodarstwa rolnego w skład którego wchodzą grunty rolne o pow. 25ha, las – 6 ha, stawy-4ha, 4 budynki., 6 szt. urządzeń rolniczych ( ciągnik, prasa zwijająca, kosiarka, przegrabiarka, zgrabiarka i przyczepa ). Skarżący posiada ponadto 16 koni huculskich i 7 źrebaków , daniele - 24 sztuki. Szacunkowo wartość gospodarstwa została określona na 1 200 000 zł. Skarżący jest ponadto właścicielem 3 domów o wartości około 150 000 zł, 150 000 zł i 100 000 zł, posiada oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce wysokości 200 000 zł, wierzytelności wysokości 800 000 zł. Skarżący posiada także cztery samochody (ford angia – wartość ok. 8.000 zł, ford prefect – ok. 8.000 zł, bentley – ok. 12.000 zł i riley – ok. 12.000 zł oraz udziału w samochodzie chevrolet avalanche –o wartości ok. 10.000 zł. Roczny dochód skarżącego, wg jego oświadczenia, wynosi z tytułu dotacji do gospodarstwa rolnego – ok. 50 000 zł oraz 5000 zł ze sprzedaży źrebaków. Skarżący nie wskazał dochodów żony. Swoje zobowiązania i stałe wydatki roczne skarżący określił na kwotę 19 677 zł , na którą składają się : opłata za prąd 3600 zł, koszty obowiązkowego ubezpieczenia rolników 664 zł, koszty ubezpieczenia budynków w gospodarstwie 213 zł, opłata do spółki wodnej 800 zł, oplata za certyfikację ekologiczną 1200 zł, paliwo do ciągnika 6100 zł, siatka do prasy zwijającej 1100 zł , KRUS 3000 zł, bieżące naprawy sprzętu rolniczego 3000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że sprawa sądowoadministracyjna, w której został złożony przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy została wszczęta przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2015 r. poz. 658), na mocy której zmieniony został m.in. art. 260 p.p.s.a. W związku z powyższym oraz uwzględniając treść art. 2 ustawy nowelizującej, przyjąć należy, że w stosunku do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym ( sprzed nowelizacji ) . Oznacza to, że po wniesieniu przez stronę sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego, którego sprzeciw dotyczył, utraciło moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym . Jak stanowi art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje; 1/ w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2/ w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłaty sądowej tj. od wpisu od skargi kasacyjnej , który w niniejszej sprawie wynosi 3842 zł, a łącznie w 4 toczących się przed tym sądem sprawach 10 398 zł. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącego, wynikającą ze złożonego oświadczenia oraz łączną wysokość opłat sądowych jakie skarżący miałby uiścić należy uznać, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W cytowanym wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym od wykazania przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego oświadczenia spełnienie tej przesłanki nie wynika. Skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wystarczający, iż uiszczenie wpisów od skarg kasacyjnych w sprawach dotyczących prowadzonej przez niego wcześniej działalności gospodarczej spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Z oświadczenia wynika, że Skarżący jest osobą bardzo majętną, ale niezależnie od posiadanych nieruchomości przede wszystkim posiada oszczędności w kwocie 200 000 zł , które umożliwiają poniesienie kosztów sądowych bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Takiej oceny nie mogą zmienić też stale obciążenia wykazane w oświadczeniu wynoszące rocznie ok 20 000 zł, przy dochodach tylko z dotacji do gospodarstwa rolnego ok 50 000 zł. Ponadto wydaje się mało prawdopodobne aby jedynym dochodem jaki przynosi gospodarstwo rolne skarżącego oceniane przez niego na 1 200 000 zł była kwota 5000 zł uzyskiwana ze sprzedaży źrebaków i kwota dotacji państwowych. W tym zakresie oświadczenie nie jest przekonujące. Należy podkreślić, że zasadą jest ponoszenie przez stronę kosztów prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od tej zasady i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zostanie wykazane , że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest oczywiste, że taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Ponieważ w ocenie Sądu nie zostały w sprawie spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r.poz. 658) orzeczono jak w sentencji. e.o.