III SA/Łd 707/25

Dnia 22 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi D. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 18 lipca 2025 roku znak: 1001-IUOD-2.4811.3670.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego D. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Łd 707/25 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga D.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 18 lipca 2025 r. (nr 1001-IUOD-2.4811.3670.2025.2) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano: art. 37gf ust. 5, ust. 7 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.) [dalej: ustawa o autostradach płatnych]; art. 9 ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1193) [dalej: ustawa zmieniająca]; § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 maja 2023 r. w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań związanych z wnoszeniem opłaty dodatkowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 849); art. 123, art. 124, art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że pismem z 18 marca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 37ge ustawy o autostradach płatnych, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 roku wezwał D.N. do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł [...] 18 grudnia 2021 r. pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego wg Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców właścicielem na dzień naruszenia był skarżący. Nie zgadzając się z ww. wezwaniem skarżący - za pośrednictwem holenderskiego operatora pocztowego (PostNL) - złożył sprzeciw, który wpłynął do Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 24 czerwca 2025 r. Skarżący wyjaśnił, że opłata za przejazd została pobrana tego samego dnia, w którym przejazd miał miejsce i dołączył sześć potwierdzeń wykonania transakcji kartą z rachunku bankowego W.N. Powyższy sprzeciw nie został podpisany, zatem pismem z 1 lipca 2025 r. skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych sprzeciwu, co też uczynił przesyłając ponownie sprzeciw podpisany własnoręcznie i dołączając do niego ww. potwierdzenia operacji bankowych (data wpływu do organu – 16 lipca 2025 r.). Zaskarżonym postanowieniem z 18 lipca 2025 r. organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu. W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 18 grudnia 2021 r. po płatnym odcinku autostrady A4: węzeł Brzeg zostało doręczone 24 marca 2025 r. Od daty tej, zgodnie z art. 37gf § 1 ustawy o autostradach płatnych skarżący miał 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Termin ten upłynął 7 kwietnia 2025 r. Organ podkreślił, że pismo z 24 czerwca 2025 r. sprecyzowane jako sprzeciw wniesiono po tym terminie. W ocenie organu bezspornym jest zatem, iż sprzeciw ten został wniesiony z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego złożenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.N. wskazał, że podstawą jego odwołania są dołączone potwierdzenia pobrania kwoty za przejazd z jego konta bankowego. Dokumenty były wysłane w wyznaczonym terminie, lecz mogły mieć miejsce opóźnienia w dostarczeniu ich niezależne od skarżącego. Do skargi dołączona została również treść sprzeciwu, w której skarżący wyjaśnił, że opłata za przejazd została pobrana z konta w tym samym dniu, w którym odbył się przejazd. W piśmie doprecyzowującym z 25 sierpnia 2025 r. skarżący poprosił o rozpatrzenie jeszcze raz wszystkich dokumentów i dowodów wpłat, które zostały już dwukrotnie doręczone. Do skargi dołączone zostały ponownie potwierdzenia transakcji bankowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo organ podniósł, że skarżący nadał sprzeciw za pośrednictwem operatora pocztowego Holandii - PostNL. Na kopercie zawierającej przesyłkę (sprzeciw) nr [...] brak jest daty nadania, natomiast ze śledzenia przesyłki na stronie https://postal.ninja/pl/track#/XoE86o (stronie przeznaczonej do śledzenia przesyłek PostNL) wynika, że została ona nadana 10 czerwca 2025 r. w Holandii, a doręczona adresatowi 24 czerwca 2025 r. Taka też data wpływu do Izby Administracji Skarbowej w Łodzi została umieszczona na kopercie. Bezspornym jest zatem, iż sprzeciw nadany 10 czerwca 2025 r., a który wpłynął do DIAS 24 czerwca 2025 r., wniesiony został z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego złożenia. Odnosząc się natomiast do twierdzenia skarżącego, że opłata za przejazd została pobrana z jego konta w dniu przejazdu organ zauważył, że z dowodów operacji finansowych przedstawionych przez stronę wynika, iż na rachunku prowadzonego na rzecz W.N. dokonano transakcji 1) nr referencyjny [...], data zlecenia: 18.12.2021, kwota operacji: 4,10 zł, tytuł operacji: operacja kartą (...) na kwotę 4,10 PLN w Autopay Mobility (...), 2) nr referencyjny [...], data zlecenia: 05.12.2021, kwota operacji: 1,00 zł, tytuł operacji: operacja kartą (...) na kwotę 1,00 PLN w Autopay Mobility (...), 3) nr referencyjny [...], data zlecenia: 18.12.2021, kwota operacji: 4,10 zł, tytuł operacji: operacja kartą (...) na kwotę 4,10 PLN w Autopay Mobility (...), 4) nr referencyjny [...], data zlecenia: 18.12.2021, kwota operacji: 4,10 zł, tytuł operacji: operacja kartą (...) na kwotę 4,10 PLN w Autopay Mobility (...), 5) nr referencyjny [...], data zlecenia: 31.12.2021, kwota operacji: 4,10 zł, tytuł operacji: operacja kartą (...) na kwotę 4,10 PLN w Autopay Mobility (...), 6) nr referencyjny [...], data zlecenia: 28.12.2021, kwota operacji: 4,10 zł, tytuł operacji: operacja kartą (...) na kwotę 4,10 PLN w Autopay Mobility (...). W ocenie organu z tych dokumentów wynika jedynie, że w ww. dniach, w tym 31 grudnia 2021 r., zostały dokonane opłaty na rzecz Autopay Mobility. Niemożliwym jest natomiast stwierdzenie, czy opłaty te dotyczą przejazdu płatnym odcinkiem autostrady zarządzanym przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), a tym bardziej - jakiego konkretnie przejazdu mogłyby dotyczyć (pod względem przejechanego odcinka, daty i godziny przejazdu, numeru rejestracyjnego pojazdu). Wskazane są jedynie następujące kwoty opłaty: 4,10 zł i 1 zł. O ile kwota 4,10 zł odpowiada opłacie za odcinek autostrady A4 [...], o tyle opłata w kwocie 1 zł nie obowiązywała na żadnym odcinku państwowych autostrad płatnych. Na podstawie tych dowodów niemożliwe jest przypisanie opłaty do konkretnego przejazdu, w tym do przejazdu, o którym mowa w wezwaniu. Dalej organ wyjaśnił, że w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 ([...]) i A4 ([...]), zarządzanych przez (GDDKiA), obsługiwanych w systemie e-TOLL, można było zapłacić za pomocą: e-biletu autostradowego wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy); przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU (opłata naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które transmitowane były do systemu e-TOLL). W bazie "Infolinia e-bilet", która gromadzi dane dotyczące przejazdów i biletów autostradowych, nie został odnotowany bilet autostradowy na sporny przejazd. Z kolei z aplikacji CRM Service, która gromadzi dane dotyczące przejazdów państwowymi autostradami płatnymi A2 i A4, opłacanych w trybie przedpłaty wynika, że pojazd o nr rejestracyjnym [...] nie był na dzień 18 grudnia 2021 r. zarejestrowany w systemie e-TOLL, a zatem opłata za sporny przejazd również w tym trybie nie została uiszczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a.] lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.). Ponadto, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.). W myśl zaś art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 18 lipca 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania z 18 marca 2025 r. do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł [...] w dniu 18 grudnia 2021 r., pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonego postanowienia stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z ustaleń Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wynika, że w dniu 18 grudnia 2021 r., godz. 11.31 zarejestrowany został przejazd pojazdu o łącznej DMC poniżej 3,5 t o numerze rejestracyjnym [...] na płatnym odcinku autostrady A4, miejsce węzeł [...]. Naruszenie zostało zweryfikowane pod względem merytorycznym na podstawie danych systemowych SPOE KAS. Z danych pobranych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika, że właścicielem ww. pojazdu w dniu odnotowania naruszenia był D.N. Wobec powyższego wezwaniem z 18 marca 2025 r. organ zobowiązał skarżącego do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 18 grudnia 2021 r. po płatnym odcinku autostrady A4, węzeł [...]. Wezwanie zostało doręczone 24 marca 2025 r. Od tej daty, zgodnie z art. 37gf § 1 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.) [dalej: ustawa o autostradach płatnych], skarżący miał 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Termin ten upłynął 7 kwietnia 2025 r. Sprzeciw od wskazanego wezwania - w ocenie organu - skarżący wniósł natomiast 24 czerwca 2025 r., tj. po obowiązującym terminie. Zdaniem organu bezspornym jest zatem, że sprzeciw od wezwania z 18 marca 2025 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 18 grudnia 2021 r. wniesiony został z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego złożenia. Skarżący natomiast podnosił w sprzeciwie, że stosowana opłata za przejazd została pobrana tego samego dnia co przejazd. W ocenie skarżącego dokumentuje to przekazany przez niego dowód uiszczenie opłaty za przedmiotowy przejazd (załączył wydruk z konta bankowego obrazujący operację z dnia przejazdu, z której - jak twierdzi skarżący - ma wynikać fakt opłacenia spornego przejazdu). Wobec tak zarysowanego sporu należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach płatnych za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. W myśl art. 37a ust. 7 tej ustawy do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450, 463, 694 i 720), albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę". Zgodnie z art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach płatnych, przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. Zgodnie z art. 37ge ust. 5 powoływanej ustawy opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7. Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach płatnych stanowi, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego. W niniejszej sprawie znaczenie ma też treść art. 37gf ustawy o autostradach płatnych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. Sprzeciw zawiera: 1) imię i nazwisko albo nazwę wnoszącego opłatę oraz jego adres; 2) numer PESEL albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego opłatę, o ile został nadany; 3) uzasadnienie wniesienia sprzeciwu; 4) numer rachunku bankowego albo rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać dokonany zwrot wpłaconej opłaty dodatkowej, w przypadku uwzględnienia sprzeciwu (art. 37gf ust. 2 ustawy o autostradach). O uwzględnieniu sprzeciwu zawiadamia się wnoszącego opłatę. Wniesiona opłata dodatkowa podlega zwrotowi. Kwota zwrotu opłaty dodatkowej pomniejsza przychód Funduszu (art. 37gf ust. 3 ustawy o autostradach płatnych płatnych). Odmowa uwzględnienia sprzeciwu następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wnoszący opłatę niezadowolony z decyzji administracyjnej może, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, zwrócić się do Szefa KAS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 37gf ust. 4 ustawy o autostradach płatnych). W zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach płatnych). Podsumowując wskazać należy, że postępowanie związane z brakiem opłaty w terminach i trybie przewidzianym ustawą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie - w razie jego nieuwzględnienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy czym wyłącznie do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają zastosowanie przepisy k.p.a. - w zakresie określonym w art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach płatnych - dlatego, jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą, to również postępowaniem uproszczonym, determinowanym jego przedmiotem (por. np. wyrok NSA z 14 marca 2024 r., Il GSK 1818/23). Termin do zgłoszenia sprzeciwu ma charakter procesowy, bowiem określa granice czasowe dla dokonania określonej czynności procesowej - przez adresata wezwania, o którym jest mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych (podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej) - w postępowaniu zainicjowanym wezwaniem do uiszczenia tej opłaty. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie to nie jest czystym "postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym", o którym mowa w k.p.a., chociaż kończy się - w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu - wydaniem decyzji administracyjnej, to jednak przepisy k.p.a. stosuje się w nim "odpowiednio" i we wskazanym w ustawie zakresie (por. np. wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., II GSK 1383/24). Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu uznał, że zachodzą podstawy do jego uchylenia. W ocenie Sądu, organ niezasadnie nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd 18 grudnia 2021 r. o godz. 11:31 płatnym odcinkiem autostrady A4, węzeł [...]. Zgodnie bowiem z treścią art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, dane, o których mowa w ust. 12, są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne; w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2021 r. (zob. art. 25 pkt 3 ustawy z 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2021 r. poz. 1005) i obowiązywał do 30 czerwca 2023 r. (por. art. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 16 ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2023 r. poz. 1193). Tym samym, w świetle powyższego, w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r., a więc w okresie obowiązywania tego przepisu dane, o których mowa w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych (a więc dane, które powinien zawierać bilet autostradowy) mogły być gromadzone i przechowywane w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy, ale równocześnie zgodnie z wolą ustawodawcy nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca w sposób wyraźny pozwolił na dłuższy okres przechowywania tych danych - tj. dłuższy niż 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem - jedynie w przypadku, gdy przed upływem 24 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zostało: wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7; wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadminsitracyjne, w którym dane te są niezbędne - w takim jednak przypadku dane te są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Zatem, jeśli organ przed wskazanym w treści tego przepisu okresem (tj. przed upływem 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) nie podjął określonych działań (tj. gdy nie wystawił wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych bądź nie wszczął postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego, w którym dane te są niezbędne), to tym samym nie może w sposób zgodny z prawem wykorzystywać wskazanych danych. Oznacza to, że dane te nie mogą być już wykorzystywane przez organ, a więc nie mogą być podstawą żądania opłaty dodatkowej. Z treści art. 37a ust. 30 in fine ustawy o autostradach płatnych wynika bowiem, że nawet w przypadku wystosowania przed upływem wskazanego terminu (tj. 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych, czy wszczęcia postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego (w którym dane te są niezbędne) organ może przechowywać wskazane dane jedynie do czasu zakończenia danego postępowania. W niniejszej sprawie skoro przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4, węzeł [...] miał miejsce w dniu 18 grudnia 2021 r. o godz. 11:31, to w dniu 18 marca 2025 r. organ nie miał już podstaw wzywania skarżącego do uiszczenia opłaty dodatkowej, ponieważ upłynął termin, o którym mowa w art. 37a ust. 30 ustawy. Zatem postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu od wezwania i ocena terminowości jego wniesienia przez skarżącego było działaniem wadliwym, zachodziła zatem konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym miejscu dodatkowo zauważyć należy, że w uzasadnieniu do projektu zmian, które spowodowały dodanie do art. 37a ustawy o autostradach płatnych ust. 30 (patrz: druk sejmowy nr IX. 1073, opubl. Lex/el, a także https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1073) wskazano m.in., iż dane zawarte na biletach będą przechowywane nie krócej niż 12 i nie dłużej niż 24 miesięcy, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny pojazdu, są niezbędne do poboru opłaty za przejazd. Nie powinny one być przetwarzane bez ograniczenia czasowego. Z drugiej jednak strony w momencie, kiedy dane te zostaną usunięte, Szef KAS bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Biorąc pod uwagę, że jest to zachowanie podlegające sankcji, w przypadku jej błędnego nałożenia, po usunięciu danych, Szef KAS nie będzie miał możliwości ponownego sprawdzenia, czy opłata została uiszczona. Z tego względu w interesie obywateli zasadne jest, aby okres retencji tych danych nie był zbyt krótki. W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny samochodu nie mogą być przez organ przetwarzane bez ograniczenia czasowego, gdyż ustawodawca w sposób wyraźny takie ograniczenie czasowe wprowadził. Zastrzegł on jednak, że czas ten - z uwagi na interes obywatela - powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być zbyt krótki, gdyż z uwagi na interes obywatela - powinien być odpowiedni, bowiem usunięcie tych danych powoduje, że organ bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Z drugiej jednak strony czas ten nie powinien być zbyt długi, ponieważ trudno przyjąć, że organ może w sposób nieograniczony przechowywać i korzystać ze zgromadzonych danych w celu uruchamiania procedury poboru opłaty dodatkowej. Wskazane założenia ustawodawcy, zdaniem Sądu, zapewniły organom odpowiedni czas na podjęcie działań zmierzających do uzyskania opłaty dodatkowej za przejazd bez uiszczenia opłaty, gdyż dane zawarte na biletach muszą być przechowywane minimum przez 12 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. A jednocześnie, zgodnie z wolą ustawodawcy dane te nie mogą być przechowywane w nieskończoność - bez żadnego ograniczenia czasowego, a jedynie przez ściśle określony czas, tj. maksymalnie przez 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca przewidział w sposób wyraźny przypadki, w których termin ten ulega wydłużeniu, o których już wspominano. Przy czym, wprowadzenie wskazanego ograniczenia miało - zdaniem Sądu - na celu pozbawienie organu możliwości wykorzystania wskazanych danych po upływie określonego w przepisie terminu - przepis ten został więc wprowadzony w interesie obywatela. Uznać zatem należy, że skoro okres wskazany w treści tego przepisu upłynie, to organ zobligowany będzie do usunięcia wskazanych danych (tj. danych zawartych na konkretnych biletach związanych ze ściśle określonymi przejazdami wykonanymi przez określone ustawą podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za przejazd autostradą, a nie danych związanych z całościowym funkcjonowaniem kont tych podmiotów zarejestrowanych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS), a co za tym idzie nie będą one mogły być podstawą uruchomienia procedury zmierzającej do uzyskania opłaty dodatkowej, w tym do wystawienia wezwania do jej uiszczenia - organ nie będzie już bowiem miał możliwości oparcia się na zgromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS danych zawartych na biletach, gdyż z upływem wskazanego przez ustawodawcę okresu utracił on podstawę do ich przechowywania i wykorzystywania. Z tego też powodu należy uznać, że wykorzystywanie danych, które powinny zostać usunięte z systemu, a co za tym idzie, którymi organ nie ma już prawa dysponować, narusza porządek prawny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wykorzystanie takich danych ocenić należy jak wykorzystanie dowodu sprzecznego z prawem. W myśl bowiem art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc otwarty katalog środków dowodowych opatrzył ustawodawca warunkiem niesprzeczności dowodu z prawem. W doktrynie wskazuje się bowiem, iż określenie, którym posłużył się ustawodawca w art. 75 § 1 k.p.a., tj.: "nie jest sprzeczne z prawem" należy rozumieć szeroko - jako sprzeczność z wszelkiego rodzaju przepisami prawa, a nie wyłącznie z przepisami prawa administracyjnego. Jeśli więc idzie o sprzeczność środka dowodowego z prawem procesowym, to chodzi głównie o niezgodny z określonymi procedurami sposób jego pozyskania. Gdy zaś chodzi o sprzeczność środka dowodowego z prawem materialnym, to tyczy się to sprzeczności z przypadkami, gdy przepisy prawa z różnych względów wyłączają możliwość pozyskania lub posłużenia się określonym środkiem dowodowym. Dowód może być więc sam w sobie sprzeczny z prawem, jak również może to być dowód uzyskany w sposób sprzeczny z prawem (por. np. P.M. Przybysz, Komentarz do art. 75 k.p.a. (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2025 r.; a także K. Budziarek, Dowód sprzeczny z prawem, czyli kilka słów na temat art. 75 § 1 k.p.a., (w:) Administracja. Teoria. Dydaktyka. Praktyka z 2017 r., nr 1, s. 50 - 67. Oprócz powyższego zauważyć należy, że pogląd zaprezentowany w niniejszym orzeczeniu odpowiada w istocie stanowisku samego organu zaprezentowanym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na jego internetowej stronie podmiotowej pod adresem: https://e-toll.mf.gov.pl/inne-dokumenty/klauzula-informacyjna-szefa-krajowej-administracji-skarbowej/ (dostęp aktualny na dzień wyrokowania). W ramach zamieszczonej tam klauzuli informacyjnej dotyczącej przetwarzania danych osobowych użytkowników Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) oraz danych pozyskanych za pośrednictwem strony internetowej obsługującej system SPOE KAS lub Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta (TCOK) przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w ramach dodatkowej informacji zamieszczonej po punkcie 11 klauzuli, oznaczonej dodatkowo słowem "UWAGA" informuje się użytkowników wskazanego systemu, a więc de facto korzystających z autostrad płatnych, o przywoływanych tam i szeroko omówionych ramach czasowych związanych z gromadzeniem i przetwarzaniem danych związanych z przejazdem autostradą, zaznaczając, że są one przechowywane nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. W przypadku jednak, gdy przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą bez wniesienia wymaganej opłaty, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne, w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. W niniejszej sprawie nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od skarżącego opłaty dodatkowej i wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu. Organ nie mógł bowiem oprzeć ustaleń faktycznych na danych gromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, gdyż w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, tj. 18 marca 2025 r. nie miał podstaw do ich przechowywania. Wobec powyższego organ naruszył art. 37a ust. 30 ustawy oraz art. 134 k.p.a. Jednocześnie stwierdzić należy, że niniejsze rozstrzygnięcie nie jest sprzeczne z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 lipca 2021 r. w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz.U. z 2021 r., poz. 1205), gdyż w dacie wydania wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej (26 stycznia 2025 r.) opłaty tej dochodzono nienależnie - w chwili sporządzania wskazanego powyżej wezwania organ nie mógł już dysponować danymi będącymi podstawą wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej. Na marginesie poczynionych powyżej rozważań Sąd pragnie podnieść, że analizując twierdzenia organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia za błędne uznał stanowisko dotyczące ustalenia daty nadania przez skarżącego sprzeciwu od wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonując ustalenia terminu wniesienia sprzeciwu dopuścił się naruszenia przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. błędnie przyjmując, że w przypadku nadania przesyłki u innego operatora niż wyznaczony (czyli innych niż A. S.A.) dla zachowania terminu decydująca jest data wpływu odwołania do organu, który jest jego adresatem, a nie nadania u operatora. W konsekwencji uznał, że datą tą w analizowanej sprawie był 24 czerwca 2025 r., kiedy to sprzeciw wpłynął do organu odwoławczego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wziął bowiem pod uwagę, że znowelizowany i obowiązujący od 3 lipca 2019 r., a więc i w dacie nadania odwołania przez stronę przepis art. 57 § 2 pkt 5 k.p.a. stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Tym samym nadanie przesyłki m.in. w placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jak np. w Holandii, odnosi ten sam skutek co nadanie przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego. W obecnym stanie prawnym nie może budzić żadnych wątpliwości, że nadanie przesyłki m.in. w placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jak np. w Holandii, odnosi ten sam skutek co nadanie przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego. Tym samym termin na wniesienie podania jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce operatora świadczącego powszechne usługi pocztowe w Państwie Członkowskim. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżący za pośrednictwem operatora pocztowego w Holandii (w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej) nadal przesyłkę do organu. Koperta znajduje się w aktach administracyjnych i opatrzona jest kodem kreskowym [...]. Obowiązkiem organu było zatem ustalić datę nadania tej przesyłki, a nie obliczać zachowanie terminu do wniesienia sprzeciwu na podstawie daty wpływu pisma do organu (art. 57 § pkt 2 k.p.a.). Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, jak to uczynił organ w niniejszej sprawie, że za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uznać należy datę przekazania tej przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Mając wszystko powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącemu od organu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, mając na uwadze dyspozycję art. 200 powoływanej ustawy p.p.s.a. Zasądzona kwota objęła wpis od skargi (100 zł). Kontynuując postępowanie administracyjne organ uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. d.cz.