III SA/Łd 710/25

Dnia 8 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Asystent sędziego Beata Drożdż, Protokolant, w składzie następującym: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 lipca 2025 roku nr NS HŚ.906.11.2025 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2025 roku nr 8; 2) zasądza od Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego M. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 25 lipca 2025 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania M.K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A w Ł. (dalej: skarżący) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej: PPIS lub organ I instancji) z dnia 8 kwietnia 2025 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry - wymienioną w pozycji 18.1 wykazu chorób zawodowych u P. P., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że PPIS po otrzymaniu w dniu 9 listopada 2022 r. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u P. P., dokonanego przez lekarza z B w Ł. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia u P. P. choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. PPIS przeprowadził postępowanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a następnie sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, którą przesłał pismem z dnia 26 stycznia 2023 r., do jednostki orzeczniczej tj. Przychodni [...] w Ł., (dalej: [...]) wraz ze skierowaniem na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. W postępowaniu ustalono, że P. P. był zatrudniony w latach 1992-2023 w następujących miejscach pracy - w okresie od: 1992 r. do 1998 r. jako zawodnik sportowy w różnych klubach sportowych, 2000r. do 2001r. jako operator wprowadzania danych w biurze usług księgowo-kadrowych "T" w P., 2003 r. do 2010 r. jako naświetlacz szablonów w firmie B w Ł., 2011 r. do 2019 r. jako naświetlacz szablonów u skarżącego, 2019 r. do 2023 r. jako kierowca u skarżącego. Ustalono również, że miejscem pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe będące przyczyną podejrzenia choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, w kierunku której prowadzone było postępowanie orzecznicze była firma skarżącego, w której P. P. pracował od 1 lipca 2011 r. do 31 stycznia 2023 r. na stanowisku naświetlacza szablonów oraz kierowcy. Do jego obowiązków zawodowych na stanowisku naświetlacza szablonów należało: przygotowanie szablonów, obsługa pieca polimeryzacyjnego i nadzór procesu, demontaż pierścieni rozprężnych, powlekanie szablonów emulsją, umieszczanie powleczonych szablonów w komorze suszącej, obsługa laserowej naświetlarki do szablonów, obsługa laserowej grawerki do szablonów, wklejanie pierścieni do szablonu oraz końcowa inspekcja szablonów. P. P. w związku z wykonywanymi ww. czynnościami miał kontakt z substancjami chemicznymi do produkcji szablonów, do których używane były następujące środki: SCR 52S - lakier retuszujący, SCR 53 - klej do pierścieni, SCR 53C - katalizator do kleju SCR 53, SCR 63 - emulsja grawerująca, czerwona, SCR 100 - uniwersalna emulsja grawerująca, żółto - brązowa, SCR 110 - uniwersalna emulsja grawerująca, SCR 253 - klej do pierścieni (środek stosowany wymiennie z SCR 53), ROTACOAT 326 Q Red - emulsja do grawerowania, DI AZO NR 14 - środek do modyfikacji światłoczułości emulsji, aceton techniczny- środek do czyszczenia klejonych powierzchni oraz stosowany jako rozpuszczalnik. Ponadto były używane sporadycznie substancje takie jak: SCR 33 -preparat odwarstwiający, SCR 35 - preparat odtłuszczający, SCR 40 - preparat czyszczący do szablonów, SCR 42 - preparat do usuwania kleju termoplastycznego. W okresie zatrudnienia P. P. objęty był profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej na zajmowanym stanowisku. P. P. został poddany dwukrotnie badaniom specjalistycznym zgodnie z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2022 r, poz. 1836) w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych. Po raz pierwszy badany był w jednostce orzeczniczej I-go stopnia tj. [...] i w wyniku przeprowadzonych tam specjalistycznych badań dermatologicznych, analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby oraz dokumentacji medycznej uzyskał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Z ustaleń jednostki orzeczniczej I stopnia wynikało, że pierwsze objawy pod postacią rumieniowych i rumieniowo-pęcherzykowych zmian skórnych z towarzyszącymi pęknięciami na skórze dłoni, stóp i podudzi występowały od 2020 roku, co potwierdza dokumentacja medyczna z leczenia dermatologicznego. W przeprowadzonych testach naskórkowych (Europejska Seria Podstawowa) ujawniono uczulenie kontaktowe na związki chromu, które w ocenie WOMP ustało w 2019 r., kiedy został przeniesiony na stanowisko kierowcy. Natomiast wystąpienie klinicznych objawów w 2020 r. i utrzymywanie się ich w 2022 r. przemawia - według jednostki orzeczniczej I stopnia przeciwko ich etiologii zawodowej. W związku z powyższym [...] w Łodzi wydał orzeczenie [...] z dnia 16 marca 2023 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. P. P. nie zgadzając się z treścią tego orzeczenia złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce orzeczniczej II stopnia tj. Instytucie Medycyny Pracy [...] (dalej IMP). W toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego IMP zwrócił się z prośbą do PPIS o ustalenie, czy P. P. podczas wykonywania swoich obowiązków zawodowych w firmie skarżącego narażony był na dwuchromian sodu i w jakim okresie. PPIS w Łodzi w postępowaniu uzupełniającym ustalił, że fotoinicjatory SCR 101 i SCR 61 były elementami zestawu z emulsjami SCR 63, 100, 110 używanymi w procesie powlekania szablonów a właściciel nie mógł dokonać zakupu samej emulsji. Jak wynika z protokołu z dnia 13 grudnia 2023 r. skarżący przechowywał przelane fotoinicjatory w opakowaniach zastępczych w pomieszczeniu niedostępnym dla pracowników oraz oświadczył iż P. P. nie pracował z fotoinicjatorami SCR 101 i 61 a jedynie ze środkami wskazanymi w karcie oceny narażenia zawodowego. Powyższe stanowisko zostało zakwestionowane przez P. P. w piśmie z dnia 2 kwietnia 2024 r. Według niego, mimo wycofania z rynku w 2018 r. fotoinicjatorów, właściciel kupował niedozwolone substancje na portalu internetowym, co według niego potwierdza dokumentacja fotograficzna. W związku z powyższym PPIS pismem z dnia 3 kwietnia 2024 r. zwrócił się do IMP o wstrzymanie wydania orzeczenia lekarskiego z uwagi na konieczność wyjaśnienia spornych kwestii podniesionych przez stronę. PPIS pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. zwrócił się do P. P. o dostarczenie dokumentacji fotograficznej oraz wskazanie świadków, którzy pracowali w firmie skarżącego w okresie stosowania przez P. P. fotoinicjatorów zawierających dwuchromian sodu. W odpowiedzi na powyższe pismo P. P. w dniu 21 kwietnia 2024 r. dostarczył dokumentację fotograficzną oraz instrukcje stosowania a także wskazał dane świadków. PPIS postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. dopuścił dowód z zeznań świadków wskazanych przez P. P. tj. K. B. i M. K. oraz pismem z dnia 27 maja 2024 r. wezwał ich do osobistego stawienia się w siedzibie PPIS celem przesłuchania o czym powiadomił również P. P. oraz skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie świadek M. K. poinformował organ I instancji, iż z uwagi na zły stan zdrowia (co potwierdza dokumentacja medyczna w aktach sprawy), nie będzie mógł złożyć zeznań, a w firmie skarżącego zatrudniony był na innym stanowisku niż zainteresowany. W związku z powyższym PPIS pismem z dnia 16 września 2024 r. wezwał P. P. oraz skarżącego do zadania pytań M. K. w formie pisemnej. W udzielonej odpowiedzi (pismo z dnia 17 grudnia 2024 r.) M. K.potwierdził, że P. P. zajmował się naświetlaniem szablonów, ale nie wie jakich chemikaliów używał, natomiast na podstawie zeznań drugiego świadka – K. B., PPIS ustalił, że w zakładzie były stosowane fotoinicjatory SCR 101 oraz SCR 61 na bazie dwuchromianów. Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. PPIS przekazał powyższe ustalenia dotyczące narażenia P. P. na dwuchromian sodu podczas jego pracy w firmie skarżącego do IMP. IMP działając w trybie odwoławczym jako jednostka orzecznicza II-go stopnia wydała w dniu 30 stycznia 2025 r. orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u P. P. choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. W uzasadnieniu wskazano, że z wywiadu przeprowadzonego w IMP wynika, że pierwsze objawy w postaci zmian skórnych o podłożu rumieniowym z grudkami wysiękowymi, pęknięciami naskórka rąk, stóp i podudzi wystąpiły u P. P. w 2020 r., natomiast rozpoznania i leczenia alergicznego kontaktowego zapalenia skóry z uczulenia na chrom dokonano na wizytach dermatologicznych w 2020 i 2022 r. Podczas badań w IMP stwierdzono, że zmiany skórne są w remisji, a okresowo ale z mniejszym nasileniem wyprysk pojawia się po ewentualnym kontakcie z chromem (np. po założeniu skórzanych sandałów latem). W badaniu dermatologicznym stwierdzono u pacjenta zmiany skórne umiejscowione na skórze rąk, które powstały na podłożu uczulenia na związki chromu obecne w środowisku pracy. Mając powyższe na uwadze IMP uwzględniając analizę danych o narażeniu zawodowym, dostępną dokumentację medyczną a także przebieg kliniczny schorzenia i wyniki badań przeprowadzonych w IMP wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu alergicznego kontaktowego zapalenia skóry o etiologii zawodowej u P. P. PPIS w dniu 8 kwietnia 2025 r. w oparciu o powyższe orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą II stopnia oraz w oparciu o zebrany i rozpatrzony w sprawie materiał dowodowy oraz dokumentację z przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe, wydał zaskarżoną decyzję Nr 8 stwierdzającą u P. P. chorobę zawodową - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego ŁPWIS decyzję tę utrzymał w mocy. Jak stwierdził, z ustaleń jednostki orzeczniczej II stopnia tj. IMP wynika, że alergiczne kontaktowe zapalenie skóry rozpoznane u P. P. jest przyczynowo związane z wykonywaną przez niego pracą zawodową, a według informacji zawartych w piśmie wyjaśniającym PPIS w Łodzi z dnia 20 stycznia 2025 r. potwierdzone zostało narażenie P. P. na kontakt z fotoinicjatorami zawierającymi związki chromu. W konsekwencji IMP uznał, że zmiany skórne u P. P. powstały w wyniku uczulenia na związki chromu obecne w środowisku pracy. Według IMP objawy o charakterze wyprysku będące w remisji, okresowo pojawiały się po prawdopodobnym kontakcie z chromem (np. na stopach po założeniu skórzanych sandałów latem). Chromiany powodują długotrwałe utrzymywanie się zmian skórnych. Nadwrażliwość powstaje po kontakcie z niewielkimi już ilościami alergenu. Objawy mogą utrzymywać się mimo odpowiedniego i długotrwałego unikania alergenu/czynnika drażniącego, szczególnie w przypadku alergicznego kontaktowego zapalenia skóry spowodowanego chromianami. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego oparcia rozstrzygnięcia na zeznaniach świadka K. B. z pominięciem zeznań M. K., organ odwoławczy uznał go za niezasadny, bowiem M. K. w dniu 17 grudnia 2024 r. złożył na piśmie zeznania i poinformował, że pracował na innym stanowisku i nie miał konkretnej wiedzy na temat warunków pracy P. P. oraz stosowanych chemikaliów. Z kolei z zeznań świadka K. B., który pracował na takim samym stanowisku jak P. P. do 2018 roku tj. jako naświetlacz szablonów bezspornie wynika, że do przygotowania emulsji stosowane były uczulacze SCR 101 i 61 zawierające związki chromu. Błędne wg skarżącego podanie przez świadka proporcji i pojemności używanych uczulaczy nie ma znaczenia w przypadku rozpoznanej jednostki chorobowej. Istotny jest sam fakt potwierdzenia występowania uczulaczy w środowisku pracy, co miało miejsce w tym przypadku. Organ stwierdził, że K. B. pracę w firmie skarżącego zakończył 6 lat temu i miał prawo tego nie pamiętać, natomiast istotny jest sam fakt potwierdzenia przez niego występowania uczulaczy w środowisku pracy. Organ dodał, że PPIS na prośbę jednostki orzeczniczej II stopnia przeprowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące ustalenia narażenia P. P. na dwuchromian sodu, a ustalenia przekazał pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. Odnosząc się do pominięcia w prowadzonym postępowaniu faktu, że P. P. "nie używał przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych uczulaczy SCR 61 i SCR 101 mimo ich zakupu przeze mnie przy czym okoliczności ich zakupu wyjaśniałem w ramach czynności uzupełniających do protokołu z dnia 13.12.2023r." organ stwierdził, że w protokole z dnia 13 grudnia 2023 r. wykazano, że ww. uczulacze były nieodłącznym elementem zestawu przy zakupie emulsji SCR 63 i 100. Są one również wymienione w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych na stanowisku naświetlacza szablonów, na którym również pracował P. P. Wykaz podpisany był przez skarżącego. Ponadto w ocenie ŁPWIS nie znajdują uzasadnienia twierdzenia skarżącego dotyczące samego ustalenia choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, która w jego ocenie nie ma związku z wykonywaną pracą przez P. P. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego IMP pierwsze udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły u P. P. w 2020 r. w czasie pracy w firmie skarżącego, który był ostatnim zakładem pracy P. P., w którym występował czynnik sprawczy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Na stanowisku naświetlacza szablonów pracował od 2011 r. do 2019 r. Wobec czego został zachowany okres, który upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, a który zgodnie z wykazem chorób zawodowych w przypadku alergicznego kontaktowego zapalenia skóry o etiologii zawodowej wynosi 2 lata. W związku z powyższym organ uznał, że należało przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem, że zmiany skórne występujące u P. P. mają związek z wykonywaną przez niego pracą na stanowisku naświetlacz szablonów i tym samym mają charakter zawodowy. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia, jego zdaniem, zarówno obraz kliniczny choroby, przebieg pracy zawodowej jak i przeprowadzona przez jednostkę orzeczniczą II stopnia szczegółowa diagnostyka orzecznicza w IMP. W skardze na tę decyzję skarżący zaskarżył tę decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że P. P. używał w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, podczas gdy w protokole z dnia 22 grudnia 2022 r. (przekazanym 13 stycznia 2023 r.) z dnia 13 grudnia 2023 r. (przekazanym 4 stycznia 2024 r.) przedstawiciel PPIS odnotował, że proces technologiczny grawerowania laserowego nie wymagał używania fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, a procesy naświetlania szablonów były oparte o fotoinicjatory DIAZO i emulsje SBQ (ROTACOAT 326), które nie zawierają związków chromu, więc P. P. nie miał możliwości używania ich w procesie pracy. Ponadto, z protokołów wynika, że ww. bezchromowe produkty do naświetlania są ujęte w dokumentacji pracowniczej podpisanej potwierdzonej przez P. P., a skarżący posiada faktury zakupu, które potwierdzają fakt nabywania produktów bezchromowych, co zostało okazane przedstawicielom PPIS, b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że P. P. używał w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, podczas gdy w protokole z dnia 13 grudnia 2023 r. przedstawiciel PPIS odnotował, że plastikowe baniaki zawierające fotoinicjatory SCR 101 i SCR 61 przechowywane były w pomieszczeniu zamkniętym niedostępnym dla pracowników, a więc P. P. nie miał możliwości używania ich w procesie pracy, c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że P. P. używał w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, podczas gdy w protokole z dnia 13 grudnia 2023 r. odnotowano, że fotoinicjatory wycofano ze sprzedaży detalicznej ok. 2016 r., a w piśmie z dnia 7 marca 2025 r. dodatkowo skarżący wykazał, że z dniem 1 lipca 2017 r. fotoinicjatory SCR 101 i SCR 61 zostały wycofane z obrotu, a więc P. P. nie miał możliwości używania ich w procesie pracy bezspornie od 1 lipca 2017 r. Do akt sprawy zostało przedłożone pismo dostawcy o wycofaniu produktów z obrotu z dniem 1 lipca 2017 r., d) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że P. P. używał w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, podczas gdy w żadnym z dokumentów pracowniczych nie odnotowano używania w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, a każdy z tych dokumentów został podpisany przez P. P., mianowicie, oświadczenie o zapoznaniu się z wykazem substancji i preparatów chemicznych podpisane 4 lipca 2011 r., oświadczenie o zapoznaniu się z kartami charakterystyki preparatu niebezpiecznego stosowanego w procesie produkcji podpisane 17 października 2017 r., oświadczenie o zapoznaniu się z aktualizacją Wykazu prac szczególnie niebezpiecznych podpisane 17 października 2017 r., oświadczenie o zapoznaniu się z instrukcją w sprawie prowadzenia prac szczególnie niebezpiecznych podpisane 17 października 2017 r., a więc P. P. nie miał możliwości używania ich w procesie pracy. W w/w dokumentach wymienione zostały wszystkie preparaty, jakie na stanowisku naświetlacza mógł używać P. P.. e) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że P. P. używał w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, a wynika to z faktu, iż fotoinicjatory SCR 101 i SCR 61 stanowiły element zestawu z emulsjami SCR 63, SCR 100 i SCR 110, podczas gdy fakt zakupu całego zestawu nie świadczy per se o konieczności użycia fotoinicjatorów w procesie pracy, a więc P. P. nie miał możliwości używania ich w procesie pracy, f) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że P. P. używał w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61 na podstawie zeznań P. P. i świadka K. B., a z pominięciem zeznań świadka M. K., podczas gdy zeznania świadka K. B. i P. P. są ewidentnie sprzeczne z treścią protokołów dnia 20 grudnia 2022 r. (przekazanego 13 stycznia 2023 r.) i 13 grudnia 2023 r. (przekazanego 4 stycznia 2024 r. odnośnie do faktu używania preparatów na bazie dwuchromianów w procesie pracy; z protokołu z dnia 13 grudnia 2023 r. wynika, że grawerowanie szablonów przy użyciu grawerek laserowych nie wymaga stosowania uczulaczy, a do naświetlania używane były emulsje typu SBQ i fotoinicjatorów DIAZO na co skarżący przedstawił dowody, g) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że P. P.używał w procesie pracy fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61, podczas gdy ze sprawozdania w zakresie narażenia na substancje chemiczne z dnia 20 listopada 2017 r., którego treść ujęto w protokole z czynności przeprowadzonych w dniach 20 i 22 grudnia 2023 r., wynika, że P. P. nie pracował z substancją niebezpieczną taką jak dwuchromian sodu, a więc P. P. nie miał możliwości używania ich w procesie pracy, h) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że alergiczne zapalenie skóry w oparciu o pracę z użyciem dwuchromianu sodu ma związek z pracą (spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy) i powstało w narażeniu zawodowym lub w dwa lata po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, podczas gdy w obu orzeczeniach lekarskich - jednostki orzeczniczej I stopnia z dnia 16 marca 2023 r. i jednostki orzeczniczej II stopnia z dnia 30 stycznia 2025 r. - wskazano, że pierwsze zmiany skórne występowały od 2020 r., a więc w dwa lata po wycofaniu z obrotu fotoinicjatorów SCR 101 i SCR 61 (1 lipca 2017 r.), co wyklucza możliwość powstania alergicznego zapalenia skóry w narażeniu zawodowym nawet przyjmując, że P. P. pracował z fotoinicjatorami SCR 101 i SCR 61 do momentu ich wycofania z obrotu, i) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyznanie wiarygodności zeznaniom P. P. z dnia 28 listopada 2022 r. i świadka K. B. z dnia 3 lipca 2024 r. i ustalenie na ich podstawie, że P. P. używał w toku swojego zatrudnienia fotoinicjatorów SCR 61 i SCR 101, podczas gdy stoi to w sprzeczności z dowodami z dokumentów, w szczególności: - z dokumentacją pracowniczą podpisywaną przez p. P. i p. B., o której mowa w w lit. d, a z której wynika, że nie używano w zakładzie pracy preparatów na bazie dwuchromianów, - z protokołem z dnia 13 grudnia 2023 r., pismem dostawcy z kwietnia 2017 r., z których wynika, że uczulacze SCR 61 i SCR 101 nie były w ogóle używane w procesie technologicznym grawerowania szablonów, a już z pewnością nie od daty 1 lipca 2017 r., kiedy to uczulacze zostały wycofane z produkcji i ze sprzedaży, - ze sprawozdaniem w zakresie narażenia na substancje chemiczne z dnia 20 listopada 2017 r., którego treść ujęto w protokole z czynności przeprowadzonych w dniach 20 i 22 grudnia 2023 r. bowiem, z tego protokołu wynika, że w 2017 r. w zakładzie pracy nie używano żądnych produktów na bazie dwuchromianów sodu, a więc nie ma obiektywnych przesłanek umożliwiających ustalenie, że P. P. używał uczulaczy SCR 61 i SCR 101 w toku całego swojego zatrudnienia, j) § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie, skoro jednostka orzecznicza II stopnia wskazuje, że reakcję alergiczną wywołuje kontakt z chromem (np. założenie skórzanych sandałków latem), k) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby, 2. art. 2351 k.p. w zw. z art. 2352 k.p. poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, podczas gdy alergiczne zapalenie skóry nie ma związku z pracą, tj. nie została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości, a na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wniósł także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - pisma dostawcy fotoinicjatorów SCR z kwietnia 2017 r. w celu wykazania wycofania z produkcji i ze sprzedaży fotonicjatorów SCR 61 i SCR 101 z dniem 1 lipca 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. Sąd postanowił o przeprowadzeniu dowodu z dokumentu w postaci pisma o charakterze handlowo-informacyjnym z kwietnia 2017 r. firmy S. skierowanego do klientów w Europie, dotyczącego wycofania z produkcji i sprzedaży niektórych chemikaliów używanych w sitodruku/drukowaniu, z powodu przepisów REACH (unijnych regulacji dotyczących substancji chemicznych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga była uzasadniona. Kontroli Sądu poddano decyzję ŁPWIS z dnia 25 lipca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję PPIS o stwierdzeniu choroby zawodowej u P. P. Zgodnie z art. 2351 K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z przepisu tego wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zaistnienia łącznie trzech przesłanek: po pierwsze, by choroba była ujęta w wykazie chorób zawodowych, po drugie, by w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia (alergeny w środowisku pracy), oraz, po trzecie, by istniało co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi. Wykaz chorób zawodowych określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 4 k.p. Stwierdzona w rozpoznanej sprawie u P. P. choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych, ujętym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836 – dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych) – pod pozycją 18 (choroby skóry) pkt 1 (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry). Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia (alergeny w środowisku pracy), w związku z czym nie można było uznać, że zachodziło jakiekolwiek prawdopodobieństwo, że choroba P. P.(alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) została spowodowana czynnikami szkodliwymi. Przypomnijmy, że podstawę stosownych ustaleń w tym zakresie stanowią przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, z którego wynika, że podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się: 1) właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej albo właściwemu wojskowemu inspektorowi sanitarnemu wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej, zwanym dalej "właściwym państwowym inspektorem sanitarnym", 2) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy - których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe (§ 3 ust. 1). Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się niezwłocznie na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., a w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika - dodatkowo w formie telefonicznej (§ 3 ust. 1). Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. W przypadku gdy zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej jest w sposób oczywisty bezzasadne, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie, wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w zdaniu pierwszym (§ 4 ust. 1). Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust. 1). Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych) - w zakresie wszystkich chorób zawodowych; 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (§ 5 ust. 2). Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do: 1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego; 2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika; 3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika; 4) czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 k.p. oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji; 5) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do: 1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych; 2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych; 3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej; 4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji; 5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (§ 6 ust. 2). Orzeczenie lekarskie przesyła się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, zainteresowanemu pracownikowi, byłemu pracownikowi oraz lekarzowi kierującemu na badania, a w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia (§ 6 ust. 6 zd. 1). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1). Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2). Jak z tego wynika, decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej ma być wydana "na podstawie materiału dowodowego", ze szczególnym uwzględnieniem tej jego części, którą stanowi orzeczenie lekarskie oraz formularz oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zwraca się na to uwagę w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że "w przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej" (wyrok NSA z 11 maja 2023 r., II OSK 1335/20, CBOSA). Orzeczenie lekarskie jest więc podstawowym dowodem na okoliczność choroby zawodowej, o ile jej zawodową etiologię potwierdza formularz oceny narażenia zawodowego, a sama opinia lekarska spełnia warunki uznania jej za dowód. W orzecznictwie przyjmuje się, że opina taka jest "podstawowym - choć nie jedynym - warunkiem rozpoznania choroby zawodowej (...). Wprawdzie istnieje kontrola, czy możliwość podważenia takich opinii, ale w ograniczonym zakresie. Organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany" (wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., II OSK 3809/19, CBOSA). Organom wydającym decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, a następnie sądowi administracyjnemu przysługuje zatem prawo badania formalnej poprawności opinii lekarskiej. Bowiem "nie jest tak, że orzeczenie lekarskie pełni rolę jedynego i przesądzającego dowodu, a organ administracji nie mający wiedzy medycznej w żadnej mierze nie może oceniać takiego orzeczenia. O ile rzeczywiście organy inspekcji sanitarnej nie mają kompetencji do oceny stanu zdrowia danej osoby z pominięciem orzeczenia lekarskiego, to już samo orzeczenie co do tego, czy jest kompletne i czy wyjaśnia wszystkie wątpliwości takiej ocenie podlega" (wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., II OSK 1004/18, CBOSA). Wobec tego zatem, że "orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej", to "organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów" (wyrok NSA z 12 października 2021 r., II OSK 2141/18, CBOSA). Takie wątpliwości co do formalnej prawidłowości orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej u P. P. Sąd stwierdził w niniejszej sprawie. Wynika to z przyjęcia za jego podstawę orzeczenia ustaleń poczynionych przez organ, które są niepełne (naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), nie mogły więc stanowić podstawy do przyjęcia, że okoliczność istnienia alergenów w środowisku pracy została udowodniona (naruszenie art. 80 k.p.a.). Jak wynika z akt sprawy, zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonał lekarz z [...]. W Ł. (k. 1 akt adm.). W toku wszczętego z urzędu postępowania PPIS sporządził protokół w firmie skarżącego (protokół z 12 i 20 grudnia 2022 r. – k. 6 akt adm.), z którego wynika, że P. P. pracował u skarżącego na stanowisku naświetlacz szablonów od 1 lipca 2011 r. do 28 lutego 2019 r., a od 1 marca 2019 r. na stanowisku kierowcy. Protokół zawiera charakterystykę pracy jako naświetlacza szablonów (rodzaj wykonywanych czynności), która obejmowała m.in. powlekanie szablonów emulsją (przygotowanie szablonów, obsługa pieca polimeryzacyjnego i nadzór procesu, demontaż pierścieni rozprężnych, powlekanie szablonów emulsją, umieszczanie powleczonych szablonów w komorze suszącej, obsługa laserowej naświetlarki do szablonów, obsługa laserowej grawerki do szablonów, wklejanie pierścieni do szablonu oraz końcowa inspekcja szablonów). Do produkcji szablonów używane były następujące środki: SCR 52S - lakier retuszujący, SCR 53 - klej do pierścieni, SCR 53C - katalizator do kleju SCR 53, SCR 63 - emulsja grawerująca, czerwona, SCR 100 - uniwersalna emulsja grawerująca, żółto - brązowa, SCR 110 - uniwersalna emulsja grawerująca, SCR 253 - klej do pierścieni (środek stosowany wymiennie z SCR 53), ROTACOAT 326 Q Red - emulsja do grawerowania, DIAZO NR 14 - środek do modyfikacji światłoczułości emulsji, aceton techniczny- środek do czyszczenia klejonych powierzchni oraz stosowany jako rozpuszczalnik. Ponadto były używane sporadycznie substancje takie jak: SCR 33-preparat odwarstwiający, SCR 35 - preparat odtłuszczający, SCR 40-preparat czyszczący do szablonów, SCR 42-preparat do usuwania kleju termoplastycznego. W protokole podano skład tych substancji – żaden z nich nie zawierał związków chromu. W aktach znajduje się też sporządzona przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Ł. karta oceny narażenia zawodowego (k. 8b akt adm.), gdzie na podstawie oświadczenia P. P. wpisano, że przy powlekaniu szablonów do emulsji dodawał on uczulacza SCR 101 lub SCR 61, którego głównym składnikiem jest dwuchromian sodu. Zaprzeczał temu skarżący, który twierdził, że P. P. od początku zatrudnienia w firmie skarżącego nie pracował z uczulaczem zawierającym związki chromu, o czym świadczy również wykaz substancji chemicznych podpisany przez P. P. (s. 9 karty narażenia zawodowego). Kartę wraz ze skierowaniem na badania przesłano do Poradni Chorób Zawodowych WOMP (k. 8 akt adm.). W orzeczeniu lekarskim z dnia 16 marca 2023 r. Nr [...] (k. 10 akt adm.) nie stwierdzono podstaw do rozpoznania u P. P. choroby zawodowej w postaci alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Z uzasadnienia wynika, że podstawą oceny lekarskiej uczyniono analizę narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby, dokumentacji medycznej oraz wyniki wykonanych badań, w tym specjalistycznej konsultacji dermatologicznej. Zaznaczono, że według wywiadu, zmiany skórne u badanego występowały od 2020 r., miały one charakter zmian rumieniowych, rumieniowo-pęcherzykowych z pęknięciami i szczelinami na skórze dłoni, stóp i podudzi. Zmiany te było obecne również w 2022 r. Podczas badania w jednostce orzeczniczej stwierdzono u badanego zmiany na skórze opuszków dłoni oraz grzbietów stóp i podudzi. Wedle opinii lekarza, narażenie na czynniki zawierające ewentualne związki chromu (jeśli były) ustało w 2019 r., kiedy to przeniesiono badanego na stanowisko kierowcy, podczas gdy objawy kliniczne wystąpiły w 2020 r. Również lokalizacja zmian (stopy, podudzia) i ich utrzymywanie się w 2022 r. przemawiają przeciwko ich zawodowej etiologii. P. P. złożył wniosek o ponowne badanie lekarskie (k. 11 akt adm.). W piśmie z dnia 27 listopada 2023 r. IMP zwrócił się do PPIS o ustalenie, czy P. P. podczas pracy u skarżącego narażony był na dwuchromian sodu, a jeśli tak, to w jakim okresie. W piśmie powołano się na informacje uzyskane od P. P. o toczącej się sprawie sądowej z pracodawcą oraz na zawarte w karcie narażenia zawodowego twierdzenie P. P., że dodawał do emulsji uczulacza SCR 101 lub 61. W związku z tym w dniu 13 grudnia 2023 r. PPIS sporządził ponownie protokół w firmie skarżącego (k. 15 akt adm.). Skarżący oświadczył w nim ponownie, że fotoinicjatory SCR 101 i 61 są produktami archiwalnymi wycofanymi ze sprzedaży ok. 2016 r. i nie były używane w procesie produkcji. Te, które pozostały, były gromadzone w plastikowych baniakach – opakowaniach zastępczych opatrzonych oryginalną etykietą i przechowywane w pomieszczeniach zamkniętych, niedostępnych dla pracowników, poza sferą produkcyjną. Od 2016 r. w firmie używane są fotoinicjatory typu DIAZO i emulsje uczulone fabrycznie SBQ (Rotacoat 326 Q Red). Skarżący przedstawił faktury zakupowe tych środków oraz podpisane przez pracowników oświadczenia o wykorzystywanych substancjach. Po zapoznaniu się z tym protokołem P. P. zakwestionował prawdziwość oświadczeń złożonych przez skarżącego (pismo bez podpisu i daty – k. 21 akt adm.). Powołał się na obecność w firmie dwuchromianu sodu, o czym miał świadczyć wypadek przy pracy, jakiemu P. P. uległ w 2017 r., co znalazło odzwierciedlenie w protokole, który – wedle jego oceny – pracownik organu chciał przed nim ukryć. Na dowód przechowywania uczulaczy w części produkcyjnej firmy skarżącego P. P. powołał się na zdjęcia, które – jak oświadczył – zrobił przed wysłaniem go na urlop, po powrocie z którego został zwolniony z pracy. Po wezwaniu go do przedłożenia dokumentacji fotograficznej, załączył zdjęcia opakowania z napisem "dwuchromian sodu 1 kg", zdjęcia szaf metalowych, baniaka (baniaków?) z napisem "uczulacz" oraz wyniki testów płatkowych. Zażądał jednocześnie odniesienia się do protokołu powypadkowego z 2017 r. W wyniku tego organ postanowił o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków K. B. i M. K. (pracowników skarżącego) na okoliczność wykonywania przez P. P. pracy z użyciem fotoinicjatorów SCR 101 i 61 (k. 25 akt adm.). W toku przesłuchania w dniu 3 lipca 2024 r. świadek K. B. zeznał, że pracował u skarżącego jako naświetlacz szablonów do 12 grudnia 2018 r. Do przygotowania emulsji światłoczułej, która składa się z emulsji podstawowej (baza) i uczulacza SCR 1010 i SCR 61, który dodawał do bazy. Na 1 litr emulsji należało dać 50 ml uczulacza. Świadek zeznał, że P. P. wykonywał takie same czynności (protokół przesłuchania – k. 33). Świadek M. K. nie mógł stawić się na przesłuchanie – w piśmie nadanym w dniu 26 czerwca 2024 r. oświadczył, że jest na rencie chorobowej po wypadku z 2022 r. (k. 22 akt adm.). Na wezwanie organu przesłał kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 6 marca 2024 r. o niezdolności do pracy oraz historię zdrowia i choroby z dnia 26 lipca 2024 r., wystawioną przez Poradnię [...] w Ł. (obrażenia kolana – złamanie kości piszczelowej prawej kończyny dolnej po upadku w czasie jazdy na rowerze, pobyt w szpitalu w dniach 26.10-29.11.2022 r., leczenie operacyjne oraz opis dalszego leczenia i zaleceń). W piśmie skierowanym do organu M. K. wyjaśnił, że nie jest w stanie stawić się na przesłuchanie z powodu problemów z poruszaniem się i stanów podgorączkowych (k. 37 akt adm.). P. P. zagregował również na to pismo (k. 39 akt adm.). Poddał on w wątpliwość wiarygodność przyczyn niestawiennictwa świadka i zażądał poinformowania go o terminie i sposobie przesłuchania świadka. W kolejnych pismach (k. 43 i 46 akt adm.) nie zgodził się na odebranie od świadka oświadczenia na piśmie. W piśmie z dnia 3 grudnia 2024 r. organ skierował do świadka K. następujące pytania: Jakie czynności były wykonywane przez P. P. w firmie skarżącego? Czy wykonywał również czynności naświetlnia szablonów? Czy w firmie skarżącego stosowano uczulacz SCR 101 i SCR 61 i czy P. P. stosował te uczulacze? Czy zaprzestano stosowania tych uczulaczy, a jeśli tak to kiedy? Jakie urządzenia do naświetlania szablonów były wykorzystywane w firmie skarżącego? (k. 48 akt adm.). W odpowiedzi M. K. wyjaśnił, że w okresie, kiedy P. P. pracował u skarżącego najczęściej zajmował się rozwożeniem szablonów, pomocą przy pracach remontowo-budowlanych i porządkami. Gdy p. B. był nieobecny w pracy, p. P. pomagał właścicielowi przy naświetlaniu szablonów. Po zmianie stanowiska pracy zajmował się wyłączenie pracami niezwiązanymi z produkcją. Na stanowisku kierowcy zajmował się rozwożeniem szablonów i robieniem zakupów. Do produkcji nie używano uczulaczy SCR 101 i 61, tylko DIAZO. Po przeprowadzce na ul. [...] właściciel kazał je przelać do kanistrów, ta chemia nadal znajduje się w firmie. M. K. pracował w innym pomieszczeniu niż P. P. i nie wie, jakiej konkretnie chemii używał P. P. Wie jedynie, że były to chemikalia formy Storc i Arc. Co do pytania o zaprzestanie stosowania uczulaczy zawierających dwuchromian sodu świadek odpowiedział, że nie przypomina sobie, a te uczulacze były stosowane. Wyjaśnił także, że od kiedy był zatrudniony, szablony były wypalane na grawerce laserowej, po kilku latach właściciel dokupił maszynę do naświetlania laserowego szablonów i uruchomił nieużywaną naświetlarkę woskową oraz myjkę do szablonów (k. 50 akt adm.). Dysponując takimi dowodami PPIS uznał, że w firmie skarżącego były stosowane uczulacze SCR 61 i SCR 101 i takie stanowisko przesłał do IPM (pismo z dnia 20 stycznia 2025 r. – k. 54 akt adm.). Przypomnijmy, że była to odpowiedź na pismo IMP z dnia 27 listopada 2023 r. o ustalenie, czy P. P. podczas pracy u skarżącego narażony był na dwuchromian sodu, a jeśli tak, to w jakim okresie. Zdaniem PPIS, za stwierdzeniem, że w firmie skarżącego były stosowane uczulacze SCR 61 i SCR 101 przemawiają zeznania świadka K. B., a odmiennej treści wyjaśnienia M. K. nie mogą temu przeczyć, bo świadek K. nie miał dostatecznej wiedzy na ten temat. Jednostka orzecznicza II stopnia uznała to za wystarczające i orzeczeniem lekarskim z dnia 30 stycznia 2025 r. Nr [...] orzekła o rozpoznaniu choroby zawodowej u P. P. (k. 57 akt adm.). Sąd stwierdza, że orzeczenie to w zasadniczej części zostało oparte na ustaleniach PPIS, które są niekompletne, a częściowo także na nieprawdziwych informacjach uzyskanych od P. P., których weryfikacja była możliwa, lecz nie została przez organ dokonana i przekazana jednostce orzeczniczej II stopnia. I tak, w uzasadnieniu orzeczenia przyjęto, czyniąc to na podstawie pisma PPIS z dnia 20 stycznia 2025 r., że na stanowisku naświetlacza szablonów "P. P. był narażony na kontakt z fotoinicjatorem SCR 101 i SCR 61, który zawiera związki chromu" (s. 3 orzeczenia). Wyniki wywiadu lekarskiego z badanym przeprowadzonego w dniu 27 listopada 2023 r. pokrywały się w zasadzie z tym, co ustaliła jednostka orzecznicza I stopnia (pierwsze zmiany skórne na podłożu rumieniowym, z grudkami wysiękowymi, pęknięciami naskórka na rękach, stopach i podudziach i świądem wystąpiły ok. 2020 r., wizyty dermatologa, potwierdzają przewlekły charakter zmian; w chwili badania w IMP od około roku zmiany skórne w remisji). To, co stanowi nowość, to informacja zawarta w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego, że "w dniach 07.11-09.11.2017 r. badany był hospitalizowany w Oddziale [...] w Ł. z powodu przypadkowego spożycia kilkudziesięciu ml (jeden łyk) roztworu wodnego zawierającego dwuchromiany – do zdarzenia doszło w miejscu pracy" (s. 2 orzeczenia). W rezultacie wniosek lekarza orzecznika był następujący: "w badaniu dermatologicznym stwierdzono u pacjenta zmiany skórne umiejscowione na skórze rąk, które powstały na podłożu uczulenia na związki chromu obecne w środowisku pracy". Orzeczenie to było zasadniczą podstawą wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Brak formalnej poprawności opinii lekarskiej wynika z kilku względów. Po pierwsze, jednostka orzecznicza domagała się pierwotne informacji o występowaniu alergenów w środowisku pracy, ale pytała również o sprawy sądowe między badanym a jego pracodawcą, o których uzyskała informacje od P. P. Mimo że odpowiedź organu nie obejmowała wyjaśnienia co do wyniku wytoczonej przez P. P. byłemu pracodawcy sprawy sądowej, jednostka orzecznicza poprzestała na przesłanych jej informacjach o występowaniu związków chromu w środowisku pracy. Tymczasem nie można zapominać, że podana lekarzowi informacja o "sprawach sądowych" między badanym a byłym pracodawcą mogła wpłynąć na wynik orzeczenia lekarskiego, zwłaszcza, że pochodziła tylko od P. P., który – co Sąd stwierdza z pełnym przekonaniem – nie relacjonuje zdarzeń obiektywnie, a wręcz przeciwnie, ma on skłonność do manipulowania faktami, przypisywania innym ludziom (pracodawcy, urzędnikom) złych intencji, narzucania swej subiektywnej interpretacji zdarzeń innym (o czym świadczą chociażby jego pisma z "instrukcjami" dla urzędników prowadzących sprawę i groźby, że jeśli sprawa zakończy się dla niego negatywnie, pozwie urzędników o naruszenie dóbr osobistych). Tymczasem w aktach sprawy znajdują się zarówno pozwy P. P. przeciwko skarżącemu, jak i orzeczenia wydane w ich wyniku. Pierwszy pozew pochodzi z 2 listopada 2022 r. (k. bez numeru w aktach adm.) i dotyczy zasądzenia od pozwanego (skarżącego) odszkodowania za nieuzasadnione i niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę. P. P. podnosił w nim, że prawdziwą przyczyną wypowiedzenia był jego wypadek przy pracy z 2017 r. (przypadkowe połknięcie substancji chemicznej), czego skutkiem było wypowiedzenie zmieniające (kierowca), a następnie zwolnienie z pracy. Zdaniem powoda, stał się on niewygodnym pracownikiem, bo rozpoczął dermatologiczne leczenie dłoni w kierunku choroby zawodowej, a pracodawca chce się uchylić od odpowiedzialności. Powództwo zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2023 r.[...]. Apelacja P. P. została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego z w Ł. [...]Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lutego 2024 r. [...]. Drugi pozew pochodzi z dnia 10 marca 2023 r. i dotyczy sprostowania świadectwa pracy wydanego P. P. poprzez zamieszczenie w nim informacji o faktycznie zajmowanym stanowisku "naświetlacz szablonów" w okresie od 4 lipca 2011 r. do 31 stycznia 2023 r., zamieszczenie informacji, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z przyczyn niedotyczących pracownika i informacji, że pracownik wykonywał pracę w szczególnych warunkach (szkodliwych). W tym pozwie P. P. również powoływał się na wypadek przy pracy na skutek połknięcia substancji chemicznej oraz na to, że był narażony na kontakt z dwuchromianem sodu. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 2024 r. [...] powództwo zostało uwzględnione poprzez dopisanie w świadectwie pracy wzmianki "z przyczyn niedotyczących pracownika", a w pozostałym zakresie je oddalono (co do orzeczenia o pracy w warunkach szkodliwych powód cofnął pozew). Sąd zauważa, że wszystkie te orzeczenia stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 k.p.a. i jako takie stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy nie wzięły ich w ogóle pod uwagę, w szczególności nie udzieliły o nich informacji jednostce orzeczniczej II stopnia. Po drugie, nie bez znaczenia dla ustaleń jednostki orzeczniczej II stopnia mogło być podanie lekarzowi przez P. P. informacji o wypadku przy pracy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia, w którym stwierdzono: "przypadkowe spożycie kilkudziesięciu ml (jeden łyk) roztworu wodnego zawierającego dwuchromiany". Zdaniem Sądu, dla lekarza mogło to stanowić oczywistą podstawę do przyjęcia, że takie substancje występowały w środowisku pracy i P. P. był na nie narażony. Ta kwestia powinna być znana organowi z urzędu. W aktach sprawy (zał. 35 do pisma skarżącego z dnia 7 marca 2025 r. – k. 63 akt adm.) znajduje się protokół sporządzony przez PPIS z udziałem skarżącego (pracodawcy) w dniu 9 listopada 2017 r. w związku z telefonogramem nr 2/2017 z Kliniki [...] w sprawie ustalenia źródła narażenia P. P. w związku z wypadkiem przy pracy. Oprócz tego w aktach znajduje się podpisany przez P. P. protokół z wysłuchania wyjaśnień poszkodowanego sporządzony w związku z wypadkiem z dnia 7 listopada 2017 r. (zał. 33 do pisma skarżącego z dnia 7 marca 2025 r.) oraz także podpisany przez P. P. protokół nr 001/2017 ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (zał. 34 do pisma skarżącego z dnia 7 marca 2025 r.). Z zawartych tam wyjaśnień P. P. wynika, że w dniu 7 listopada 2017 r. pracował do godz. 16.00, ale po zakończonej pracy i za zgodą pracodawcy został w firmie w celu wykonania naprawy prywatnego samochodu. Po jej zakończeniu, ok. 17.40 postanowił opróżnić jeszcze stojącą beczkę z wodą deszczową. Z uwagi na to, że beczka była prawie pełna, postanowił ją opróżnić przy pomocy wężyka. W trakcie zaciągania cieczy przez wężyk przypadkiem zachłysnął się połykając niewielką jej ilość. Będąc w domu zdał sobie sprawę, że w beczce znajdował się kiedyś dwuchromian sodu i mógł napić się nie tylko brudnej wody, ale roztworu z dwuchromianem sodu. Mimo że nie miał żadnych objawów pojechał więc do szpitala na oddział toksykologii, gdzie został przyjęty na oddział szpitalny, wykonano niezbędne badania krwi i moczu. Próbki nie wykazały obecności zatrucia jakąkolwiek substancją chemiczną, w tym dwuchromianem sodu. To samo zostało ujęte w protokole sporządzonym przez pracodawcę Nr 001/2017 i protokole sporządzonym przez PPIS. W aktach znajduje się Karta informacyjna leczenia szpitalnego z 7-9.11.2017 (zał. 22 do pisma skarżącego z dnia 7 marca 2025 r.), potwierdzająca brak obecności związku chromu w organizmie pacjenta. P. P. musiał być tego świadom, o czym świadczy protokół przesłuchania przez sąd w sprawie [...] (zał. 18 do pisma skarżącego z dnia 7 marca 2025 r.), gdzie zeznał, że "w 2017 r. podczas wymywania szablonów z wanny, z której wymywało się szablony pociągnąłem przez rurkę ustami brudną wodę, którą wydawało mi się, że się napiłem i pojechałem do szpitala, ponieważ bałem się o swoje zdrowie, ale okazało się, że nie napiłem się tej substancji". Nie przeszkodziło to P. P. podać lekarzowi informacji, że napił się dwuchromianu roztworu wodnego zawierającego dwuchromiany. Organ zaś, po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego nie skorygował swych wyjaśnień, co mógł i powinien uczynić na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Mało tego, wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej opartą na orzeczeniu lekarskim wydanym na podstawie niekompletnych ustaleń co do narażenia zawodowego. Co więcej, z protokołu kontroli w firmie skarżącego, przeprowadzonej przez PPIS w dniu 3 marca 2023 r., której – co istotne – nie poprzedzono zawiadomieniem o zamiarze wszczęcia kontroli, wynika, że u skarżącego był wykaz prac szczególnie niebezpiecznych sporządzony (aktualizacja wykazu) w dniu 17 października 2017 r. Za takie prace uznano prace przy użyciu substancji chemicznych, wśród których nie było SCR 61 i SCR 101. Pracownicy, w tym P. P., potwierdzili podpisami zapoznanie się z wykazem w dniu 17 października 2017 r. Kontrolujący w toku kontroli nie stwierdzili przechowywania w pomieszczeniach zakładu preparatu SCR 101, natomiast preparat SCR 61 był przechowywany w warsztacie pracodawcy (zał. 29 do pisma skarżącego). Sąd stwierdza, że to również jest dokument urzędowy, stanowiący dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.), a wynikające z niego informacje, znane organowi z urzędu, należało zakomunikować stronom (art. 77 § 4 k.p.a.), a także przekazać jednostce orzeczniczej II stopnia. Dowody świadczące o braku stosowania u skarżącego preparatów zawierających związki chromu zostały przez organ zignorowane, mimo że wiele przemawia za prawdziwością twierdzeń skarżącego. Świadczy o tym także dopuszczony przez Sąd na rozprawie dowód z pisma handlowo-informacyjnego firmy S. skierowanego do klientów w Europie, które dotyczy wycofania z produkcji i sprzedaży niektórych chemikaliów używanych w sitodruku/drukowaniu, z powodu przepisów REACH (unijnych regulacji dotyczących substancji chemicznych). Wynika z niego, że jednym z konsekwencji obowiązków wynikających z rozporządzenia REACH jest brak możliwości kontynuowania produkcji i dystrybucji światłoczułych powłok do sit (sensybilizatorów): SCR61 oraz SCR101. Oba produkty zawierają dwuchromian sodu (chrom VI) i w związku z tym nie mogą być produkowane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), załącznik XIV. W konsekwencji produkty te nie mogą być stosowane po dniu 21 września 2017 r. Ponadto SPGPrints oświadczyła, że zaprzestaje produkcji, sprzedaży oraz dystrybucji produktów SCR61 oraz SCR101 z dniem 1 lipca 2017 r. (k. 10 akt sądowych). Co więcej, skarżący okazał faktury zakupowe preparatów niezawierających chromianów, które – jak twierdził – były stosowane w produkcji oraz udzielił szerokich wyjaśnień w obszernym piśmie z dnia 7 marca 2025 r., jednak organ również się do nich nie odniósł poprzestając na stwierdzeniu, że jest związany orzeczeniem lekarskim. W jakich warunkach to orzeczenie zostało wydane Sąd wyjaśnił już wcześniej. Tego rodzaju uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co przesądza o uchyleniu zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. – decyzji ją poprzedzającej. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ma obowiązek uzupełnić materiał dowodowy przeprowadzając – z urzędu lub na wniosek – te wszystkie dowody, których przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 i 2 k.p.a.), tzn. takie, które mogą potwierdzić lub zaprzeczyć stosowaniu przez P. P. dwuchromianu sodu przy wykonywaniu pracy u skarżącego. Nie są wystarczające zeznania świadka B., skoro inne dowody stoją w sprzeczności z jego zeznaniami i oświadczeniami P. P. Być może przydatny okaże się dowód z opinii biegłego na okoliczność technologii stosowanej przy pracach tego rodzaju, które P. P. wykonywał, użycia w tym procesie preparatów ujętych na fakturach zakupowych versus spornych uczulaczy pod kątem przydatności i racjonalności ich zastosowania w produkcji ze względu na procedurę ich sporządzania i użycia. Pytali o to na rozprawie członkowie składu orzekającego, a odpowiedzi skarżącego przemawiają za potrzebą zbadania tej kwestii. Skarżący oświadczył, że funkcjonalność substancji po zastosowaniu uczulacza chromianowego jest taka, że może ona być użyty przez 2-3 dni od jej sporządzenia, w odróżnieniu od DIAZO, którego można używać 2-3 miesiące od sporządzenia (protokół rozprawy – k. 58 akt sądowych). Jeśli tak jest rzeczywiście, to być może zeznania o użyciu dwuchromianu organ uzna za niewiarygodne w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 80 k.p.a.). Ponadto, zdaniem Sądu, należy sprawdzić możliwość przesłuchania świadka K., który w czasie postępowania nie miał kontaktu z żadną ze stron i dlatego jego zeznania mogą się okazać bardziej wiarygodne, niż zeznania świadka B. Na tym etapie trudno to stwierdzić. Z całą jednak pewnością nie jest tak, jak twierdzi organ, że świadek K. nie ma wiedzy o faktach istotnych dla sprawy, bowiem pracował u skarżącego w tym samym czasie, co P. P. i udzielił wyjaśnień na temat stosowanej technologii, substancji, maszyn i urządzeń wykorzystywanych przy produkcji w firmie skarżącego, z których zdaje się wynikać, że potrzeby stosowania spornych uczulaczy nie było i że ich nie stosowano. Sąd przypomina, że zgodnie z art. 50 § 3 k.p.a., w przypadkach, w których osoba wezwana nie może stawić się z powodu choroby, kalectwa lub innej niedającej się pokonać przeszkody, organ może dokonać określonej czynności lub przyjąć wyjaśnienie albo przesłuchać osobę wezwaną w miejscu jej pobytu, jeżeli pozwalają na to okoliczności, w jakich znajduje się ta osoba. Wszystkie te ustalenia należy skonfrontować z wyjaśnieniami skarżącego zawartymi w piśmie z dnia 7 marca 2015 r. i w kompletnej formie wraz z oceną dokonaną przez organ przedstawić je jednostce orzeczniczej II stopnia w celu weryfikacji orzeczenia lekarskiego, chyba że nie potwierdzi się twierdzenie skarżącego o niestosowaniu przy produkcji związków chromu. W każdym jednak przypadku materiał dowodowy musi być zebrany w sposób wyczerpujący, a nie wybiórczy, i tak też należy go rozpatrzyć (art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenić (art. 80 k.p.a.). Jeśli się okaże, że P. P. był narażony na alergeny w środowisku pracy, należy nadto rozważyć, kiedy narażenie zawodowe ustało i czy okres, jaki upłynął między zaprzestaniem pracy w narażeniu zawodowym a wystąpieniem udokumentowanych objawów choroby zawodowej był dłuższy, czy krótszy niż 2 lata. Tylko w tym ostatnim przypadku jest możliwe rozpoznanie choroby zawodowej (§ 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis i koszty zastępstwa procesowego (art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). ak