III SA/Łd 722/07

Dnia 16 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. III SA/Łd 722/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. działając na podstawie art. 24 ust. 2 i art. 60 ust. 2 a/ ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.); art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) odmówił H. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. seria [...] r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie następującego stanu faktycznego. Decyzją z dnia [...] r. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. powołał H. P. do odbycia służby wojskowej w Jednostce Wojskowej [...], z terminem stawiennictwa w dniu [...] r. W dniu [...] r. H. P. złożył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień Ł. dwa pisma, datowane na dzień [...]r. zatytułowane "dot.:przywrócenia terminu odwołania" oraz "dot. :odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej", do którego dołączył kserokopię zawiadomienia z dnia [...] r. o przyjęciu na pierwszy rok studiów dziennych na Wydziale Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki A, kierunek Informatyka. W uzasadnieniu pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu strona podniosła, iż zawiadomienie o przyjęcie na studia wyższe otrzymała w dniu [...] r. zgodnie z harmonogramem rekrutacji, stąd brak było wcześniej podstaw formalnych do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Natomiast w piśmie zatytułowanym "odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" H. P. wniósł o odroczenie służby wojskowej z powodu pobierania nauki w szkole wyższej. Nadto wskazał, iż z informacji uzyskanych w dziekanacie Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki A, wynika, że uczelnia nie wystawia indywidualnych zaświadczeń, a zbiorcza lista osób przyjętych na studia została już wysłana do WKU w Ł. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. uznając, wniesione w dniu [...] r. pisma za wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji z dnia [...] r. , odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, iż termin do wniesienia odwołania może zostać przywrócony, jeżeli strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Termin "brak winy" został zdefiniowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ocenie organu podniesione przez stronę okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Fakt uzyskania przez stronę zaświadczenia z dnia [...] r. o przyjęciu na studia, nie stanowił przeszkody uniemożliwiającej wniesienia odwołania. Nadto organ odwoławczy powołując się na treść § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielenia odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. z 2006 r. Nr 118 poz. 800) wskazał, iż poborowy powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, może złożyć mimo wydania prawomocnej karty powołania , do Wojskowego Komendanta Uzupełnień, wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu między innymi na naukę. Wniosek ten należy złożyć co najmniej 14 dni przed dniem stawienia się do odbycia zasadniczej służby wojskowej, określonym w karcie powołania. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony odroczenia ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej udziela się poborowemu jeżeli jest on studentem. Natomiast z uwagi na treść art. 170 ustawy z dnia 27 maja 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) uznać należało, iż w dniu składania wniosku H. P. studentem jeszcze nie był. H. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nie wynikało z jego winy. Otrzymując kartę powołania zamierzał odbyć zasadniczą służbę wojskową. Dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o przyjęciu na A na kierunek Informatyka, postanowił studiować na wymarzonym kierunku. Skarżący wskazał również, iż zaświadczenie z uczelni złożył niezwłocznie w WKU w Ł. wraz z prośbą o odroczenie odbycia zasadniczej służby wojskowej. Pomimo natychmiastowego złożenia prośby o odroczenie termin odroczenia nie został dotrzymany. W ocenie skarżącego ustawodawca przewidując podstawy do odroczenia służby wojskowej, dał prymat prawu obywatela do zdobywania wykształcenia i zawodu. Zmarnowanie obecnej szansy studiowania na wybranym kierunku byłoby dla niego krzywdzące. Ponadto w ocenie skarżącego za odroczeniem zasadniczej służby wojskowej przemawia również ciężka sytuacja finansowa jego rodziny. W związku z powyższym H. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż zaskarżony akt został błędnie nazwany decyzją podczas gdy z jego treści bez wątpienia wynika , iż jest to postanowienie. Jednakże błędne określenie aktu miało charakter omyłki pisarskiej i nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia. Natomiast podnoszone przez skarżącego wywody dotyczące zasadności udzielenia odroczenia nie mają związku ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego w tym art.7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej Kpa., co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym skutkuje jego uchyleniem. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 58 § 1, art. 59 § 2 ustawy Kpa. oraz przepis art. 60 ust. 2a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.). W myśl powołanych przepisów w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 Kpa.). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 Kpa.). Natomiast stosownie do treści art. 60 ust. 2 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej służy powołanemu odwołanie do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego, składane za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. W razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny odwołanie nie przysługuje. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Warunkiem przywrócenia terminu jest łączne wystąpienie czterech przesłanek określonych w art. 58 § 1 i § 2 Kpa., to jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu; wniesienie wniosku; dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przeszkody oraz dopełnienie wraz z wniesionym wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK Warszawa 1996, s.294-298) W niniejszej sprawie H. P., kartą powołania z dnia [...] r. wystawioną przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, z terminem stawiennictwa we wskazanej jednostce wojskowej wyznaczonym na dzień [...] r. Powyższa decyzja uprawomocniła się w dniu [...] r. W dniu [...] roku skarżący złożył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień Ł. dwa pisma, datowane na dzień [...] r., zatytułowane "dot.: przywrócenia terminu odwołania" oraz "dot. :odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej", do którego dołączył kserokopię zawiadomienia z dnia [...]r. o przyjęciu na pierwszy rok studiów dziennych na Wydziale Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki A, kierunek Informatyka. Uzasadniając pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu skarżący podniósł, iż zawiadomienie o przyjęcie na studia wyższe otrzymał w dniu [...] r. zgodnie z harmonogramem rekrutacji. Z uwagi na powyższe nie miał wcześniej podstaw formalnych do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Natomiast w piśmie zatytułowanym "odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" wniósł o odroczenie służby wojskowej z powodu pobierania nauki w szkole wyższej. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. uznając, wniesione w dniu [...] r. pisma za wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji z dnia [...] r. , odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu potraktowanie pisma zatytułowanego "dot. :odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" jako odwołania od karty powołania z dnia [...] r. było przedwczesne i nieusprawiedliwione. Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP w art. 39 – 42 reguluje odrębne od postępowania w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, postępowanie w przedmiocie odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Przepis art. 39 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy przewiduje możliwość odroczenia poborowemu odbycia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem - na czas pobierania tej nauki. Odroczenia udziela się na wniosek poborowego. Szczegółowe warunki i tryb udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielenia odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. z 2006 r. Nr 118 poz. 800), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 39 ust. 8 ustawy. Postępowanie w przedmiocie odroczenia służby wojskowej jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Organem pierwszej instancji jest właściwy Komendant WKU, a organem drugiej instancji jest właściwy Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (art. 42 ustawy). Wprawdzie pismo skarżącego z dnia [...] r. zostało oznaczone jako "odwołanie-..." i załączone do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak nie sposób nie zauważyć, że w piśmie tym skarżący wprost wniósł o odroczenie służby wojskowej, wskazując na okoliczności, które są badane przez organ w przypadku złożenia wniosku o odroczenie służby wojskowej. Zdaniem Sądu, tego rodzaju pismo, oznaczone niejednoznacznie, powinno wzbudzić wątpliwości organu, czego konsekwencją powinno być ustalenie treści żądania strony i pouczenie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, będących przedmiotem postępowania. Zgodnie z treścią art. 7 Kpa. organy administracji publicznej są obowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać i rozpatrzeć dostępny materiału dowodowy w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Natomiast przepis art. 77 Kpa. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia dowodu, co oznacza, iż nie może on jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Również obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. r., sygn. akt I SA/WA 432/2006, publ. LexPolonica nr 1543146; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 26 listopada 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1592/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1609/98, publ. LexPolonica). Obowiązek organu administracji co do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony wynika również z przewidzianej w art. 8 Kpa. zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów Państwa. Z zasadą tą ściśle koresponduje zasada udzielania informacji, określona w art. 9 Kpa., zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. W przedmiotowej sprawie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony i arbitralnie przyjął, że pismo zatytułowane "dot. odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" jest odwołaniem od karty powołania wystawionej przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. w dniu [...]r., czego konsekwencją było wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak już wcześniej wspomniano kwestia postępowania w sprawie odroczenia odbywania zasadniczej służby wojskowej jest zagadnieniem odrębnym od postępowania w przedmiocie powołania poborowego do odbycia tej służby. W związku z powyższym z uwagi na zaistniałe rozbieżności pomiędzy tytułem pisma, a jego treścią organ winien wezwać skarżącego do sprecyzowania charakteru wniesionego pisma. W przypadku ustalenia, iż przedmiotowe pismo stanowiło wniosek skarżącego o odroczenie odbycia zasadniczej służby wojskowej, organ byłby zobowiązany do skierowania złożonego wniosku do rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu oraz do wezwania skarżącego na podstawie art. 64 § 2 Kpa. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Na marginesie powyższych rozważań Sąd wskazał, że organ odwoławczy pomijając fakt, iż przedmiotem prowadzonego postępowania jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a więc zagadnienie stricte procesowe, uzasadniając wydane rozstrzygnięcie w większej mierze skupił się na merytorycznych przesłankach odroczenia odbycia zasadniczej służby wojskowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane uchybienia prawa procesowego, które uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2007 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. T.P.