III SA/Łd 726/17

WyrokWSA w Łodzi2021-03-24

Skład orzekający: Ewa Alberciak, Janusz Nowacki, Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie zajmującej lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, która nie oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny, przysługuje dodatek mieszkaniowy?
Ratio decidendi
Osobie zajmującej lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, która nie oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny, nie przysługuje dodatek mieszkaniowy. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do oceny skuteczności wypowiedzenia umowy najmu w postępowaniu o dodatek mieszkaniowy; spory w tym zakresie należą do właściwości sądu cywilnego. W przypadku, gdy zarządca nieruchomości oświadcza o braku tytułu prawnego i przedstawia dokumenty to potwierdzające, organ administracji ma obowiązek przyjąć ten stan rzeczy, chyba że skarżąca uzyska korzystne dla siebie rozstrzygnięcie przed sądem cywilnym.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który został odrzucony przez Prezydenta Miasta Ł. z powodu braku tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, co miało wynikać z wypowiedzenia umowy najmu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała skuteczność wypowiedzenia umowy najmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły brak tytułu prawnego do lokalu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 stycznia 2017 roku 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat J. K.-S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ulicy A 16, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta . z [...] w sprawie odmowy przyznania B.S. dodatku mieszkaniowego od 1 stycznia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że 30 grudnia 2016 r. B.S. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na lokal nr 16, znajdujący się w Ł., przy ul. A11. Do wniosku została dołączona umowa o najem lokalu mieszkalnego z 1 sierpnia 2001 r. zawarta pomiędzy stroną i osobą reprezentującą Zakład Gospodarki Mieszkaniowej [...], działającą w imieniu właścicieli nieruchomości. Zgodnie z § 8 tego dokumentu umowa najmu została zawarta na czas nieoznaczony. Na wniosku strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego administrator nieruchomości podał, że stan należności głównych w opłatach za lokal na dzień 27 grudnia 2016 r. wynosi 5.628,32 zł. Jednocześnie z dołączonej do wniosku Karty lokalu wynikało, że B.S. płaci odszkodowanie za zajmowanie lokalu po ustaniu stosunku najmu w wysokości 20 zł za 1 m² powierzchni lokalu. Po przeprowadzonym postępowaniu decyzją z [...]. Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania B.S. dodatku mieszkaniowego, powołując się na brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zdaniem organu I instancji z wypowiedzenia umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. wynika, iż umowa najmu lokalu nr 16 przy ul. A11 w Ł. została rozwiązana ze stroną z dniem 31 grudnia 2015 r. Wypowiedzenie umowy najmu nastąpiło na podstawie art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Z dołączonej do akt sprawy kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że B.S. odebrała powyższy dokument osobiście w dniu 28 grudnia 2012 r. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Ł. B.S. podniosła, że umowa najmu lokalu mieszkalnego nr 16 przy ul. A w Ł. nie uległa rozwiązaniu z dniem 31 grudnia 2015 r. Umowa ta nigdy nie została wypowiedziana. O bezskuteczności pisma zatytułowanego "wypowiedzenie umowy najmu", które zostało doręczone przez zarządcę domu urzędnikom Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. świadczy jego treść. W dniu 28 grudnia 2012 r. odwołująca nie otrzymała wypowiedzenia umowy najmu, lecz inną korespondencję, którą pokwitowała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., rozpatrując sprawę wyjaśniło, że w związku z zarzutami strony w dniu 25 kwietnia 2017 r. wezwało w trybie art. 50 § 1 k.p.a. dyrektora Zarządu Lokali Miejskich w Ł. do przedstawienia stosownych dokumentów i informacji koniecznych dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 12 maja 2017 r. wpłynęło do Kolegium pismo, w którym wyjaśniono, że protokołem zdawczo-odbiorczym nieruchomość położona w Ł. przy ul. A11 z dniem 4 września 2013 r. została przekazana przez Administrację Zasobów Komunalnych Ł.-W. na rzecz A.T. oraz N.K.. Zgodnie z treścią protokołu zdawczo-odbiorczego, teczki lokali z umowami oraz dokumentacją eksploatacyjną i windykacyjną zostały przekazane właścicielkom nieruchomości. Ponadto wskazano, że dla nieruchomości do chwili obecnej nie została założona nowa księga wieczysta i dyrektorowi Administracji Nieruchomościami Ł.-W. "A", zarządzeniem Prezydenta Miasta Ł. z 30 marca 2011 r. Nr 406/VI, zostało udzielono pełnomocnictwo z prawem do udzielania dalszych pełnomocnictw, także procesowych, w zakresie zwykłego zarządu mieniem znajdującym w posiadaniu Administracji Nieruchomościami Ł-W. "A". Zdaniem Kolegium, w sprawie ustalono, że skarżącą nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, którego dotyczy wniosek, czego dowodem jest wypowiedzenie umowy najmu, bez konieczności zapewnienia stronie lokalu zamiennego. W tej sytuacji, zgodnie z art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, skarżącej nie przysługuje dodatek mieszkaniowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.S. podniosła, że podtrzymuje wszystko, co wskazała w swoich odwołaniach. Podkreśliła, że nie otrzymała skutecznego wypowiedzenia umowy najmu i nie utraciła tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Zdaniem skarżącej podstawy prawne, które wskazano w rzekomym wypowiedzeniu umowy nie istnieją, a w sprawie pominięto jej stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 5 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie III SA/Łd 942/16 oraz postępowania o eksmisję skarżącej z przedmiotowego lokalu zawisłej przed sądem powszechnym w sprawie [...]. W dniu 8 stycznia 2021 r. sąd podjął zawieszone postępowanie. W piśmie procesowym z 26 lutego 2021 roku, pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...], w sprawie odmowy przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego od 1 stycznia 2017 r., zarzucając jej: a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób jednoznaczny, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącej wypowiedzenia umowy najmu oraz przyjęcie wyłącznie w oparciu o stanowisko wynajmującego, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu, co z kolei wyklucza możliwość ubiegania się przez nią o uzyskanie dodatku mieszkaniowego; b) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż skarżąca nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu, w sytuacji gdy okoliczność ta nie została zbadana w sposób rzetelny i jednoznaczny. W zakresie wniosków dowodowych pełnomocnik skarżącej wniósł o załączenie do akt sprawy wyroków: WSA w Łodzi z 11 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 942/16 oraz z 19 września 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 637/18 oraz NSA z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2519/17 na okoliczność treści wyroków wydanych w tożsamej sprawie, stanowiska NSA oraz WSA w Łodzi w zakresie żądania przez skarżącą przyznania jej dodatku mieszkaniowego oraz faktu niewykazania skutecznego doręczenia skarżącej wypowiedzenia umowy najmu spornego lokalu. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przyznanie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 17 lutego 2021 r. w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem całego kraju strefą czerwoną, jak również w oparciu o zarządzenie nr 29/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 października 2020 r. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać zgodność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami prawa procesowego. Stosownie do art. 145 p.p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...]., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 stycznia 2017 r. odpowiadają prawu. W rozpoznawanej sprawie, tak jak w innych sprawach toczących się przed tutejszym sądem od 2016 r. na wniosek skarżącej o przyznanie dodatku mieszkaniowego za kolejne miesiące spór dotyczy tego, czy B.S. posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu nr 16 przy ul. A 11 w Ł., uprawniający ją do otrzymania dodatku mieszkaniowego i czy organ administracji w ramach postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego może w sposób wiążący rozstrzygnąć spór istniejący między wynajmującym a najemcą o istnienie stosunku najmu lokalu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 180) - dalej "ustawa", która określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe przyznawania dodatków mieszkaniowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy, wymienia rodzaje tytułów prawnych pozwalających określonym w nim osobom o ubieganie się o dodatek mieszkaniowy. Osoba niemająca jednego z tytułów prawnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1- 4 ustawy lub jego ekspektatywy - art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy, nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie tego dodatku. Ocena natomiast istnienia prawa do lokalu mieszkalnego dokonywana jest przez organ na podstawie dokumentów zgromadzonych w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie ustalenia przyjęte przez organ w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Sąd podziela stanowisko organów administracji, że skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie spełniała przesłanek, o których mowa w powołanych przepisach, a w szczególności określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy. Z treści pisma Administracji Nieruchomościami Ł-W "A" z 13 grudnia 2012 r. wynika, że Administracja Nieruchomościami Ł-W. "A", działając w imieniu właścicieli nieruchomości przy ul. A11 w Ł., wypowiedziała B.S. z dniem 31 grudnia 2012 r. umowę najmu lokalu mieszkalnego nr 16 przy ul. A 11 w Ł., zawartą w dniu 1 sierpnia 2001 r., na podstawie art. 11 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. 2005 Nr 31 poz. 266 ze zm.). Przepis ten stanowi, że nie później niż na 3 lata naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny lokatorowi, o ile zamierza zamieszkać w należącym do niego lokalu, a nie dostarcza mu lokalu zamiennego i lokatorowi nie przysługuje prawo do lokalu, o którym mowa w ust. 4. W toku postępowania Administrator nieruchomości - Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B" B.D. we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jednoznacznie wskazał, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do lokalu i nie oczekuje na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego. Ponadto akta sprawy zawierają odpisy pism kierowanych do skarżącej: z 11 grudnia 2012 r. dotyczące usunięcia pionu kanalizacyjnego i z 13 grudnia 2012 r. zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu wraz z odpisami zwrotnych potwierdzeń odbioru, które wskazują, że oba te pisma zostały doręczone skarżącej 28 grudnia 2012 r. Skarżąca kwestionowała natomiast skuteczność wypowiedzenia umowy najmu, podnosząc, że w dniu składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego posiadała tytuł prawny do zajmowanego lokalu, bowiem umowa ta nie została nigdy skutecznie wypowiedziana, a zgromadzony przez organ materiał dowodowy nie potwierdza tej okoliczności. W ocenie składu orzekającego organy rozpatrujące sprawę prawidłowo ustaliły, że umowa najmu lokalu nr 16 przy ul. A w Ł. zawarta pomiędzy Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej W."A" a B.S. została skutecznie wypowiedziana pismem z 13 grudnia 2012 r. ze skutkiem prawnym na 31 grudnia 2015 r., gdyż taki stan wynikał z przedstawionych organowi dokumentów. W tym miejscu należy zauważyć, że kwestia doręczenia przesyłki zawierającej wskazane wyżej wypowiedzenie umowy najmu była przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I OSK 2519/17 toczącej na skutek skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 942/16 w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 maja 2016 r. W sprawie tej załączona była tylko jedna strona zwrotnego potwierdzenia odbioru z pokwitowaniem przesyłki przez skarżącą z datą 28 grudnia 2012 r., a na datowniku placówki pocztowej uwidoczniona była data 11 grudnia 2012 r., podczas gdy pismo zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu nosi datę 13 grudnia 2012 r., co sugerowało zdaniem NSA, że wskazane przez organy zwrotne potwierdzenie odbioru nie może dotyczyć pisma z 13 grudnia 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro przesłanką skuteczności wygaśnięcia stosunku najmu lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą jest skuteczne doręczenie jej oświadczenia o wypowiedzeniu umowy najmu, to okoliczność ta winna zostać dokładnie zbadana. W aktach niniejszej sprawy znajdują się kopie obu stron zwrotnego potwierdzenia odbioru wypowiedzenia umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. oraz dodatkowo obu stron zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma Administracji Nieruchomościami Ł-W. "A" z 11 grudnia 2012 r. dotyczącego udostępnienia lokalu strony skarżącej w celu usunięcia pionu kanalizacyjnego w lokalu sąsiednim. Odbiór obu pism skarżąca potwierdziła w dniu 28 grudnia 2012 r. Z załączonych dokumentów wynika, że przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. została nadana w placówce pocztowej w tym samym dniu, a skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki w dniu 28 grudnia 2012 r. W świetle powyższego organ nie miał podstaw do podważania faktu skutecznego doręczenia skarżącej oświadczenia woli wynajmującego o wypowiedzeniu umowy najmu lokalu mieszkalnego nr 16 przy ul. A 11 w Ł.. Tym samym organy prawidłowo uznały, że z upływem wskazanego w wypowiedzeniu umowy najmu okresu, tj. od 1 stycznia 2016 r., skarżąca utraciła tytuł prawny do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Brak tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu został także potwierdzony we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i załączonej "Karcie lokalu" przez administratora nieruchomości - Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B" B.D., z której wynika, że skarżąca winna uiszczać odszkodowanie za bezumowne zajmowanie lokalu mieszkalnego. Wypowiedzenie umowy najmu w trybie art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, z uwagi na 3-letni okres wypowiedzenia, zwalnia właściciela z obowiązku dostarczenia lokatorowi lokalu zamiennego. Rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego wynika z przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Użyty natomiast przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy zwrot "osobom oczekującym" wiąże się zatem ściśle z realnym uprawnieniem do uzyskania lokalu zamiennego albo socjalnego przez wnioskodawcę niemającego tytułu do zajmowanego lokalu. Obowiązek dostarczenia osobie uprawnionej lokalu socjalnego przez gminę aktualizuje się z momentem uprawomocnienia się wyroku nakazującego eksmisję z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego (por. m.in. wyrok NSA z 17 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 81/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA"). Wobec powyższego dopiero po uprawomocnieniu się takiego orzeczenia skarżąca mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy. W niniejszej sprawie B.S. w dacie wystąpienia z wnioskiem, tj. w dniu 30 grudnia 2016 r. nie dysponowała prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym zobowiązującym do opróżnienia i opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz przyznającym prawo do lokalu socjalnego. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że przed Sądem Rejonowym dla Ł-W. w Ł. toczy się sprawa o sygn. [...] z powództwa A.T. przeciwko B.S. o opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 16 położonego w Ł. przy ul. A 11, jednakże do chwili obecnej nie została ona jeszcze prawomocnie zakończona. Podkreślić również należy, że skarżąca nie wystąpiła do sądu cywilnego z powództwem o ustalenie, że wypowiedzenie umowy najmu było bezskuteczne i że umowa ta nadal obowiązuje. Jedynie w tym trybie i przed sądem powszechnym skarżąca może uzyskać takie rozstrzygnięcie. Organy rozpoznające wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego mają obowiązek wyjaśnić jedynie, czy osoba ubiegająca się o dodatek posiada tytuł prawny do lokalu, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, jaki wskazuje we wniosku. Nie są natomiast uprawnione, w razie sporu między wynajmującym a najemcą, do oceny prawidłowości dokonanego przez wynajmującego wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego i nie są władne ustalić, że wypowiedzenie umowy było bezskuteczne, a umowa nadal wiąże strony, tak jak tego chce skarżąca. W postępowaniu administracyjnym wynajmujący nie jest stroną postępowania. Umowa najmu jest umową prawa cywilnego, której stronami są wynajmujący i najemca. Wszelkie spory, jakie wystąpią między stronami umowy najmu, są przedmiotem spraw cywilnych, które po myśli art. 2 § 1 K.p.c., są rozpoznawane przez sąd cywilny. Jeżeli zatem zarządca nieruchomości, działający w imieniu właściciela lokalu, we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadcza, że B.S. zajmuje lokal bez tytułu prawnego, gdyż umowa najmu została wypowiedziana i przedstawia dokumenty, które to wykazują, to ich podważenie może się odbyć wyłącznie przed sądem powszechnym, a nie przed organem administracji. Skuteczne złożenie przez skarżącą pozwu w sądzie powszechnym powinno spowodować wówczas zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W innym przypadku organ nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia zarządcy nieruchomości o braku tytułu prawnego B.S. do zajmowanego lokalu. Z powyższych względów, sąd za niezasadne uznał zarzuty skarżącej i jej pełnomocnika dotyczące niewyjaśnienia w sposób jednoznaczny, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącej wypowiedzenia umowy najmu oraz, czy skarżąca posiada tytuł prawny do spornego lokalu. Wbrew zarzutom skargi w ocenie sądu organy obu instancji w swoich decyzjach poczyniły właściwe ustalenia w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe, którego zakres wyznaczał art. 2 ust. 1 ustawy, polegające na wyjaśnieniu, czy skarżąca posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego dający jej prawo do przyznania dodatku mieszkaniowego. Poczynione w tym zakresie ustalenia w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie przed organami administracji, uzupełniony przed tutejszym sądem, jednoznacznie wskazują, że skarżącej, na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tj. 30 grudnia 2016 r. nie przysługiwał tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy, a co za tym idzie brak było podstawy prawnej do przyznania dodatku mieszkaniowego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych zawiera przepisy bezwzględnie obowiązujące określające w sposób ścisły krąg podmiotów, które uprawnione są do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy i przesłanki, jakie osoby te muszą spełnić, aby dodatek mieszkaniowy otrzymać, nie pozostawiając tym samym organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Organy orzekające w sprawie wniosków o udzielenie dodatku mieszkaniowego muszą kierować się wyłącznie kryteriami określonymi w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku. Tak więc ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2011 r. sygn. I OSK 2117/10 i z 13 kwietnia 2007 r. sygn. I OSK 214/06, dostępne w CBOSA). Zdaniem sądu ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez organ jest prawidłowa. Skoro bowiem w dacie orzekania przez organy administracji skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu, przyznanie dodatku mieszkaniowego, w świetle art. 2 ust. 1 ustawy było niedopuszczalne. Zatem dysponując dokumentami, potwierdzającymi w sposób wyraźny wypowiedzenie umowy najmu, których skarżąca skutecznie nie podważyła, organ prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 1 ustawy. Wyjaśnić również trzeba, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy bezpośrednio od rozstrzygnięcia sprawy o sygn. [...] z powództwa A.T. przeciwko B.S. o opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 16 położonego w Ł. przy ul. A11. Zgodnie bowiem z powołanym wcześniej art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego sąd (powszechny) w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy, a na gminie, właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, ciąży w takim przypadku obowiązek jego dostarczenia. Dopiero prawomocny wyrok sądowy w sprawie o eksmisję, zastrzegający prawo do lokalu socjalnego, konkretyzuje obowiązek gminy dostarczenia lokalu socjalnego wobec oznaczonej w wyroku osoby. Zatem dopiero po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w sprawie o sygn. [...] skarżąca, oczekując na przyznany lokal socjalny, mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy. Z powyższych względów, uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu sąd orzekł w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.). Obejmuje ono kwotę 240 zł, podwyższoną zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług, wyliczoną według 23% stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. EC

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło