III SA/Łd 727/11

Dnia 11 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2011 roku sprawy ze skargi B. M. i A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem o uchylenie zabezpieczenia dotyczącego podatku dochodowego. 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. solidarnie na rzecz B.M. i A. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] określił B. i A. M. przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości 62.656 zł oraz przybliżoną kwotę odsetek za zwłokę w wysokości 25.202,40 zł. Orzekł również o zabezpieczeniu tego zobowiązania na majątku podatników przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Tego samego dnia pracownicy Urzędu próbowali doręczyć podatnikom: 1/ postanowienie z dnia [...] w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego wobec B. i A. M. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. 2/ postanowienie z dnia [...] o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego, 3/ decyzję z dnia [...] o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego 4/ postanowienie z dnia [...] 5/ zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] A. M. odmówił przyjęcia pism twierdząc, że jest chory i poprosił o skierowanie korespondencji do pełnomocnika. W dniu 17 października 2010 r. zajęto rachunek B. i A. M. Pełnomocnik skarżących, doradca podatkowy poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. o prawie do zastępowania małżonków M. we wszystkich postępowaniach przed tymi organami Doradca podatkowy w dniu 17 stycznia 2011 r. wniósł o umorzenie postępowania zabezpieczającego na podstawie art.105 § 1 kpa w zw. z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na przedawnienie się zobowiązania, które miało zostać zabezpieczone. Tego samego dnia złożył wniosek o umorzenie postępowania zabezpieczającego, wnosząc o uchylenie na podstawie art.157 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o uchylenie zabezpieczenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego dwoma postanowieniami z dnia [...] skierowanymi do B. i A. M. Nr [...] i Nr [...] umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z 13 stycznia 2011 r. (data wpływu 27 stycznia 2011 r.) o umorzenie postępowania zabezpieczającego w oparciu o decyzję o zabezpieczeniu oraz zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., uznając je za bezprzedmiotowe. W jednobrzmiących uzasadnieniach podał, że organ w oparciu o decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego z dnia [...] zarządził tego samego dnia zabezpieczenie zobowiązań podatkowych B. i A. M. W dniu 21 grudnia 2010 r. organ podatkowy wydał decyzje określające zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od skarżących w kwocie 62.656 zł. Decyzje doręczono stronie w dniu 6 stycznia 2011 r. w trybie art.150 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art.33 a § 1 pkt 2 tej ustawy decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego wygasła z dniem doręczenia określającej wysokość zabezpieczenia podatkowego. Zgodnie z treścią art.154 § 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego pod warunkiem, że nie nastąpiło później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W sprawie tytuł wykonawczy wystawiony został w dniu 13 stycznia 2011 r. i w tym dniu zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. W zażaleniach na te postanowienia pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie art.105 § 1 k.p.a w związku z art. 154§ 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w związku z błędnym przyjęciem, że doszło do doręczenia decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, mimo pominięcia w tym zakresie pełnomocnika podatników (co do postanowienia z dnia [...]. Podniósł, że organ błędnie przyjął, iż doszło do doręczenia decyzji wymiarowej w sprawie podatku od osób fizycznych, a w konsekwencji mylnego przyjęcia przez organ I instancji o przekształceniu się zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne. Organ został poinformowany pismem z dnia 3 grudnia 2010 r., które zostało nadane pocztą i przesłane faxem wraz z dokumentem pełnomocnictwa. Od tego dnia wszelka korespondencja powinna być kierowana do pełnomocnika, a nie bezpośrednio do podatnika. Takie postępowanie stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. W ocenie pełnomocnika skarżących przyczyną sporu z organem podatkowym jest odmienna interpretacja przepisów regulujących kwestie pełnomocnictwa w Kodeksie postępowania cywilnego, co również wynika z art.137 § 4 ordynacji podatkowej. Zakres udzielonego pełnomocnictwa należy ustalać zgodnie z jego treścią. W sprawie pełnomocnictwo zostało udzielone do sprawy podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. W dalszej części zajął się analizą zakresu pełnomocnictwa w toku postępowania podatkowego i egzekucyjnego. Podsumowując stwierdził, że nie doszło do skutecznego i zgodnego z prawem doręczenia decyzji, dlatego nie mogło dojść do umorzenia postępowania. W dalszym ciągu domagał się merytorycznego rozpoznania podania zgłoszonego w przedmiocie zabezpieczenia. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. dwoma postanowieniami z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] o numerach [...] i [...]. W uzasadnieniach opisał przebi4eg postępowania w sprawie. Podtrzymał stanowisko organu I instancji, że zajęcie zabezpieczające prawa majątkowego – stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego A. M. u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem uległo przekształceniu z mocy prawa w zajęcie egzekucyjne z dniem 13 stycznia 2011 r. Tym samym w dniu złożenia wniosku o umorzenie postępowania już się nie toczyło. Wobec braku przedmiotu żądania postępowania w tej sprawie było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu w trybie art.105 § 1 kpa w zw. z art.17 § 1 i art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik skarżących w skargach na te postanowienia, powtarzając w zasadzie argumenty zawarte w zażaleniach wniósł o uchylenie obu postanowień. Organ wniósł o oddalenie skarg, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniach kwestionowanych postanowień. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej p.p.s.a Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art.156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji dotyczący sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją administracyjną. Zgodnie z art.17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.) rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Artykuł 18 tejże ustawy stanowi, że jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 kpa następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami (postanowieniami), z których pierwsza jest ostateczną. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego oraz tego samego przedmiotu rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji (postanowienia) stają się prawem nabytym lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. W tej sprawie te trzy elementy zaistniały. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] skierowanym do B. i A. M. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 13 stycznia 2011 r. (data wpływu 17 stycznia 2011 r.) o umorzenie postępowania zabezpieczającego prowadzonego w oparciu o decyzję o zabezpieczeniu oraz zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. uznając je za bezprzedmiotowe. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia [...] Nr [...], a więc postanowienie stało się ostateczne. Tego samego dnia utrzymał w mocy postanowienie Nr [...] tego samego organu z dnia [...] Nr [...], którym postanowiono "umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem z 13 stycznia 2011 r. (data wpływu 17 stycznia 2011 r.) o uchylenie zabezpieczenia z dnia [...] dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. uznając je za bezprzedmiotowe". Postanowienie to skierowano do B. M. i A. M. To zaś oznacza, że dwukrotnie umorzono postępowanie w tej samej sprawie. To zaś powoduje skutki, o których mowa w powołanym przepisie. Mając na uwadze, że przepis art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a nakazuje Sądowi stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kpa, a przepis art.135 p.p.s.a pozwala Sądowi zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. Sąd w oparciu o powołane przepisy stwierdził nieważność postanowień organów obu instancji. Jak się wydaje ta sytuacja została spowodowana podziałem w jednej sprawie pism dokumentów aż na 3 tomy. Do powstania tego "bałaganu" niewątpliwie przyczyniły się dwa wnioski, jak się wydaje, wykluczające się pełnomocnika skarżących z tego samego dnia o umorzenie postępowania zabezpieczającego i o uchylenie zabezpieczenia. Ale to rolą organu było ustalenie intencji strony. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a. ds