III SA/Łd 73/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie skreślenia w ewidencji instruktorów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. AG III SA/Łd 73/14 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów W.K. wystąpił do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trojgiem dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza skarżącego, z tytułu której strona zadeklarowała dochody w kwocie 2500 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni 160 mkw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha. W wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2014 r. skarżący nadesłał "bilansów dochodów z działalności gospodarczej za okres od 1.10.2013 r. do 31.12.2013 r.", zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego, wyciąg z rachunku bankowego oraz umowy kredytowe i harmonogramy spłat kredytów. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie nawet w części. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż uiszczenie kosztów sądowych spowoduje znaczny uszczerbek dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Należało mieć na uwadze przede wszystkim fakt, iż z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na dzień 31 stycznia 2014 r. skarżący posiadał na rachunku bankowym środki w wysokości 5.511,21 zł, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został 29 stycznia 2014 r. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że na dzień otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł oraz na dzień występowania z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący dysponował środkami w wysokości umożliwiającej pokrycie kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sądowego. W ocenie Referendarza sądowego dochody osiągane w rodzinie skarżącego w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi (200 zł) oraz kwotą ewentualnych i przyszłych kosztów sądowych (opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, w przypadku oddalenia skargi, wynosi 100 zł, a ewentualny wpis od skargi kasacyjnej – 100 zł), pozwalają na ich pokrycie. Warto również wskazać, że skarżący posiada liczne zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, w tym na zakup motocykla i samochodu osobowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że miesięczna kwota rat kredytów przekracza wysokość brutto minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytów) przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia nie znajduje uzasadnienia. Okoliczność spłacania przez skarżącego kredytów nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów o tak znacznej wysokości wskazuje na płynność finansową skarżących. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 kwietnia 2013 r., II FZ 199/13 prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, nie można natomiast, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG