III SA/Łd 735/07

Dnia 16 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. III SA/Łd 735/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. działając na podstawie art. 24 ust. 2 i art. 60 ust. 2 a/ ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.); art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania H. P. terminu do od decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. seria [...] z dnia [...] r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie następującego stanu faktycznego. Decyzją z dnia [...] r. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. powołał H. P. do odbycia służby wojskowej w Jednostce Wojskowej [...], z terminem stawiennictwa w dniu [...] r. W dniu [...] r. H. P. złożył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień Ł. dwa pisma, datowane na dzień [...] r. zatytułowane "dot.:przywrócenia terminu odwołania" oraz "dot. :odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej", do którego dołączył kserokopię zawiadomienia z dnia [...] r. o przyjęciu na pierwszy rok studiów dziennych na Wydziale Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki A, kierunek Informatyka. W uzasadnieniu pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu strona podniosła, iż zawiadomienie o przyjęcie na studia wyższe otrzymała w dniu [...] r. zgodnie z harmonogramem rekrutacji, stąd brak było wcześniej podstaw formalnych do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Natomiast w piśmie zatytułowanym "odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" H. P. wniósł o odroczenie służby wojskowej z powodu pobierania nauki w szkole wyższej. Nadto wskazał, iż z informacji uzyskanych w dziekanacie Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki A, wynika, że uczelnia nie wystawia indywidualnych zaświadczeń, a zbiorcza lista osób przyjętych na studia została już wysłana do WKU w Ł. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. uznając, wniesione w dniu [...] r. pisma za wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji z dnia [...] r. , stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, iż termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Nadto wskazał ,iż postanowieniem z dnia [...]r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. H. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nie wynikało z jego winy. Otrzymując kartę powołania zamierzał odbyć zasadniczą służbę wojskową. Dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o przyjęciu na A na kierunek Informatyka, postanowił studiować na wymarzonym kierunku. Skarżący wskazał również, iż zaświadczenie z uczelni złożył niezwłocznie w WKU w Ł. wraz z prośbą o odroczenie odbycia zasadniczej służby wojskowej. Pomimo natychmiastowego złożenia prośby o odroczenie termin odroczenia nie został dotrzymany. W ocenie skarżącego ustawodawca przewidując podstawy do odroczenia służby wojskowej, dał prymat prawu obywatela do zdobywania wykształcenia i zawodu. Zmarnowanie obecnej szansy studiowania na wybranym kierunku byłoby dla niego krzywdzące. Ponadto w ocenie skarżącego za odroczeniem zasadniczej służby wojskowej przemawia również ciężka sytuacja finansowa jego rodziny. W związku z powyższym H. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż zaskarżony akt został błędnie nazwany decyzją podczas gdy z jego treści bez wątpienia wynika , iż jest to postanowienie. Jednakże błędne określenie aktu miało charakter omyłki pisarskiej i nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia. Natomiast podnoszone przez skarżącego wywody dotyczące zasadności udzielenia odroczenia nie mają związku ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego w tym art.7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej Kpa., co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym skutkuje jego uchyleniem. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 134 Kpa. oraz przepis art. 60 ust. 2a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.). W myśl powołanych przepisów organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art.134 Kpa.). Natomiast stosownie do treści art. 60 ust. 2 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej służy powołanemu odwołanie do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego, składane za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. W razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny odwołanie nie przysługuje. W niniejszej sprawie H. P., kartą powołania z dnia [...]r. wystawioną przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, z terminem stawiennictwa we wskazanej jednostce wojskowej wyznaczonym na dzień [...] r. Powyższa decyzja uprawomocniła się w dniu [...] r. W dniu [...] roku skarżący złożył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień Ł. dwa pisma, datowane na dzień [...] r., zatytułowane "dot.: przywrócenia terminu odwołania" oraz "dot. :odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej", do którego dołączył kserokopię zawiadomienia z dnia [...] r. o przyjęciu na pierwszy rok studiów dziennych na Wydziale Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki A, kierunek Informatyka. Uzasadniając pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu skarżący podniósł, iż zawiadomienie o przyjęcie na studia wyższe otrzymał w dniu [...] r. zgodnie z harmonogramem rekrutacji. Z uwagi na powyższe nie miał wcześniej podstaw formalnych do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Natomiast w piśmie zatytułowanym "odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" wniósł o odroczenie służby wojskowej z powodu pobierania nauki w szkole wyższej. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. uznając powyższe pismo za odwołanie od decyzji z dnia [...] r. stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. W ocenie Sądu potraktowanie pisma zatytułowanego "dot. :odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" jako odwołania od karty powołania z dnia [...] r. było przedwczesne i nieusprawiedliwione. Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP w art. 39 – 42 reguluje odrębne od postępowania w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, postępowanie w przedmiocie odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Przepis art. 39 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy przewiduje możliwość odroczenia poborowemu odbycia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem - na czas pobierania tej nauki. Odroczenia udziela się na wniosek poborowego. Szczegółowe warunki i tryb udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielenia odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. z 2006 r. Nr 118 poz. 800), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 39 ust. 8 ustawy. Postępowanie w przedmiocie odroczenia służby wojskowej jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Organem pierwszej instancji jest właściwy Komendant WKU, a organem drugiej instancji jest właściwy Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (art. 42 ustawy). Wprawdzie pismo skarżącego z dnia [...] r. zostało oznaczone jako "odwołanie-..." i załączone do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak nie sposób nie zauważyć, że w piśmie tym skarżący wprost wniósł o odroczenie służby wojskowej, wskazując na okoliczności, które są badane przez organ w przypadku złożenia wniosku o odroczenie służby wojskowej. Zdaniem Sądu, tego rodzaju pismo, oznaczone niejednoznacznie, powinno wzbudzić wątpliwości organu, czego konsekwencją powinno być ustalenie treści żądania strony i pouczenie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, będących przedmiotem postępowania. Zgodnie z treścią art. 7 Kpa. organy administracji publicznej są obowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać i rozpatrzeć dostępny materiału dowodowy w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Natomiast przepis art. 77 Kpa. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia dowodu, co oznacza, iż nie może on jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Również obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. r., sygn. akt I SA/WA 432/2006, publ. LexPolonica nr 1543146; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 26 listopada 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1592/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1609/98, publ. LexPolonica). Obowiązek organu administracji co do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony wynika również z przewidzianej w art. 8 Kpa. zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów Państwa. Z zasadą tą ściśle koresponduje zasada udzielania informacji, określona w art. 9 Kpa., zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. W przedmiotowej sprawie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony i arbitralnie przyjął, że pismo zatytułowane "dot. odwołanie- odroczenie służby wojskowej z powodu nauki w szkole wyższej" jest odwołaniem od karty powołania wystawionej przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień Ł. w dniu [...]r., czego konsekwencją było wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak już wcześniej wspomniano kwestia postępowania w sprawie odroczenia odbywania zasadniczej służby wojskowej jest zagadnieniem odrębnym od postępowania w przedmiocie powołania poborowego do odbycia tej służby. W związku z powyższym z uwagi na zaistniałe rozbieżności pomiędzy tytułem pisma, a jego treścią organ winien wezwać skarżącego do sprecyzowania charakteru wniesionego pisma. W przypadku ustalenia, iż przedmiotowe pismo stanowiło wniosek skarżącego o odroczenie odbycia zasadniczej służby wojskowej, organ byłby zobowiązany do skierowania złożonego wniosku do rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane uchybienia prawa procesowego, które uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2007 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. T.P.