III SA/Łd 748/19

WyrokWSA w Łodzi2019-11-21

Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Małgorzata Łuczyńska, Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy toczące się postępowanie przed sądem powszechnym dotyczące ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym może stanowić podstawę do zgłoszenia zarzutu braku wymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez ZUS?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że toczące się postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym nie stanowi samo w sobie podstawy do zgłoszenia zarzutu braku wymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez ZUS. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do weryfikacji obowiązku ubezpieczenia, a zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do podważania decyzji administracyjnych lub obowiązku ubezpieczenia. Dopiero ewentualne orzeczenie sądu powszechnego mogłoby być podstawą zakwestionowania wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Stan faktyczny
J. S. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wskazując na toczące się przed Sądem Okręgowym postępowanie dotyczące ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Organ egzekucyjny (Dyrektor I Oddziału ZUS) nie uznał zarzutów, podobnie jak organ odwoławczy (Dyrektor Izby Administracji Skarbowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. S., uznając zarzut braku wymagalności obowiązku za nieuzasadniony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 roku sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2019 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] po rozpatrzeniu zażalenia J. S. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...].; znak: [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 2, art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] działając jako wierzyciel, wystawił w dniu 4 października 2018 r. wobec J. S. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 18 października 2018 r. W dniu 29 października 2018 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] wpłynęło pismo J. S. zatytułowane "zarzuty". W uzasadnieniu pisma wskazując na powyższe tytuły wykonawcze J.S. podał, że wnosi zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom w KRUS albo w ZUS. Powyższa okoliczność jest organowi znana, a jej rozstrzygnięcie ma znaczenie w niniejszym postępowaniu. Podał również, że z tej samej przyczyny Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie o sygn. akt VI [...] dotyczącej odwołania od decyzji ZUS o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia. W ocenie zobowiązanego tylko sąd jest w stanie stwierdzić jakiemu ubezpieczeniu podlega, a sprawa ma charakter precedensowy. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] nie uznał zarzutów wniesionych w oparciu o art 33 u.p.e.a. wskazując jednocześnie, że J. S. składa deklaracje rozliczeniowe wykazując w nich składki, jednak należności z tytułu składek nie reguluje dobrowolnie. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] uchylił postanowienie z dnia 7 listopada 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując na konieczność przeprowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego mającego na celu wyjaśnienie intencji strony, co do żądania zawartego w piśmie z dnia 24 października 2018 r. Pismem z dnia 11 lutego 2019 r. organ egzekucyjny wezwał J.S. do sprecyzowania pisma z dnia 24 października 2018 r., poprzez wskazanie, jaki konkretnie zarzut z treści art. 33 § 1 u.p.e.a., podnosi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 3 marca 2019 r. J. S. poinformował, że jego intencją było złożenie zarzutu na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku z innego powodu. Jako przesłankę wskazującą na brak wymagalności obowiązku wskazał toczące się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowanie w sprawie o sygn. akt VI [...], w wyniku którego zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy podlega ubezpieczeniu w KRUS, czy w ZUS. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2019 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] nie uznał zarzutów wniesionych w oparciu o art 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że kwestionowane przez skarżącego postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie upomnień przedegzekucyjnych, doręczonych zobowiązanemu w dniu 27 sierpnia 2018 r., które wystawione zostały w oparciu o składane przez skarżącego dokumenty rozliczeniowe. W okresie od listopada 2016 r. do września 2017 r. skarżący zgłosił do ubezpieczenia osobę, za którą w marcu i wrześniu 2017 r. wykazywał składki. Za siebie natomiast skarżący wykazywał pełne podstawy wymiaru składki, których nie opłacał dobrowolnie. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy odwołując się do treści art. 33 § 1 oraz art. 34 § 1 u.p.e.a wskazał, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt [...] brak jest podstawy prawnej do wydawania przez wierzyciela postanowienia w sprawie zarzutów wówczas, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Nie zachodzą bowiem podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten sam podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu -najpierw jako wierzyciel i oddzielnie -jako organ egzekucyjny. Teza uchwały, jak i uzasadnienie ma odpowiednie zastosowanie w stanie faktycznym, w którym organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W sytuacji bowiem, gdy organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, procedowanie w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. jest bezprzedmiotowe, skoro Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako państwowa osoba prawna o jednolitej organizacji (struktura posiadająca osobowość prawną) jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym. Z kolei zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby administracji skarbowej. Natomiast w myśl art. 83c ust. 2 cyt. ustawy, od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Postanowienie w sprawie zarzutów, wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydając rozstrzygnięcie jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, jest dla organu nadzoru wiążące. Oznacza to, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zarzutów zobowiązanego - nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego. W analizowanej sprawie, pismem z dnia 24 października 2018 r., uzupełnionym pismem z dnia 3 marca 2019 r. J.S. zgłosił na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], tj. ze względu na brak wymagalności obowiązku z innego powodu. Jako okoliczność uzasadniającą brak wymagalności obowiązku zobowiązany wskazał toczące się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowanie w sprawie o sygn. akt [...], w ramach którego zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy zobowiązany podlega ubezpieczeniu w KRUS, czy w ZUS. Po rozpatrzeniu zarzutów w zakresie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (tj. braku wymagalności obowiązku z innego powodu), postanowieniem z dnia [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] nie uznał wniesionych zarzutów. Postanowienie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] - który wydając rozstrzygnięcie - jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, jest dla organu nadzoru wiążące. W konsekwencji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia 5 kwietnia 2019 r. nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela. Kontrola prawidłowości rozpatrzenia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w zażaleniu i zgłoszonych w postępowaniu administracyjnym zarzutach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Na wstępie rozważań należy wskazać na treść art. 34 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W tym przypadku skarżący zarzuty oparł na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. podniósł zarzut niewymagalności obowiązku z "innego powodu". Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego – jest bezzasadny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt [...] stwierdził, że w niniejszej sprawie postanowienie w sprawie zarzutów, wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydając rozstrzygnięcie jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, jest dla organu nadzoru wiążące. Oznacza to, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] - na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zarzutów zobowiązanego - nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego. Jednocześnie zasadnie Dyrektor IAS w [...] stwierdził, że kontrola prawidłowości rozpatrzenia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Sąd potwierdza, że legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega kontroli sądu administracyjnego, bowiem pomimo tego, że aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu egzekucyjnego. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Zatem w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej (tj. postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów), co skarżący uczynił. W niniejszej sprawie skarżący wniósł zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Skarżący wskazał, że egzekucja prowadzona na podstawie zaskarżonych tytułów wykonawczych nie może być kontynuowana, bowiem przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom w KRUS albo w ZUS. Powyższa okoliczność jest organowi znana, a jej rozstrzygnięcie ma znaczenie w niniejszym postępowaniu. Podał również, że z tej samej przyczyny Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] dotyczącej odwołania od decyzji ZUS o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia. W ocenie zobowiązanego tylko sąd jest w stanie stwierdzić jakiemu ubezpieczeniu podlega, a sprawa ma charakter precedensowy. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] nie uznał zarzutów wniesionych w oparciu o art 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpoznania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji, np. decyzji administracyjnych czy obowiązku ubezpieczenia. Postępowanie w sprawie np. wysokości składek czy podlegania ubezpieczeniom weryfikuje wierzyciel, a od wydanych w tych sprawach decyzji służą inne środki odwoławcze. Zatem toczące się postępowanie w sprawie podlegania ubezpieczeniom nie może być przedmiotem oceny i rozstrzygania przez organ egzekucyjny. Dyrektor ZUS podkreślił, że J. S. składa deklaracje rozliczeniowe wykazując w nich składki, jednak należności z tytułu składek nie reguluje dobrowolnie zatem należy ich dochodzić przymusowo. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w orzecznictwie podkreśla się, że przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy, wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązki wynikające z aktów indywidualnych (decyzji) stają się wymagalne w dwóch przypadkach: po pierwsze - jeżeli decyzja, którą został nałożony obowiązek, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania i po drugie - jeżeli decyzja, którą został nałożony obowiązek, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności i podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. Obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa staje się natomiast wymagalny, jeżeli zobowiązany znalazł się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawnej nakładającej na niego obowiązek. Ponadto, treść art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 1 pkt 2 ustawy wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Niewątpliwie muszą one mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak np. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie, jak zasadnie uznał organ wskazana podstawa złożenia zarzutu wynikająca z art. 33 § 1 pkt 2 nie zachodzi. Sąd podziela stanowisko wierzyciela, a zarazem organu egzekucyjnego tj. ZUS-u, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpoznania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji obowiązku ubezpieczenia. Zatem toczące się postępowanie w sprawie podlegania ubezpieczeniom nie może być przedmiotem oceny i rozstrzygania przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o składane przez skarżącego deklaracje rozliczeniowe obejmujące składki na ZUS. Wierzyciel podał, że w okresie od listopada 2016 r. do września 2017 r. skarżący zgłosił do ubezpieczenia osobę, za którą w marcu i wrześniu 2017 r. wykazywał składki. Za siebie natomiast skarżący w dokumentach rozliczeniowych wykazywał pełne podstawy wymiaru składki, których nie opłacał dobrowolnie. Jak wynika z załączonych do akt sprawy tytułów wykonawczych podstawą prawną obowiązku jest dokument o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (...) składek na ubezpieczenie społeczne,(...) stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio: z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne (pkt 3). Jak natomiast wynika z § 2 tego artykułu w przypadkach, o których mowa w § 1, stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli: wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1. W przedmiotowej sprawie upomnienia doręczono zobowiązanemu w dniu 27 sierpnia 2018 r. Tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu o składane przez skarżącego dokumenty rozliczeniowe. Godzi się w tym miejscu podnieść, że jak wynika z uzasadnienia załączonego przez skarżącego do akt sądowych postanowienia Sądu Okręgowego w [...] w sprawie sygn.akt [...] z dnia 15 kwietnia 2019 r.(karta 18-19) - "Sąd ustalił, że przed tutejszym sądem toczy się sprawa pod sygn..akt [...] z odwołania J. S. i M. S.-S. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o składki na ubezpieczenie społeczne rolników i o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym rolników" - tymczasem toczące się postępowanie egzekucyjne dotyczy składek na ZUS dobrowolnie wykazywanych w deklaracjach rozliczeniowych przez skarżącego. Zdaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy podnoszony przez skarżącego zarzut braku wymagalności obowiązku jest nieuzasadniony. Skarżący stawiając ten zarzut musi dysponować dowodem braku wymagalności obowiązku, a nie podnosić wątpliwości, które mają być przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd powszechny w innym postępowaniu, tym bardziej, że dobrowolnie składa deklaracje rozliczeniowe dotyczące składek na ZUS. Podobnie np. złożenie wniosku o rozłożenie na raty wymaganej należności nie stanowi spełnienia przesłanki z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., dopiero decyzja wydana w wyniku rozpoznania takiego wniosku rodzi ten skutek. Zatem dopiero ewentualne orzeczenie sądu powszechnego mogłoby być podstawą zakwestionowania wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji stanowisko organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem jest uprawnione. Skoro bowiem skarżący składa dokumenty rozliczeniowe w których dobrowolnie wykazuje należności do zapłaty, ale ich nie płaci i nie dysponuje dowodem potwierdzającym brak wymagalności obowiązku to organ ma podstawy dochodzenia ich przymusowo. Należy jednocześnie podkreślić, że obowiązek opłacania przez osoby prowadzące działalność gospodarczą należności do ZUS jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisu prawa i staje się wymagalny, jeżeli zobowiązany znalazł się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawnej nakładającej na niego obowiązek. W przedmiotowej sprawie zaistnienie tego obowiązku potwierdzają składane przez skarżącego dobrowolnie dokumenty rozliczeniowe do ZUS. Reasumując podkreślić należy, że niewymagalności obowiązku w żaden sposób, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można wiązać z będącym w toku postępowaniem przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, prowadzonym w odrębnej sprawie dotyczącej obowiązku ubezpieczenia. Tym samym zarzut skarżącego wskazujący na naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a był niezasadny, a wydane rozstrzygnięcia prawidłowe. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ab/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło