III SA/Łd 751/19

Dnia 26 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 roku sprawy ze skargi K. K. na niewykonanie przez Dziekana Wydziału [...] w Ł. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2017 roku w sprawie o sygnaturze akt III SAB/Łd 7/17. 1) wymierza Dziekanowi Wydziału [...] w Ł. grzywnę w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 2) stwierdza, że bezczynność Dziekana Wydziału [...] w Ł. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z dnia [...], sygn. akt III SAB/Łd 7/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi K. K. na bezczynność Dziekana Wydziału [...] w [...] w sprawie postępowania wszczętego postanowieniem z dnia 18 października 2010 r., zobowiązał Dziekana Wydziału [...] w [...] do rozpatrzenia w terminie 30 dni sprawy wszczętej postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru III na kierunku finanse i bankowość; stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia grzywny Dziekanowi Wydziału [...] w [...], oddalił wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej i zasądził od Dziekana Wydziału [...] w [...] na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok jest prawomocny od dnia 6 lutego 2018 r. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony Dziekanowi Wydziału [...] w [...] w dniu 7 maja 2018 r. W piśmie z dnia 19 lipca 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 23 lipca 2019 r. K. K. wezwał Dziekana Wydziału [...] w [...] do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/B/Łd 7/17 wskazując, że w ciągu dwóch lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie. Wniósł o przyznanie odszkodowania za niewykonanie wyroku w kwocie 1 500 zł. W dniu 25 lipca 2019 r. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na niewykonanie wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Łd 7/17. W uzupełnieniu skargi opatrzonym tą samą datą, tj. "25 lipca 2019 r." wniósł o wymierzenie Dziekanowi Wydziału [...] w [...] grzywny w wysokości 50 000 zł i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podał, że kwotę grzywny uzasadnia fakt, że od dnia uprawomocnienia się wyroku upłynęły dwa lata i organ administracji nadal pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę z dnia 20 sierpnia 2019 r. Dziekan Wydziału [...] w [...] wniósł o jej odrzucenie, jako całkowicie bezzasadnej lub jej oddalenie. Wniósł o dołączenie do akt sprawy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy o sygn. akt III SAB/Łd 23/16, III SA/Łd 278/17 i III SA/ld 876/16. W uzasadnieniu organ podał, że skarżący zaskarża każdą czynność organu składając skargę i wezwania do usunięcia naruszenia prawa w terminie, w którym nie upłynął jeszcze termin do rozpoznania poprzedniego pisma, co w konsekwencji ma na celu doprowadzić organ do popełnienia błędu i nierozpoznania sprawy. Wskazał, że w dniu 13 sierpnia 2019 r. zostało skierowane do skarżącego zawiadomienie o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 lipca 2019 r. Dziekan Wydziału [...] w [...] w piśmie z dnia 29 sierpnia 2019 r. wskazał, że przyznanie skarżącemu jakiegokolwiek odszkodowania byłoby "gratyfikacją" dla skarżącego, który popełnił przestępstwo stwierdzone prawomocnym wyrokiem. Powyższą okoliczność potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt III SAB/Łd 7/17. W dniu 19 września 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe Dziekana Wydziału [...] w [...] z dnia 16 września 2019 r., stanowiące uzupełnienie odpowiedzi na skargę, w którym podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę w załączeniu przekazano kopię decyzji Dziekana Wydziału [...] w [...] z dnia 12 września 2019 r., nr 1/2019, którą po wznowieniu z urzędu postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o zaliczeniu skarżącemu III semestru na kierunku finanse i bankowość stwierdzono, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 p.p.s.a.). Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym (art. 154 § 4 p.p.s.a.). Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego (art. 154 § 5 p.p.s.a.). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 154 § 7 p.p.s.a.). Warunkiem wniesienia skargi w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zgodnie z cyt. powyżej art. 154 § 1 p.p.s.a., uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie skarżący spełnił warunki formalne, albowiem pismem z dnia 19 lipca 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 23 lipca 2019 r. wezwał Dziekana Wydziału [...] w [...] do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/B/Łd 7/11, a w dniu 25 lipca 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na niewykonanie wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Łd 7/17. Z powyższego wynika, że skarżący spełnił wymagania formalne warunkujące skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można, zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (por. wyroki NSA z 21 kwietnia 2015 r., I OSK 2808/14; z 12 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2260/15; wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2012 r., VII SA/Wa 140/12). To samo dotyczy stanu przewlekłości postępowania. W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt III SAB/Łd 7/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi K. K. na bezczynność Dziekana Wydziału [...] w [...] w sprawie postępowania wszczętego postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. w pkt 1 wyroku zobowiązał Dziekana Wydziału [...] w [...] do rozpatrzenia w terminie 30 dni sprawy wszczętej postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru III na kierunku finanse i bankowość. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W niniejszej sprawie trzydziestodniowy termin do wykonania wyroku z dnia 24 listopada 2017 r. zaczął zatem biec od dnia doręczenia organowi prawomocnego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, co według zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy o sygn. III SAB/Łd 7/17, miało miejsce w dniu 7 maja 2018 r. (k nr 126 akt sprawy sygn. akt III SAB/Łd 7/17). W tej sytuacji trzydziestodniowy termin wyznaczony przez sąd do rozpatrzenia sprawy wszczętej postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru III na kierunku finanse i bankowość upłynął w dniu 6 czerwca 2018 r. W wyznaczonym przez sąd terminie organ administracji nie rozpatrzył sprawy wszczętej postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru III na kierunku finanse i bankowość, uczynił to dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., tj. decyzją z dnia 12 września 2019 r., nr 1/2019, czyli po upływie 15 miesięcy od dnia w którym upływał wyznaczony przez sąd termin do rozpatrzenia sprawy wszczętej postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. W realiach niniejszej sprawy, zdaniem sądu wystarczająco represyjną, jak też i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2 000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia okresu, o jaki przekroczono termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez sąd w wyroku z dnia 24 listopada 2017 r. Należy podkreślić, że niewykonanie prawomocnych wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz w zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Wymierzenie grzywny organowi ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący sankcję za ignorowanie orzeczeń sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ administracji był zobowiązany do załatwienia w sprawy wszczętej postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zaliczeniu skarżącemu semestru III na kierunku finanse i bankowość, w terminie do dnia 6 czerwca 2018 r. Od dnia 6 czerwca 2018 r. do dnia 25 lipca 2019 r., tj. do dnia wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., organ administracji nie podjął żadnych czynności w sprawie. Dopiero decyzją z dnia 12 września 2019 r. którą po wznowieniu z urzędu postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o zaliczeniu skarżącemu III semestru na kierunku finanse i bankowość stwierdził, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Powyższe okoliczności faktyczne wskazują na rażące naruszenie prawa. Oczywisty brak podejmowania jakichkolwiek czynności i lekceważenie przepisów prawa oznaczają wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. ab/