III SA/Łd 751/24
WyrokWSA w Łodzi2025-03-12
Skład orzekający: Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk, Monika Krzyżaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przez policjanta zwolnionego ze służby przed 6 listopada 2018 r. uległo przedawnieniu, mimo że organy policji informowały o oczekiwaniu na nowe regulacje prawne i niejednoznacznie interpretowały przepisy po wejściu w życie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy policji, informując skarżącego o konieczności oczekiwania na nowe regulacje prawne i niejednoznacznie interpretując przepisy po wejściu w życie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., same przyczyniły się do opóźnienia w dochodzeniu roszczenia przez skarżącego. W związku z tym, mimo upływu 3 lat od wymagalności roszczenia, nie można uznać go za przedawnione, a zaskarżone decyzje naruszają prawo materialne.Stan faktyczny
Skarżący, S. K., funkcjonariusz Policji zwolniony ze służby w 2007 r., domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. Organy Policji odmówiły wypłaty, uznając roszczenie za przedawnione. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o Policji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu z dnia 13 czerwca 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sekretarz sądowy Marta Duda, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2024 roku nr F- 24/2024 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu z dnia 13 czerwca 2024 roku, nr 23/2024.
Decyzją z 8 sierpnia 2024 r., nr F-24/2024 Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu z 13 czerwca 2024 r., nr 23/2024 w przedmiocie odmowy wypłaty S. K. wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Jak wynika z akt sprawy, 21 listopada 2018 r. (tj. data wpływu wniosku organu) S. K. złożył do Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wysokości ekwiwalentu i wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Podał, że od 16 kwietnia 1988 r. do 30 kwietnia 2007 r. był funkcjonariuszem Policji. Po zwolnieniu ze służby wypłacono mu ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnym na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Postanowieniem z 28 stycznia 2019 r. Komendant Powiatowy Policji w Sieradzu odmówił wznowienia postępowania w sprawie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wskazując, że sprawa wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy nie została rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi postanowieniem z 14 lutego 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu.
Pismem z 12 marca 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował S. K. o braku możliwości pozytywnego rozpatrzenia żądania wskazując jednocześnie, że niezwłocznie po wejściu w życie regulacji określających sposób ustalania wysokości świadczenia, wniosek z 19 listopada 2018 r. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy zostanie rozpatrzony, bez konieczności ponownego złożenia wniosku. Powyższe pismo zostało doręczone stronie 28 marca 2019 r.
Pismem z 14 sierpnia 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował stronę, że wniosek o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został przekazany do organu właściwego do jego rozpoznania, tj. Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu. Jednocześnie wskazano, że w MSWiA został przygotowany projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych realizujący wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, który w dniu 24 lipca 2020 r. został uchwalony przez Sejm. W związku z powyższym niezwłocznie po wejściu życie cyt. ustawy właściwy do załatwienia sprawy organ rozpozna wniosek wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy. Pismo zostało doręczone stronie 31 sierpnia 2020 r.
Kolejnym pismem z 9 listopada 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w Sieradzu poinformował S. K., że 1 października 2020 r. weszła z życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610), zawierająca regulacje prawne w zakresie naliczania ekwiwalentu, na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Zgodnie z art. 9 ust. 1 cyt. ustawy, art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r.
W związku z powyższym, że funkcjonariusz został zwolniony ze służby w Policji 30 kwietnia 2007 r. brak jest podstaw do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy. Pismo zostało doręczone stronie 12 listopada 2020 r.
13 marca 2024 r. S. K. złożył do Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu wniosek o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Wniósł o wydanie decyzji o wypłacie różnicy pomiędzy kwotą należną, a faktycznie wypłaconą z uwzględnieniem należnych odsetek ustawowych.
Decyzją z 13 czerwca 2024 r. Komendant Powiatowy Policji w Sieradzu odmówił S. K. wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy z uwagi na przedawnienie roszczenia.
Od powyższej decyzji S. K. złożył odwołanie, w którym odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wniósł o stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu i Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi i orzeczenie co do istoty sprawy.
Wskazaną na wstępie decyzją z 8 sierpnia 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sposób ustalenia wysokości ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Strona została zwolniona ze służby w Policji 30 kwietnia 2007 r. i uzyskała ekwiwalent w wysokości wyliczonej na podstawie powołanych przepisów.
6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw, pod poz. 2102 ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w którym stwierdził, że art. 115 a ustawy o Policji w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok spowodował zmianę treści art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że od 6 listopada 2018 r. wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, z żadnego bowiem obowiązującego przepisu prawa nie wynikało, w jaki sposób należy ustalić wysokość ekwiwalentu. 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy, art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 06 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r.
Mając na uwadze datę zwolnienia ze służby w Policji, tj. 30 kwietnia 2007 r., pismem z 9 listopada 2020 r. organ poinformował funkcjonariusza w stanie spoczynku, że w jego przypadku nie może dokonać ponownego przeliczenia ekwiwalentu i wypłaty jego wyrównania. Z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika aby S. K. po otrzymaniu pisma Komendanta Powiatowego w Sieradzu z 9 listopada 2020 r. wystąpił do organu Policji z wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Dopiero w piśmie z 13 marca 2024 r., które wpłynęło do Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu 18 marca 2024 r., S. K. zawarł żądanie w powyższym zakresie.
Zgodnie z art. 107 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Przerwanie biegu przedawnienia oznacza, że biegnie na nowo. Roszczenie S. K. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop stało się wymagalne 6 listopada 2018 r., czyli z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Przy przyjęciu, że ostatnią czynnością w sprawie podjętą przez stronę przed organem właściwym do rozpatrzenia roszczeń był wpływ do Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi zażalenia na postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu z dnia 28 stycznia 2019 r., a nawet doręczenie rozstrzygnięcia organu II instancji 26 lutego 2019 r., to przedawnienie roszczeń nastąpiło 26 lutego 2022 r. W okresie od 26 lutego 2019 r. do dnia ponownego wpływu wniosku w tej sprawie, tj. 18 marca 2024 r. strona nie podjęła żadnej czynności zmierzającej do przerwania biegu terminy przedawnienia.
W niniejszej sprawie organ nie stwierdził również istnienia wyjątkowych okoliczności, które usprawiedliwiałyby opóźnienie strony w dochodzeniu roszczenia, pozwalających na nieuwzględnienie przedawnienia na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy o Policji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu z 13 czerwca 2024 r. i zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji w zakresie wynikającym z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 przez pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop;
- art. 66 ust. 2 Konstytucji RP poprzez działanie organów, które uniemożliwiło realizację gwarantowanego prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, z pominięciem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W uzasadnieniu skargi przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania i obszernie cytując poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i Sądu Najwyższego skarżący podkreślił, że odmowa wypłacenia należnego wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest pozbawiona podstaw prawnych. Zdaniem skarżącego cyt. ustawa z 14 sierpnia 2020 r. nie można pozbawić go należnego świadczenia, którego ma prawo dochodzić w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wniósł o oddalenie skargi wskazując, że 18 marca 2024 r. strona złożyła wniosek o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby lecz nie jest to, jak wskazuje skarżący "ponowny wniosek w sprawie". Wcześniejsze postępowanie dotyczące wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy zostało zainicjowane wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy i zakończyło się prawomocnym postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 14 lutego 2019 r.
Roszczenie o wypłatę dochodzonej należności stało się wymagalne 6 listopada 2018 r., tj. z dniem wejścia w życie wyroku TK z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Roszczenia te przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, kiedy roszczenie stało się wymagalne (art 107 ust. 1 ustawy o Policji). Ostatnią czynnością podjętą przez stronę bezpośrednio w celu dochodzenia należności, przed złożeniem wniosku w marcu 2024 r. było skierowanie 21 listopada 2018 r. do Komendanta Powiatowego w Sieradzu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wysokości i wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy w związku ze zwolnieniem ze służby. Z tym dniem bieg przedawnienia roszczenia został przerwany (art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji). Termin ten rozpoczął swój bieg na nowo od 26 lutego 2019 r., tj. od dnia doręczenia stronie postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi utrzymującego w mocy postanowienie z 28 stycznia 2019 r. rozstrzygającego wniosek z dnia 21 listopada 2018 r. Od 26 lutego 2019 r. do 18 marca 2024 r. upłynęło ponad 5 lat co oznacza, że roszczenie uległo przedawnieniu. Opóźnienie strony w dochodzeniu roszczenia jest zatem znaczne i nie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
Na marginesie organ zauważył, że Komendant Powiatowy Policji w Sieradzu pismem z 9 listopada 2020 r. poinformował stronę o braku podstaw do wypłaty wyrównania ekwiwalentu w związku z wejściem w życie przepisu regulującego tą materię, wydanego w następstwie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stanowisko organu zostało doręczone stronie 12 listopada 2020 r. Do 18 marca 2024 r., tj. przez okres ponad 3 lat, strona nie złożyła żadnego wniosku w sprawie.
Termin przedawnienia dochodzenia należności w postaci wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy upłynął stronie najpóźniej 26 lutego 2022 r., tj. ponad 3 lata po dacie przerwania jego biegu w 2019 r. Skoro w okresie biegu przedawnienia skarżący nie podjął żadnych kroków zmierzających do przerwania biegu przedawnienia, to tym samym działania podjęte dopiero w marcu 2024 r. nie mieszczą się w zakresie dyspozycji art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji. Nie zostały bowiem dokonane w okresie biegu przedawnienia, lecz znacznie po jego upływie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Przeprowadzona przez sąd kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że zostały wydane z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadniającym ich uchylenie.
Kontroli sądu poddano decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 8 sierpnia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu z 13 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowie wypłaty skarżącemu - funkcjonariuszowi Policji w stanie spoczynku, zwolnionemu ze służby 30 kwietnia 2007 r. wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy z powodu przedawnienia roszczenia.
Przedawnienie roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych reguluje przepis art. 107 ustawy o Policji. Zgodnie z jego treścią, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 107 ust. 1). Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa: 1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia; 2) uznanie roszczenia (art. 107 ust. 3).
Z przytoczonego przepisu wynika, że z przedawnieniem mamy do czynienia, gdy uprawniony z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych nie podejmuje działań w celu ich uzyskania dłużej niż 3 lata od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Przy czym bieg terminu przedawnienia przerywa każda jego czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że w chwili zwolnienia ze służby skarżący, na podstawie art. 115a ustawy o Policji otrzymał ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy w wysokości 1/30 wynagrodzenia za 1 dzień urlopu.
Wyrównania ekwiwalentu skarżący domagał się w piśmie z 19 listopada 2018 r. w związku z wyrokiem TK z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. W wyroku tym bowiem Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.
Wyrok został ogłoszony 6 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) i wówczas art. 115a ustawy o Policji utracił moc, ale jedynie w takim zakresie, w jakim przepis ten określał współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta, jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
Skarżący we wskazanym wyżej wniosku wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a k.p.a., w tym upatrując możliwości prawidłowego naliczenia przysługującego mu świadczenia.
Komendant Powiatowy Policji w Sieradzu postanowieniem z 28 stycznia 2019 r. odmówił wznowienia postępowania, wskazując, że sprawa wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za czas pełnienia służby, nie została rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z 14 lutego 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Sieradzu z 28 stycznia 2019 r. Strona nie wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Jednocześnie w piśmie z 12 marca 2019 r. Komendant Wojewódzkiej Policji w Łodzi poinformował skarżącego, że jego wniosek o wyrównanie ekwiwalentu nie może być obecnie rozpatrzony z uwagi na brak niezbędnych regulacji prawnych. Organ wskazał, że "niezwłocznie po wejściu w życie regulacji określających sposób ustalania wysokości omawianego ekwiwalentu właściwy organ Policji będzie zobligowany do podjęcia niezbędnych działań zmierzających do stosownego załatwienia sprawy". Jednocześnie podkreślono: "oznacza to, że na podstawie złożonego już wcześniej przez Pana wniosku, organ sam podejmie czynności związane z wypłatą ekwiwalentu. W związku z powyższym nie będzie wymagane ponowne złożenie wniosku o przeliczenie i wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop".
Sąd stwierdza, że pismo to podważa prawidłowość stanowiska organów, że nastąpiło przedawnienie z uwagi na to, że skarżący przez ponad 3 lata nie podejmował czynności zmierzających do uzyskania wyrównania ekwiwalentu.
Przypomnieć należy, że organ nie kwestionował (słusznie), że roszczenie o wypłatę wyrównania ekwiwalentu powstało z chwilą wejścia w życie wyroku TK o sygn. akt K 7/15, a więc 6 listopada 2018 r. Organ nie kwestionował też, że bieg terminu przedawnienia został przerwany przez złożenie przez skarżącego wniosku z 19 listopada 2018 r. (o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem TK). Nie sposób zaprzeczyć też, że postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji z 28 stycznia 2019 r. o odmowie wznowienia postępowania, zostało doręczone skarżącemu 26 lutego 2019 r.
Podkreślić trzeba, że organ powołując się w zaskarżonej decyzji na przedawnienie, nie wspomniał o treści swego pisma z 12 marca 2019 r., gdzie wyraźnie wskazał, że skarżący ma oczekiwać na wypłatę, która nastąpi po wejściu w życie stosownych regulacji prawnych, tak więc skarżący żadnych wniosków składać już nie musi. Co więcej, w kolejnym piśmie skierowanym do skarżącego z 4 sierpnia 2020 r. - Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wskazał, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji został przygotowany projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który zapewnia realizację wyroku TK o sygn. akt K 7/15 i projekt ten został uchwalony przez Sejm w dniu 24 lipca 2020 r. Komendant zapewnił skarżącego, że niezwłocznie po wejściu w życie tych przepisów organ I instancji rozpatrzy żądanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu.
W tych okolicznościach powoływanie się przez organy Policji na fakt, że skarżący dopiero w piśmie z 13 marca 2024 r. ponownie domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu, jest nadużyciem prawa (art. 107 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP) i jako takie nie może być zaakceptowane przez sąd.
Oceny tej nie zmienia fakt, że organ I instancji w piśmie z 9 listopada 2020 r. wycofał się ze złożonej wcześniej deklaracji, gdyż stwierdził, że na mocy ustawy o szczególnych rozwiązaniach, która weszła w życie 1 października 2020 r. art. 115a ustawy o Policji ma wprawdzie nowe, zgodne z wyrokiem TK brzmienie ("Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym"), jednak nie ma podstaw do wypłaty wyrównania ekwiwalentu z uwagi na treść art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Zgodnie z jego treścią, "przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r."
Sąd nie może poczytać tych wyjaśnień na korzyść organu, bowiem zaprezentowane rozumienie art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, ignorujące znaczenie wyroku TK o sygn. akt K 7/15, było niezgodne z prawem (zob. prawomocny wyrok WSA w Łodzi z 26 września 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/21 i powołane tam orzecznictwo, LEX nr 3764483). W orzecznictwie sądowym zdążył się już ugruntować pogląd, że "zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 zdanie drugie ustawy z 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw wymagają uwzględnienia przy wykładni art. 115a ustawy z 1990 r. o Policji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15" (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2963/23, LEX nr 3786001). Oznaczało to konieczność zignorowania tego przepisu w części odnoszącej się do policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r., a więc i do skarżącego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, "wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, przy czym należy mieć na uwadze, iż przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby" (zob. wyrok NSA z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 5129/21, LEX nr 3570235).
Nie przemawia zatem na niekorzyść skarżącego fakt, że po otrzymaniu pisma organu z 9 listopada 2020 r. nie podjął żadnej akcji procesowej, co organ mógłby uznać za przerwanie biegu przedawnienia. Sąd podkreśla, że to organ bezpośrednio przyczynił się do tego, że skarżący nie dochodził swoich praw między 26 lutego 2019 r., a 13 marca 2024 r., kiedy to złożył wniosek ponownie, nazywając go "ponownym wnioskiem o wznowienie postępowania – o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy". Odpowiedzialność za niepodejmowanie żadnych działań przez skarżącego do 13 marca 2024 r. obciąża więc organ, a nie skarżącego. O przedawnieniu nie może być zatem mowy.
Podobne stanowisko zajął WSA w Łodzi w wyrokach: z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 720/24, LEX nr 3814585; z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 758/24, LEX nr 3817239 i z 13 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 789/24, dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu jako wydana z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 107 ust. 1 i art. 115a ustawy o Policji). Jednocześnie, w ramach środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.), sąd postanowił uchylić również decyzję organu I instancji jako dotkniętą tą samą wadą.
W ramach wykonania wyroku (art. 153 p.p.s.a.) skarżącemu należy więc wyliczyć należną kwotę ekwiwalentu, której sposób wyliczenia wynika wprost z uzasadnienia wyroku TK i ustalić różnicę między kwotą należną, a już wypłaconą i dokonać jej uzupełniającej wypłaty. Niedokonanie tych czynności przez organy Policji uprawnia skarżącego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
R.T-M.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło