III SA/Łd 752/04

WyrokWSA w Łodzi2005-09-15

Skład orzekający: Sędzia Sędziowie: (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu celnego stwierdzające niedopuszczalność odwołania, wydane na podstawie art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.), może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności, jeśli na to postanowienie nie przysługuje zażalenie?
Ratio decidendi
Postanowienie organu celnego stwierdzające niedopuszczalność odwołania, wydane na podstawie art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., na które nie przysługuje zażalenie, nie może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności. Organ, który odmówił stwierdzenia nieważności takiego postanowienia, działał bez podstawy prawnej, co skutkuje nieważnością jego postanowienia. Utrzymujące w mocy wadliwe postanowienie również jest dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa.
Stan faktyczny
Spółka "A" złożyła zgłoszenie celne, które następnie zostało zakwestionowane przez Urząd Celny. Po serii decyzji i postanowień, Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność odwołania od jednej z decyzji, powołując się na nieuzupełnienie braków formalnych. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności tego postanowienia, argumentując, że zostało ono wydane z naruszeniem terminu określonego w Kodeksie celnym. Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że termin ten nie ma zastosowania do postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność obu postanowień Dyrektora Izby Celnej.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w (odzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie: (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [....] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o niedopuszczalności odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [..] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 752/04 UZASADNIENIE W dniu 10 lutego 1999r. firma "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zgłosiła do odprawy celnej odżywki dla sportowców (poz. 1), towar opisany jako "Multipower Creatina-Iminy" (poz. 2) oraz towar opisany jako odżywki-mieszaniny witamin (poz. 3). Urząd Celny w Ł. zarejestrował zgłoszenie celne pod numerem [...] , objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu, określił zobowiązanie do uiszczenia należności celnych oraz powiadomił stronę o zarejestrowanej kwocie wynikającej z długu celnego. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. wszczął z urzędu postępowanie celne dotyczące zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie z uwagi na fakt wydania w sprawie decyzji administracyjnej [...] z dnia [...] uznającej zgłoszenie celne z dnia [..] za nieprawidłowe w zakresie zapisów pola 31 w poz. 3. Postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 241 § 1 i art. 243 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. uchylił w całości decyzję nr [..] z dnia [..] uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej i stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego. Pismem z dnia 21 lutego 2002r. Spółka "A " wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu celnego. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż strona została wezwana, w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez: 1/ sprecyzowanie zarzutów przeciw zaskarżonej decyzji; 2/ wskazanie dowodów uzasadniających żądanie. Wezwanie zostało odebrane przez firmę "A" w dniu 7 sierpnia 2002r. i do dnia 2 września 2002r. braki formalne odwołania nie zostały uzupełnione, wobec czego, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i art. 262 Kodeksu celnego, Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził niedopuszczalność odwołania z dnia 21 lutego 2002r. W dniu 31 października 2003r. pełnomocnik Spółki "A" złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] Zażądał stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] nr [...] z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa, uchylenia decyzji z dnia [...] nr [...] i umorzenie postępowania, zwrotu nienależnie uiszczonego cła w wysokości 3.653,20 zł wraz z odsetkami oraz zwrotu nienależnie uiszczonych odsetek wyrównawczych wraz z odsetkami. Wskazał, iż wobec upływu 3 – letniego terminu określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, wydanie przez organ celny jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie było niedopuszczalne. Zdaniem pełnomocnika, powyższe oznacza, iż postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności tego postanowienia. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 219, art. 247 § 1, art. 248 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] nr [...]. Organ wskazał, iż zarzut strony dotyczący wydania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w sprawie po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego jest bezzasadny przede wszystkim dlatego, że Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie wydawał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie lecz poprzestał na kontroli odwołania pod względem formalnym, skutkiem czego było wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Tym samym, zdaniem organu, podnoszona przez stronę kwestia ewentualnego naruszenia terminu wynikającego z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, nie ma wpływu na ocenę postanowienia, którego dotyczy wniosek z dnia 31 października 2003r. Analizując okoliczności wydania postanowienia z dnia [..] organ podał, iż odwołanie strony od decyzji organu celnego z dnia [...] nie spełniło wymogów przewidzianych przepisami prawa, i pomimo wezwania, nie zostały uzupełnione braki formalne tego odwołana, wobec czego uzasadnionym było stwierdzenie jego niedopuszczalności. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Celnej w Ł., stwierdził, iż nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności w/w postanowienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki "A" wniósł o uchylenie tego postanowienia i stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] nr [...] z uwagi na jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Podał, iż w przedmiotowej sprawie "rażące naruszenie prawa" sprowadza się do wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 65 § 5 Kodeksu celnego, zgodnie z którym decyzja w sprawie uznania zgłoszenia celnego w całości lub w części za nieprawidłowe, nie może zostać wydana po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Zdaniem strony, z analizy dat wynika jasno, iż postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego z dnia 10 lutego 1999r. przedawniło się w dniu 10 lutego 2002r. W ocenie pełnomocnika Spółki "A" rozstrzygnięcie organu II instancji orzekające o niedopuszczalności odwołania nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wyjaśnił, iż postanowienie orzekające o niedopuszczalności odwołania w żaden sposób nie odnosi się do któregokolwiek z elementów wskazanych w art. 65 Kodeksu celnego tj. ani do prawidłowości przedstawionego zgłoszenia celnego, ani do kwoty długu celnego, ani do zasadności podniesionych w odwołaniu argumentów, wobec czego termin z § 5 tego przepisu nie może mieć tu zastosowania. Ponadto, Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż również wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie stoi w sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym, gdyż obok decyzji czysto formalnej organ odwoławczy władny jest, pomimo upływu 3 – letniego okresu o jakim mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, rozstrzygnąć np. o utrzymaniu w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji (uchwała NSA w Warszawie z dnia 06.10.2003r sygn.. akt FPS 8/03). Z tych względów, organ uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanego postanowienia i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniósł pełnomocnik firmy "A" Spółka z o.o. w Ł., zarzucając organowi naruszenie norm prawa procesowego, w tym art. 65 § 4 i 5 Kodeksu Celnego i art. 120, 122, 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] z uwagi na jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Strona wskazała, iż mając na uwadze treść art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa organ celny winien, z uwagi na przekroczenie terminu o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, umorzyć postępowanie w niniejszej sprawie, gdyż brak było podstaw do jej dalszego prowadzenia. Zdaniem Spółki, wydane przez Dyrektora Izby Celnej postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa nie tylko z uwagi na upływ terminu przedawnienia, lecz również z uwagi na fakt, iż w danej sytuacji nie zachodziły przesłanki do wydania takiego postanowienia, gdyż niedopuszczalność odwołania stwierdza się, gdy od danego orzeczenia nie przysługuje środek odwoławczy bądź też upłynął termin do jego wniesienia, a przedmiotowej sprawie żaden z tych przypadków nie miał miejsca. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwej formy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stwierdził, iż obowiązujące w chwili orzekania przepisy nie określały tej kwestii w sposób jednoznaczny. W szczególności ustawodawca nie wskazał, czy w przypadku nie usunięcia braków odwołania w wyznaczonym terminie organ odwoławczy decyzją orzeka o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia (art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej) czy tez wydaje postanowienie o jego niedopuszczalności (art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Ponadto, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż ocenia legalność zaskarżonego postanowienia biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Korzystając z tych uprawnień w niniejszej sprawie, Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, określone w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60). Powołany przepis stanowi, iż organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) została wydana bez podstawy prawnej; 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. W niniejszej sprawie oba postanowienia wydane przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w pkt 2 i 3 cytowanego wyżej przepisu, przy czym postanowienie z dnia [...] zostało wydane bez podstawy prawnej zaś postanowienie z dnia [...] z rażącym naruszeniem prawa. Należy zaznaczyć, iż przypadek braku podstawy prawnej do wydania decyzji lub postanowienia dotyczy sytuacji, gdy nie ma przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji lub postanowienia. Chodzi tu o przypadek, gdy brak jest przepisu prawnego, który umocowuje organ administracji do działania w formie decyzji lub postanowienia. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2002r. w sprawie I S.A./Łd 1365/00 (Monitor Podatkowy nr 1 z 2003r. str. 43, w wyroku z dnia 3 września 1985r. w sprawie S.A./Lu 355/85 (OSP nr 5 z 1986r. poz. 105) i w wyroku z dnia 27 kwietnia 1981r. w sprawie S.A. 767/81 (ONSA nr 1 z 1981r. poz. 36). Zgodnie z treścią art. 219 ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 210 § 2-5 oraz art. 212 – 215 a do postanowień, na które przysługuje zażalenie – również art. 240-249 oraz art. 251 i 252, z tym, że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1, art. 248 § 3 i art. 251, wydaje się postanowienie. Analiza wymienionego przepisu wskazuje, iż instytucja stwierdzenia nieważności, określona w art. 247-249 ustawy Ordynacja podatkowa, ma zastosowanie jedynie do postanowień, na które przysługuje zażalenie. Nie ma natomiast zastosowania do postanowień, od których zażalenie nie służy. Oznacza to, iż w stosunku do postanowień niezaskarżalnych nie można rozpoznawać kwestii stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia ich nieważności. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 2002r. w sprawie II SA/Kr 316/01 (OSP nr 11 z 2003r. poz. 138). Z dniem 1 stycznia 2003r., ustawą z 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169 poz. 1387) dokonano zmiany przepisu art. 219 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Przepis ten otrzymał następujące brzmienie: do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 210 § 2-5 oraz art. 212 – 215 a do postanowień, na które przysługuje zażalenie oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1 stosuje się również art. 240-249 oraz art. 251 i 252, z tym, że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1, art. 248 § 3 i art. 251, wydaje się postanowienie. Z wymienionego przepisu wynika, iż od dnia 1 stycznia 2003r. do postanowień, o których mowa w art. 228 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, stosuje się instytucję stwierdzenia nieważności. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organu celnego był wniosek spółki "A" o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt.1 w związku z art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu, kwestię dopuszczalności stwierdzenia nieważności wymienionego postanowienia winno się oceniać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie jego wydania. W sytuacji bowiem, gdy w dniu wydania postanowienia nie miała do niego zastosowania instytucja stwierdzenia nieważności, a późniejsza zmiana przepisów dopuściła możliwość stosowania tej instytucji, to nie można stosować nowych przepisów do postanowień wydanych przed datą ich wejścia w życie. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia treść przepisu art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002r. zgodnie z którym żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Z wymienionego przepisu wynika, iż żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna przed dniem 1 stycznia 2003r. podlega rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w ustawie Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003r. W wymienionym przepisie jest wprawdzie mowa jedynie o żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji lecz należy go także odnieść do postanowień. Nie miałoby bowiem racjonalnego uzasadnienia stosowanie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r., do żądań stwierdzenia nieważności decyzji oraz stosowanie przepisów tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r., do żądań stwierdzenia nieważności postanowień. Pogląd taki byłby nielogiczny gdyż różnicowałby stosowanie "starych" bądź "nowych" przepisów w zależności od tego czy chodzi o stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia. Sąd stanął zatem na stanowisku, iż dopuszczalność żądania stwierdzenia nieważności postanowienia winna być oceniana według przepisów obowiązujących w dacie jego wydania. W niniejszej sprawie postanowienie z dnia [...] zostało wydane na podstawie art. 228 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, a więc nie przysługiwało na nie zażalenie. Skoro postanowienie to było niezaskarżalne, to nie miała do niego zastosowania instytucja stwierdzenia nieważności, co wynika z treści art. 219 wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. Brak było zatem podstawy prawnej do wydania postanowienia odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] Prowadzi to do wniosku, iż postanowienie z dnia [....] zostało wydane bez podstawy prawnej. Jest więc one dotknięte wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt. 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Pogląd, iż postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia, od którego nie przysługuje zażalenie, wydanego przed dniem 1 stycznia 2003r., jest dotknięte wadą nieważności o której mowa w art. 247 § 1 pkt. 2 ustawy Ordynacja podatkowa, przy podobnym stanie faktycznym jak w rozpoznawanej sprawie, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w kilku wyrokach, m.in. w wyroku z dnia 2 lutego 2005r. w sprawie III S.A./Łd 745/04 (nie publikowany) oraz w sprawie III S.A./Łd 748/04 (nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Rozważenia wymaga jeszcze kwestia jakie powinno być rozstrzygnięcie organu celnego w sytuacji gdy strona skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Należy wykluczyć możliwość wydania w takim przypadku decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. Możliwość wydania takiej decyzji przewiduje przepis art. 249 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, lecz nie ma on zastosowania do postanowień na które nie przysługuje zażalenie co wynika z treści art. 219 wymienionej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. Należy także wykluczyć możliwość wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 tej ustawy. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 12 września 2002r., która weszła w życie 1 stycznia 2003r. Żądanie stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego przed tym dniem winno być natomiast rozpatrzone na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. Do tego dnia nie obowiązywał przepis art. 165a § 1 wymienionej ustawy, a więc nie można w oparciu o ten przepis wydawać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego przed 1 stycznia 2003r. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę, stanął na stanowisku, iż w takim przypadku winna zostać wydana decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Skoro bowiem, strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia co do którego nie ma zastosowania instytucja stwierdzenia nieważności i brak jest podstaw do wydania postanowienia bądź decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 165a § 1 i art. 249 § 1, to postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. W ocenie sądu, w takiej sytuacji, można uznać, iż występuje brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, co winno skutkować umorzeniem postępowania. Konsekwencją uznania, iż postanowienie z dnia [....] zostało wydane bez podstawy prawnej jest to, iż utrzymujące je w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [....] w sposób rażący naruszyło prawo. Zaznaczyć należy, iż rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji lub postanowienia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z brzmieniem zastosowanego przepisu wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Dotyczy to sytuacji, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny, bezsporny i nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 1996r. wydanym w sprawie o sygn. akt: III SA 565/95 (Biuletyn Skarbowy nr 2 z 1997r. str. 26, w wyroku z dnia 6 lutego 1995r. w sprawie o sygn akt: II SA 1531/94 (ONSA nr 1 z 1996r. poz. 37), w wyroku z dnia 11 maja 1994r. w sprawie o sygn. akt: III SA 1705/93 (Wspólnota nr 42 z 1994r. str. 16), w wyroku z dnia 21 października 1992r. w sprawie o sygn. akt: V SA 86/92 (ONSA nr 1 z 1993r. poz. 23) i w wyroku z dnia 17 września 1997r. wydanym w sprawie o sygn. akt: III SA 1425/96 (Lex nr 32626). Należy podkreślić, iż obowiązkiem każdego organu odwoławczego jest kontrola prawidłowości zaskarżonego aktu. Kontrola ta powinna być dokonana z uwzględnieniem wszystkich przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w rozstrzyganej sprawie. Utrzymanie w mocy zaskarżonego aktu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe a więc zgodne z prawem. W rozpoznawanej sprawie postanowienie z dnia 16 marca 2004r. zostało wydane bez podstawy prawnej, co stanowiło naruszenie przepisu art. 219 i 248 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa. Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie nie dostrzegł tego uchybienia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest w ogóle rozważań dotyczących podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż postanowienie z dnia [...] zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 219, 233 § 1 pkt. 1 i 248 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa. W przekonaniu Sądu, naruszenie prawa w zaskarżonym postanowieniu miało charakter rażący. Analiza przepisu art. 219 i 248 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 24 ustawy z dnia 12 września 2002r. wskazuje, iż nie było podstawy prawnej do wydania postanowienia z [...] Wymienione przepisy są na tyle jasne, że ich interpretacja nie powinna sprawiać nadmiernych trudności. Skoro zatem z obowiązujących przepisów nie wynikało, aby istniała podstawa prawna do wydania postanowienia z [...] to Dyrektor Izby Celnej w Ł., rozpoznając zażalenie strony skarżącej, winien ten fakt zauważyć. Pominięcie tej okoliczności i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, w ocenie Sądu, można zatem uznać za rażące naruszenie przepisu art. 233 § 1 pkt. 1, 219 i 248 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Reasumując sąd uznał, iż oba postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Postanowienie z [...] zostało wydane bez podstawy prawnej, natomiast postanowienie z [...] w sposób rażący naruszyło prawo. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt.1c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), Sąd zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz na rzecz strony skarżącej kwotę 355 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyły się kwoty: 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego oraz 15 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło