III SA/Łd 76/06

Dnia 27 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie : Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant: asystent sędziego Agata Brolik – Appel po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Wojewody [..] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania dotyczącego aktu urodzenia - uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] znak [...] z dnia [...] M. N. pismem z dnia 4 października 2005 roku uzupełnionym w dniu 11 października 2005 roku wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] o uzupełnienie istotnych zapisów w akcie urodzenia, w następujący sposób: imię: M.; nazwisko: N.; ur. dn. 18.08.1946 r. Ł..; imiona rodziców: B., A.-Z.; nazwiska rodowe: N. (ojca), z d.Ż h. J. (matki). Uwagi: Dziedzic Hrabstwa [...] w Kasztelami [..] z przyległościami oraz dziedzic dworu R. w B. z przyległościami. W uzasadnieniu podania M. N. zaznaczył, że wniosek składa w związku z oddaleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi jego skargi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 19/05 oraz sugestią Sądu dotyczącą ponownego wystąpienia w tym samym temacie. Po wymianie korespondencji z wnioskodawcą organ pierwszej instancji, mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 grudnia 1987 roku (sygn. akt SA Gd 679/87) uznał, że przedmiotowy wniosek jest w istocie żądaniem sprostowania aktu w rozumieniu art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Z tego względu postanowieniem z dnia [..] Nr [...] działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., zwrócił podanie wnioskodawcy wskazując, iż właściwym do rozpatrzenia sprawy jest sąd powszechny. W uzasadnieniu postanowienia organ ten wyjaśnił, iż akt urodzenia M. N. został sporządzony w 1946 roku zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami dekretu z dnia 25 września 1945 roku i zawiera wszystkie dane wymagane prawem - również przepisami aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r., Nr 161, poz. 1688). Na tej podstawie przyjął więc, że akt urodzenia M. N. nie wymaga uzupełnienia w rozumieniu art. 36 Prawa o aktach stanu cywilnego, a tym samym żądanie wnioskodawcy nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. N. podniósł, że organ pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie na nieobowiązującym prawie, bowiem sądy powszechne od ponad dwóch lat nie posiadają kompetencji do orzekania w tym temacie. Ponadto wydane postanowienie odmawia bez podania przyczyn wiarygodności dokumentom skarżącego i nie uwzględnia faktu, iż Konstytucja z 1935 roku wprowadziła powrót do stanu rzeczy sprzed 1921 roku. Oznacza to, że każdy odtąd może czynić użytek ze swych tytułów w aktach stanu cywilnego i innych dokumentach. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [..] Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [..] , znak:[...]. W motywach swego rozstrzygnięcia organ ten podniósł, że organ pierwszej instancji słusznie przyjął, iż nie ma podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego uzupełnienia treści przedmiotowego aktu urodzenia, natomiast żądanie dopisania tytułów przed zamieszczonymi w akcie nazwiskami uznał za żądanie sprostowania aktu stanu cywilnego, o którym mowa w art. 31 powołanej wcześniej ustawy. W akcie urodzenia M. N. sporządzonym w dniu 26 sierpnia 1946 roku w Urzędzie Stanu Cywilnego w Ł. zawarte są wszystkie dane przewidziane przepisem art. 40 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. W myśl zaś art. 36 tej ustawy wyłącznie brak danych w którejś z pozycji może być przedmiotem postępowania o uzupełnienie treści aktu stanu cywilnego. Jednocześnie organ odwoławczy podzieli pogląd organu I instancji, iż właściwym do rozpatrzenia sprawy jest sąd i że prawidłową formą uznania się przez organ administracji publicznej za niewłaściwy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji jest przekazanie wniosku organowi właściwemu (art. 65 K.p.a.) lub zwrócenie podania z odpowiednim pouczeniem, gdy organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych zawartych w podaniu oraz, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd (art. 66 § 3 K.p.a.). Wychodząc z tych przesłanek organ odwoławczy stwierdził, iż skoro żądanie skarżącego może być potraktowane wyłącznie jako wniosek o sprostowanie treści aktu stanu cywilnego w trybie art. 31 ww. ustawy, to właściwy jest jedynie sąd powszechny (art. 33 tej ustawy). Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, M. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze tej wnosząc o uchylenie postanowień organu I i II instancji jako niezgodnych z ustawą zasadniczą oraz art. 36 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego, wywiódł jak w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Przede wszystkim wyjaśnić jednak należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego, a niekiedy także przepisów prawa materialnego. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia może nastąpić zaś tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej "p.p.s.a.")/. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym względzie przede wszystkim wskazać należy, iż organy administracji publicznej, w tym organy załatwiające sprawy z zakresu Prawa o aktach stanu cywilnego, obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 k.p.a., zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli (art. 8 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wbrew wskazanym zasadom organy prowadzące postępowanie, przyjmując, że wniosek z dnia 4 października 2005 r. treścią swą obejmował żądanie sprostowania aktu urodzenia, dokonały błędnej kwalifikacji rzeczywistej woli skarżącego. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do konkluzji, iż treścią skarżącego było żądanie uzupełnienia aktu poprzez dopisanie do nazwiska tytułu "hrabia", zmiana ta polegać więc miała, w zamyśle wnioskodawcy, nie na sprostowaniu nazwiska, lecz na uzupełnieniu aktu urodzenia poprzez dopisanie tytułu "hrabia". Co oznacza, że żądanie skarżącego powinno zostać rozważone w kontekście przesłanek art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 – dalej: Prawo o aktach stanu cywilnego). Tymczasem organy orzekające w sprawie dokonały nieuzasadnionego przekwalifikowania wniosku skarżącego, wspierając się w tym zakresie oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1987 r., SA/Gd 679/87 (ONSA 1987, z. 2, poz. 90), który nota bene dotyczy zgoła odmiennej kwestii - dopisania w akcie urodzenia przed nazwiskiem przyimka "de", który w tej sprawie stanowił część nazwiska, nie zaś kwestii uzupełnienia aktu urodzenia poprzez dopisanie tytułu "hrabia" oraz innych wpisów dotyczących rodziców skarżącego. W ocenie Sądu, nawet gdyby przyjąć, iż wniosek M. N. budził wątpliwości w kwestii treści żądania skarżącego, to obowiązkiem organów przed wydaniem zaskarżonego postanowienia niewątpliwie było wyjaśnienie treści rzeczywistej woli skarżącego. Zwłaszcza, że organ ten dysponował wiedzą na temat wcześniejszych kroków prawnych podjętych przez skarżącego w zakresie kwestionowania treści aktu urodzenia, związanych ze złożeniem wniosku o sprostowanie oczywistego błędu w akcie stanu cywilnego, oraz skutków tych działań, tj. oddalenia skargi w drodze wyroku, na który powołał się skarżący składając wniosek z dnia 4 października 2005 r. W kontekście wskazanych uchybień uznać zatem należało, iż zarówno postanowienie Kierownika Urzędu stanu Cywilnego [...] z dnia [...] oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu M. N. podania dotyczącego uzupełnienia aktu urodzenia, wydane zostały z naruszeniem art. 66 § 3 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego jest organ administracji publicznej wskazany w ustawie – Prawo o aktach stanu cywilnego, a nie sąd powszechny. Z powyższych względów uznać zatem należało, że sprawa uzupełnienia aktu urodzenia M. N. w zakresie ustalenia treści żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 4 października 2005 r. nie została należycie wyjaśniona, a tym samym w toku postępowania doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 36 Prawa o aktach stanu cywilnego i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ rozważy wszystkie elementy stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście przesłanek określonych w art. 36 Prawa o aktach stanu cywilnego, z uwzględnieniem treści powołanych wyżej przepisów k.p.a., określających zasady postępowania administracyjnego, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia [...] znak: [...] Uwzględniając przy tym treść art. 152 p.p.s.a., z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał za bezprzedmiotowe orzekanie w kwestii wstrzymania wykonania tego postanowienia.