III SA/Łd 766/25
WyrokWSA w Łodzi2026-01-28
Skład orzekający: Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk, Joanna Wyporska-Frankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty wygaśnięcia obowiązku szczepień ochronnych lub nieistnienia obowiązku wskutek jego wykonania mogą być uwzględnione w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym wobec obowiązku szczepień ochronnych małoletniego dziecka?Ratio decidendi
Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych i jest bezpośrednio wykonalny. Zarzuty wygaśnięcia obowiązku lub jego wykonania nie znajdują podstaw, gdyż obowiązek nie został w całości wykonany, a brak przeciwwskazań zdrowotnych potwierdzonych dokumentacją medyczną oznacza, że obowiązek pozostaje aktualny i wymagalny. Organ egzekucyjny oraz organ II instancji prawidłowo oddaliły zarzuty strony, a sąd administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie postanowienia.Stan faktyczny
Strona skarżąca nie zaszczepiła swojego małoletniego dziecka przeciwko dziewięciu chorobom zakaźnym, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego przez organy sanitarne. Organ egzekucyjny nałożył grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień. Strona podniosła zarzuty wygaśnięcia obowiązku lub jego wykonania, a także inne zarzuty proceduralne, które zostały oddalone przez organy I i II instancji. Skarga do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Łódzkiego Państwowego wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 sierpnia 2025 roku nr 113/2025/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów oddala skargę.
Postanowieniem z 4 sierpnia 2025 r. numer 113/2025/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ II instancji lub ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zgierzu z 18 kwietnia 2025 r. oddalające zarzuty G. C. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący).
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W związku z nieszczepieniem małoletniego J. C. urodzonego [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zgierzu (dalej również: PPIS lub PPIS w Zgierzu), upomnieniem 7 listopada 2024 r., wezwał stronę skarżącą do niezwłocznego zgłoszenia się do poradni POZ w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień i rozpoczęcia wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Zgierzu, 27 lutego 2025 r., wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce oraz wystosował do ŁPWIS, jako organu egzekucyjnego, wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej (pismo z 27 lutego 2025 r.).
ŁPWIS rolę organu egzekucyjnego przejął od Wojewody Łódzkiego na mocy porozumienia zawartego w dniu 12 lutego 2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r., poz. 676 i z 2023 r. poz. 6065) w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2025 r., poz. 428).
19 marca 2025 r. ŁPWIS wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 1 800 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 27 lutego 2025 r.
31 marca 2025 r. strona złożyła zarzuty, podnosząc: wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) oraz nieistnienie obowiązku wskutek wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a).
Postanowieniem z 18 kwietnia 2025 r. PPIS w Zgierzu oddalił zarzuty strony.
30 kwietnia 2025 r. strona skarżąca wniosła zażalenie na wskazane powyżej postanowienie. Ponadto, we wskazanym zażaleniu, podniesiono nowe zarzuty, tj. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień - brak wykluczenia przeciwwskazań oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Organ II instancji wskazał jednak, że zarzuty te zostały wyłączone do odrębnego postępowania i przekazane wierzycielowi celem rozpoznania, albowiem niniejsze postępowanie toczy się w II instancji w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) oraz nieistnienie obowiązku wskutek jego wykonania (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a) - podniesione w piśmie z 31 marca 2025 r., inicjującym przedmiotowe postępowanie w sprawie zarzutów.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 4 sierpnia 2025 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżone doń postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zgierzu
z 18 kwietnia 2025 r. oddalające zarzuty strony. Organ II instancji, powołując treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 33 § 1 i 2, art. 34 u.p.e.a. wskazał, że przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanej z poddania jej egzekucji administracyjnej. W rezultacie strona nie może w tym trybie skutecznie formułować zarzutów w kwestii wszelkich dostrzeżonych nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego, czy wierzyciela, chyba że poprzez nie, wskazuje na zaistnienie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu (wierzyciela załatwiającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej) do ich rozpatrywania w trybie zarzutów. Organ II instancji wskazał nadto, iż zarzut podnoszony przez stronę dotyczący naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. nie znajduje się w katalogu zarzutów opisanych w art. 33 § 2 u.p.e.a., a zatem nie może być rozpoznany w przedmiotowym postępowaniu. Niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. jest podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym zakresie orzeka organ egzekucyjny, a nie wierzyciel. Dalej organ podzielił stanowisko wyrażone przez PPIS w Zgierzu w postanowieniu z 18 kwietnia 2025 r., oddalające wniesione przez stronę zarzuty, uznając, że zarzut nieistnienia obowiązku szczepień jest bezzasadny. W ocenie organu II instancji PPIS w Zgierzu podał poprawnie podstawę prawną wymagalności obowiązku szczepień w Polsce. ŁPWIS wyjaśnił, że z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (zwanej dalej: u.ch.z.) wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym. Ponadto, na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2a u.ch.z., wydano rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych, które określa m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (załącznik nr 1 do rozporządzenia). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. Szczepienia wskazane przez wierzyciela w treści tytułu wykonawczego pokrywają się z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia. Ponadto, zgodnie z załącznikiem nr 1 do wskazanego powyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, schemat obowiązkowych szczepień ochronnych np. dla szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, w przypadku szczepionki nieskojarzonej przewiduje podanie trzech (lub czterech) i dopiero realizacja szczepienia zgodna ze schematem szczepienia wypełnia znamiona wykonania obowiązku (pełne zaszczepienie wszystkimi wymaganymi dawkami). Nie ma wiec wątpliwości, że obowiązek szczepień ochronnych istnieje, a małoletni znajduje się w grupie wiekowej, w której należy wykonać szczepienia przeciw dziewięciu chorobom zakaźnym (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 998/23, Lex/el nr 3698551). W zakresie zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części organ II instancji wyjaśnił, iż wykonanie jednego ze szczepień realizowanego w schemacie wielodawkowym nie powoduje realizacji obowiązku ani w całości, ani w części. Schemat szczepienia np. przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B zakłada wykonanie 3 dawek szczepienia w odstępach (0-1-6 miesięcy). Pierwsza dawka podawana w pierwszej dobie życia dziecka, druga w drugim miesiącu życia dziecka oraz trzecia dawka w 7 miesiącu życia dziecka. Strona na oddziale noworodkowym nie wyraziła zgody na wykonanie szczepienia przeciw gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, co odnotowano w karcie uodpornienia małoletniego. Strona poinformowała o wykonaniu pierwszego szczepienia (pierwszego z trzech dawek) przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u małoletniego 4 marca 2025 r. Przy czym do dnia zakończenia niniejszego postępowania w II instancji strona skarżąca nie poinformowała ani wierzyciela, ani organu egzekucyjnego o wykonaniu kolejnych dawek szczepienia przeciwko WZW typu B oraz innych szczepień przeciwko chorobom zakaźnym wskazanym w tytule wykonawczym. Ponadto według informacji uzyskanych w toku postępowania przez wierzyciela, w dniu kwalifikacji małoletniego do wykonania szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, zakwalifikowano go do podania pozostałych szczepień, jednakże strona nie zgodziła się na ich wykonanie. Małoletni będąc obecnie w 6 roku życia nie został zaszczepiony przeciw dziewięciu chorobom zakaźnym. W związku z powyższym zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości bądź w części należy uznać za nieuzasadniony, albowiem żadne z obowiązkowych szczepień ochronnych nie zostało w całości wykonane. ŁPWIS wyjaśnił również, że u.ch.z. nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu społeczeństwa. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.ch.z.). Wobec braku przedłożenia przez rodziców dokumentacji medycznej wskazującej na takie przeciwwskazania obowiązek ani nie został wykonany, ani nie wygasł. Organ II instancji podkreślił przy tym, że z akt sprawy nie wynika, aby jakikolwiek lekarz stwierdził przeciwwskazania do wykonania szczepień i wystawił w tym zakresie stosowne zaświadczenie. Wierzyciel, nie jest władny sam uzyskać takiego zaświadczenia, lecz może to nastąpić wyłącznie na skutek działań zobowiązanego. Zatem dopóki zobowiązany takiego zaświadczenia o odroczeniu obowiązku szczepień nie przedstawi, brak jest dowodu na tę okoliczność (por. np. wyrok NSA z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 1988/24, Lex/el 3891017). W odpowiedzi na zarzut jakoby małoletni nie został zakwalifikowany do szczepienia, gdyż w dokumentacji medycznej brak jest zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym organ II instancji zwrócił uwagę, iż karta uodpornienia dziecka zawiera wpisy dotyczące informowania o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, po których nie realizowano obowiązku. Strona w toku postępowania w przedmiocie zarzutów, poinformowała o wyznaczeniu wizyty w [...] w Ł., na dzień 30 kwietnia 2025 r. niemniej jednak dotychczas strona nie poinformowała o wyniku konsultacji. ŁPWIS pismem z 28 maja 2025 r. wezwał do uzupełnienia materiału dowodowego o zaświadczenie o istnieniu przeciwwskazań do wykonania szczepień. Jednakże strona nie odpowiedziała na wskazane wezwanie. Organ podkreślił, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie stanowi przesłanki, od której zależy obowiązek poddania dziecka szczepieniu. ŁPWIS za nieuzasadnione uznał również zarzuty naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. uznając, że PPIS w Zgierzu w postanowieniu z 18 kwietnia 2025 r. odniósł się do wszystkich zarzutów i kwestii podnoszonych przez zobowiązanego. Wierzyciel w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia, odnosząc się również do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Z powyższego jasno wynika, że strona uchyla się od obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym, który, będąc obecnie w szóstym roku życia, nie został zaszczepiony przeciw dziewięciu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:
1) naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów strony skarżącej;
2) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 132) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ww. ustawy;
3) naruszenie art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku;
4) naruszenie art. 15 ustawy, z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów strony skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;
5) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że strona skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może zostać uznany za wymagalny z uwagi na brak kalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, ponadto brak jest oświadczenia skarżącego dotyczącego odmowy szczepień, a także z uwagi na odroczenie terminu wykonania obowiązku;
6) naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego;
7) naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkującego uznaniem, że strona skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie ŁPWIS w Łodzi z 4 sierpnia 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie PPIS w Zgierzu z 18 kwietnia 2025 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a.". Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie zaś do treści art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że 27 lutego 2025 r. PPIS w Zgierzu wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący stronę skarżącą do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – dalej również: "u.z.z.ch.z." oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.). W oparciu o wskazany powyżej tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. W treści zawierającego zarzuty pisma skarżącego z 31 marca 2025 r. sformułowano dwa zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części oraz nieistnienie obowiązku wskutek jego wykonania. Przedstawione przez organ rozważania jednoznacznie wskazują, że organy rozstrzygające sprawę zasadnie oceniły, iż zarzutów tych nie można uznać za zasadne.
Przede wszystkim sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 pt.: "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Podkreślić w tym miejscu należy, że wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w załączniku 1 do wskazanego powyżej rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., który stanowi schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanym w oparciu o cyt. powyżej art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z.
Z wymienionych powyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. np. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex/el nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, Lex/el nr 852219, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 i § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r.
Odnosząc się natomiast do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, wskazać należy, że zgodnie z treścią cyt. powyżej art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z. wykonanie szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. np. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, Lex/el nr 2774545 i II OSK 43/18, Lex/el nr 2774685; z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, Lex/el nr 3315461). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podzielił pogląd wyrażony w przywołanych powyżej orzeczeniach. Podkreślić również należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na badanie, uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu.
Strona skarżąca nie wywiązała się z ciążącego nań obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła żadnych dowodów (dokumentów) wskazujących na faktyczne istnienie przeciwwskazań skutkujących koniecznością odroczenia szczepień swojego dziecka ze względu na stan jego zdrowia. Strona poinformowała jedynie o wyznaczeniu wizyty w [...] w Ł. na dzień 30 kwietnia 2025 r., jednak w toku postępowania nie poinformowała organów o wynikach konsultacji. Wskutek powyższego dziecko strony skarżącej, będąc w 6 roku życia, nie zostało zaszczepione przeciwko dziewięciu chorobom zakaźnym, wymienionym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Organ słusznie stwierdził przy tym, że wykonanie jednego ze szczepień realizowanego w schemacie wielodawkowym nie powoduje realizacji obowiązku ani w całości, ani w części. Trafnie także organ II instancji wskazał, że schemat szczepienia np. przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B zakłada wykonanie 3 dawek szczepienia w odstępach (0-1-6 miesięcy). Pierwsza dawka podawana w pierwszej dobie życia dziecka, druga w drugim miesiącu życia dziecka oraz trzecia dawka w 7 miesiącu życia dziecka. Z prawidłowo poczynionych przez organ ustaleń wynika, że strona na oddziale noworodkowym nie wyraziła zgody na wykonanie szczepienia przeciw gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, co zostało odnotowane w karcie uodpornienia małoletniego. Strona skarżąca poinformowała o wykonaniu pierwszego szczepienia (tj. pierwszego z trzech dawek) przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u swojego dziecka 4 marca 2025 r. Przy czym jak słusznie zaznaczyły organy do dnia zakończenia postępowania w II instancji strona skarżąca nie poinformowała ani wierzyciela, ani organu egzekucyjnego o wykonaniu kolejnych dawek szczepienia przeciwko WZW typu B oraz innych szczepień przeciwko chorobom zakaźnym wskazanym w tytule wykonawczym. Z ustaleń organu wynika również, że w dniu kwalifikacji małoletniego do wykonania szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, zakwalifikowano go również do podania pozostałych szczepień, jednakże strona skarżąca nie zgodziła się na ich wykonanie. W związku z powyższym należało zgodzić się z organ II instancji, iż zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości bądź w części był nieuzasadniony, albowiem żadne z obowiązkowych szczepień ochronnych nie zostało w całości wykonane.
Sąd podkreśla, że strona skarżąca nie przedstawiła też żadnych innych dokumentów, z których wynikałoby, że istnieją jakiekolwiek przeciwwskazania zdrowotne do poddania bądź odroczenia szczepień ochronnych ze względu na stan zdrowia dziecka. Jak wynika z treści § 11 rozporządzenia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Stosownie natomiast do treści § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. informacje na temat przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych wykonanych od dnia urodzenia są dokumentowane w: 1) karcie uodpornienia, której wzór jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia; 2) książeczce szczepień, której wzór jest określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia; 3) Karcie Szczepień oraz innej dokumentacji medycznej, o której mowa w przepisach wydawanych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wykluczenie wystąpienia podstawy do odstąpienia od szczepienia skutkuje koniecznością stwierdzenia, że obowiązek ten powinien zostać wykonany. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca uchybiła obowiązkowi poddania swojego dziecka szczepieniom ochronnym. Określony w tytule wykonawczym obowiązek dotyczący obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce miał charakter wykonalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wymienionym w nim chorobom. Należy przy tym wyjaśnić, że przez wymagalność trzeba rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Pogląd taki wyrażono chociażby [w:] P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a., Lex/el z 2021 r.).
W niniejszej sprawie obowiązek poddania dziecka strony skarżącej szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Sąd zwraca przy tym uwagę na fakt, iż strona skarżąca w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u dziecka. Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że strona skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
W świetle powyższych rozważań nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Podkreślić należy, że decydujące znaczenie ma fakt niewykonania obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego dziecka, natomiast sam brak oświadczenia zobowiązanej o tym, że nie odmawia wykonania szczepień nie oznacza, że się od tego obowiązku nie uchyla. Zaznaczyć przy tym należy, że w wyroku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 840/24, Lex/el nr 3785331, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.). To więc na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. również np. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23, Lex/el nr 3742915). Akta administracyjne sprawy nie zawierają przy tym żadnego, uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych.
Wskazać trzeba również, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, iż: "I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r., poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej". Z uzasadnienia wskazanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki powinno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Przy czym w ocenie Trybunału Konstytucyjnego - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy, nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał Konstytucyjny podkreślił też, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że z uwagi na to, iż wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał Konstytucyjny dostrzegł więc potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznano za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian. Zdaniem sądu, z treści uzasadnienia wskazanego powyżej orzeczenia wynika więc, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował w żaden sposób wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, zaś jako wzorzec kontroli przyjął przepisy o prawie do ochrony prawnej życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), o zasadzie proporcjonalności przy ograniczaniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz o źródłach powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). W ocenie sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. Przywołany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r., pod pozycją 909. Podkreślenia wymaga przy tym, że w związku ze wskazanym powyżej wyrokiem wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i na dzień wniesienia zarzutów obowiązywało już rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r., jako akt powszechnie obowiązujący. Rozporządzenie to – z dnia 27 września 2023 r. - określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 144 w związku z art. 107 § 3 i art. 7 k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a. Zaskarżone postanowienia oraz tytuł wykonawczy wskazują podstawę prawną obowiązku, a organ odwoławczy odniósł się do zarzutów strony skarżącej. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień odnosząc się do kwestii wygaśnięcia obowiązku poddania dziecka strony skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organy administracji odniosły się do wszystkich zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów.
Nie doszło również do zarzucanego w skardze naruszenia zasady dwuinstancyjności, o której mowa art. 15 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy dokonał szczegółowej analizy zarzutów sformułowanych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, co pozwala na stwierdzenie, że organ przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające i powtórnie rozważył wszystkie okoliczności faktyczne i prawne tej sprawy, wyjaśniając również, że zarzuty podniesione w piśmie z 18 kwietnia 2025 r. dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia zostały wyłączone do odrębnego postępowania i przekazane do wierzyciela celem rozpoznania, zaś niniejsze postępowanie dotyczy jedynie zarzutów podniesionych w piśmie z 31 marca 2025 r., których podstawą jest wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części oraz nieistnienie obowiązku wskutek jego wykonania.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7a k.p.a. podkreślić należy, że wskazany przepis dotyczy występujących w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej. Organ wydał zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o regulacje prawne powszechnie obowiązujące. W okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały wątpliwości związane z wykładnią przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Nadto w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które mogłyby czynić zarzut naruszenia art. 81 a k.p.a. zasadnym.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Wyrok zapadł w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie).
a.kr
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło