III SA/Łd 77/18

Dnia 29 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł, [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej A. M. z urzędu. Dziekan Wydziału [...] decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 104 i 107 k.p.a., a także § 12 ust. 1 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] ( przyjęty uchwałą nr 310 Senatu UŁ z dnia 4 kwietnia 2011 r. ze zm.) skreślił A. M. z listy studentów czwartego roku na kierunku: prawo /jednolite magisterskie/ stacjonarne z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki administracyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W myśl § 12 ust. 1 regulaminu studiów w [...] student jest zobowiązany do terminowego uzyskiwania zaliczeń, składania egzaminów i wypełniania innych obowiązków związanych z tokiem studiów. Pod pojęciem innych obowiązków, o których mówi powołany wyżej przepis Regulaminu studiów, należy rozumieć także obowiązek terminowego regulowania należności z tytułu opłat za studia oraz opłat za usługi edukacyjne świadczone przez Uniwersytet [...]. Zgodnie z art. 160 a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym warunki pobierania opłat zawiązanych z odbywaniem studiów oraz opłat za usługi edukacyjne, a także wysokość tych opłat określa umowa między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia, zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Z A. M. umowa została w dniu 1 października 2015 r. Do dnia wydania decyzji nie zostały uregulowane należności w kwocie 1031,07 zł. Ponadto A. M. nie uzyskała zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. A. M. w dniu 8 listopada 2017 r. wniosła odwołanie od decyzji Dziekana. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną. Wyjaśniła, że wystąpiła o udzielenie zapomogi, kierując wniosek do Centrum Obsługi Studentów. Z otrzymanej zapomogi mogłaby uiścić należną opłatę. Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane orzeczenie stwierdził, że obiektywną okolicznością stojącą za skreśleniem skarżącej z listy studentów jest niewniesienie przez nią opłat za studia, związanych z powtarzaniem zajęć objętych awansem. Rektor z urzędu posiada wiedzę, że studentce nie została przyznana zapomoga, którą planowała potencjalnie przeznaczyć na pokrycie zaległości. Kwestia przyznania takiego świadczenia, być może mogła pośrednio mieć związek z niniejszą sprawą, to w istocie nie jest z nią związana w taki sposób, by postępowanie w sprawie przyznana zapomogi było w bezpośredniej relacji z postępowaniem dotyczącym skreślenia z listy studentów z powodu niewniesienia opłat za studia. Postępowania te mogą toczyć się równolegle i niezależnie od siebie, gdyż różny jest ich przedmiot, a ich faktyczny związek wyraża się jedynie tym, że gdyby przyznano zapomogę i rzeczywiście z tego świadczenia pokryto by zaległości w opłatach za studia, wówczas postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów stałoby się bezprzedmiotowe, w konsekwencji czego należałoby je umorzyć. Jednak taka sytuacja nie miała miejsca. Rektor stwierdził, że rozumie trudną sytuację skarżącej, jednak uczelnia nie ma obowiązku wspierania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej i nie są w stanie jej pokonać wykorzystując własne możliwości i zasoby. W trudnej sytuacji życiowej właściwe jest zwrócenie się do organów pomocy społecznej. Obecnie także powszechnie stosowanym rozwiązaniem stosowanym przez studentów jest skorzystanie z kredytu studenckiego, który pozwala na pokrycie kosztów kształcenia. Skarżąca mogłaby się o taki kredyt ubiegać. Studentka nie powinna składać na karb uczelni odpowiedzialności za swoje losy, deklarując de facto, że będzie się kształcić, o ile uczelnia zrezygnuje z należnych jej opłat lub przynajmniej poczeka na ich uiszczenie w bliżej nieokreślonym czasie. Rektor nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Dziekana Wydziału [...]. Decyzja ta została wydana w ramach uznania administracyjnego, to jest organ nie był zobowiązany do jej podjęcia, lecz mógł to zrobić i zrobił to w niniejszej sprawie nie przekraczając granic uznania. Dziekan oparł się na obiektywnej przesłance niewniesienia przez studentkę należnej opłaty, a także wziął pod uwagę okoliczność, iż wcześniejsze wnioski o zwolnienie z tej należności zostały rozpatrzone negatywnie. Studentka musiała zatem liczyć się z tym, że w sytuacji dalszego nieuregulowania ciążącego na niej długu może zostać skreślona z listy studentów. Jednakże niniejsza decyzja nie przekreśla możliwości wznowienia studiów w przyszłości, pod warunkiem spełnienia regulaminowych warunków wznowienia, w tym uregulowania zaległych opłat. A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...]. Podniosła, że wystąpiła z wnioskiem o zapomogę z powodu trudnej sytuacji materialnej. Nie rozumie decyzji o nieprzyznaniu zapomogi, która ma istotny związek ze skreśleniem z listy studentów. Uważa, że opłata za powtarzanie przedmiotu została naliczona bezprawnie, ponieważ odgórnie została wpisana do systemu USOSWeb na przedmiot postępowanie cywilne. Nie wnioskowała o to, nie zbierała podpisów od prowadzących, które są wymagane po zamknięciu rejestracji na przedmioty w systemie elektronicznym. Nie uczęszczała na przedmiot, ponieważ czekała na odpowiedź w sprawie zwolnienia z opłaty. Nie była w systemie zapisana nawet na obligatoryjne ćwiczenia z tego przedmiotu. Rektor Uniwersytetu [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że sprawa dotycząca przyznania zapomogi nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie skreślenia z listy studentów. Formalnie postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia pomocy materialnej ma odrębny charakter względem postępowania dotyczącego skreślenia z listy studentów, czego najlepszym wyrazem jest fakt, że sprawy te prowadza zupełnie inne organy uczelni. Chybiony jest także zarzut skarżącej, jakoby opłaty z tytułu powtarzania przedmiotu zostały naliczone jej bezprawnie, gdyż ona na ten przedmiot się nie zarejestrowała. Rejestracja na określone zajęcia za pośrednictwem systemu informatycznego USOSWeb nie jest usankcjonowana żadnym przepisem wewnętrznym uczelni, zwłaszcza obowiązującego w niej regulaminu studiów. Rejestracja ta charakter wyłącznie techniczny. Pozwala sprawnie organizować przebieg studiów, w tym np. usprawniając późniejsze drukowanie protokołów egzaminacyjnych, czy służąc kontroli liczebności grup ćwiczeniowych bądź konwersatoriów i wykładów monograficznych. Uczestnictwo w określonych zajęciach o charakterze obowiązkowym wynika natomiast w sposób bezpośredni z określonego planu i programu studiów. Przedmiot jakim jest postępowanie cywilne należy do kanonu obowiązkowych na czwartym roku studiów prawniczych i skoro studentka miała obowiązek jego powtarzania, to całkowicie bez znaczenia jest, czy dokonała jakiejkolwiek rejestracji na te zajęcia w systemie informatycznym, czy też czynności tej zaniechała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. A. M. w dniu 1 października 2015 r. zawarła z Uniwersytetem [...] umowę o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne. Zgodnie z § 3 umowy zobowiązana była uiszczać na rzecz uczelni opłaty za usługi edukacyjne, m.in. opłatę za powtarzanie zajęć z powodu niezadowalających wyników nauce. Powyższy obowiązek przewidziany został także w uchwale nr 379 z dnia 22 września 2014 r, Senatu Uniwersytetu [...]( § 1 pkt 4), podjętej na podstawie art. 99 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Skarżąca bezskutecznie ubiegała się na nienakładanie na nią opłaty 1000 zł. z tytułu powtarzania przedmiotu. Rektor Uniwersytetu [...] ostateczną decyzją z dnia [...] r. nie uwzględnił jej wniosku o nienaliczanie ww. opłaty. Wobec nieuregulowania opłaty Dziekan Wydziału [...], decyzją z dnia [...]r. skreślił skarżącą z listy studentów. Jako podstawę decyzji wskazał przepis art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) – dalej p.s.w. Zgodnie z tym przepisem kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Decyzja wydana na podstawie art. 192 ust. 2 pkt 3 p.s.w. posiada charakter fakultatywny, a zatem rozważyć należy czy organy obu instancji wydając orzeczenia nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrku z dnia 14 kwietna 2015 r., sygn. akt I OSK 2693/14 ( v. System Informacji Prawnej Lex nr 1773679) uzasadnienie decyzji o skreśleniu z listy studentów spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 p.s.w., jeżeli pozwala stronie (studentowi) na obronę jego interesu prawnego, a sądowi na przeprowadzenie skutecznej kontroli takiej decyzji. Ponadto, na mocy ślubowania i przepisów regulaminu student jest – przynajmniej powinien być – świadom spoczywających na nim obowiązków oraz jest zobowiązany do współpracy z organem szkoły w zakresie podstawowej działalności uczelni, czyli kształcenia. I z tego właśnie powodu nie ma potrzeby wyjaśniania mu obowiązków, które powinny być dla niego oczywiste, bo wybierając uczelnię sam poddał się reżimowi prawnemu w niej obowiązującemu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy obu instancji wydając decyzje nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał, z powołaniem się na przepisy p.s.w. i regulaminu studiów, na zakres obowiązków skarżącej jako studentki. Wyjaśnił ponadto, że nie uzyskała ona zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. Uzasadnienie organu odwoławczego sporządzone zostało w sposób wnikliwy i obszerny. Wyjaśniono w nim, że student nie może domagać się od uczelni przejęcia jego obowiązków. Istnieją inne możliwości uzyskania środków na uiszczenie opłat związanych z kształceniem na uczelni ( kredyt studencki, pomoc społeczna). Także prawidłowo wskazano stronie, że ubieganie się o zapomogę nie jest postępowaniem pozostającym w bezpośredniej relacji z postępowaniem dotyczącym skreślenia z listy studentów z powodu nieuiszczenia opłat. Rektor w zaskarżonej decyzji zasadnie uznał, iż postępowania dotyczące przyznania zapomogi i skreślenia z listy studentów mogą toczyć się równolegle i niezależnie od siebie. Odmiennie natomiast przedstawia się zagadnienie ubiegania się przez studenta o udzielenie ulgi w opłatach. Do czasu zakończenia tego postępowania Dziekan nie powinien podejmować decyzji dotyczącej skreślenia studenta z listy studentów. Tak też organ I instancji postąpił w niniejszej sprawie. Decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów zapadła już po wydaniu przez Rektora ostatecznej decyzji (z dnia 29 maja 2017 r.) o odmowie udzielenia ulgi w opłatach za czynności edukacyjne. W ocenie Sądu błędny jest zarzut skargi bezprawnego naliczenia opłaty. Przedmiot – postępowanie cywilne jest obowiązkowy dla studentów 4 roku studiów. Jeśli skarżąca powtarzała ten właśnie rok studiów, to zobowiązana była uczestniczyć w zajęciach z postępowania cywilnego i ponosić związane z tym opłaty. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r., poz. 1369), skargę oddalił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 powołanej wyżej ustawy. e.o.