III SA/Łd 78/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant referendarz sądowy Leszek Foryś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2007 roku sprawy ze skargi B. J.-B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III SA/Łd 78/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks posterowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. J. od decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania B. J.-B. wraz z małoletnią córką J. B. z pobytu stałego z nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości P. gm. Ż., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu B. J.-B. wraz małoletnią córką J. B. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji, wydając decyzję o odmowie wymeldowania, stwierdził, iż nie zostało potwierdzone istnienie niezbędnej przesłanki do wymeldowania, tj. dobrowolne opuszczenie lokalu. B. J.-B. wraz z córką J. B. nie opuściły bowiem spornej nieruchomości i faktycznie w niej przebywają. Rozpatrując odwołanie złożone przez Z. J., w którym zarzucił on organowi meldunkowemu I instancji rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ odwoławczy stwierdził, iż obecnie jedyną przesłanką warunkującą o wymeldowaniu jest opuszczenie lokalu. Spełnienie zaś przesłanki opuszczenia lokalu ma miejsce tyko wtedy, gdy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i definitywny. Organ odwoławczy uznał, że w sprawie bezspornym jest, iż przesłanka ta została spełniona. Wyrokiem z dnia 22 lipca 2003 r. Sąd Rejonowy w R., sygn. akt I C 185/03, nakazał B. J.-B. oraz małoletniej J. B. opuszczenie lokalu mieszkalnego oraz lokalu użytkowego położonych w P. nr [...] gm. Ż. wraz z rzeczami i innymi osobami jej prawa reprezentującymi. W tym samym wyroku sąd uprawnił B. J.-B. i małoletnią J. B. do otrzymania lokalu socjalnego i nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wyrokowi temu nadano klauzulę wykonalności. Organ odwoławczy dodał, iż wykonanie wyroku eksmisyjnego może nastąpić dobrowolnie przez dłużnika (osobę zobowiązaną do opuszczenia lokalu), bądź w drodze egzekucji (przez komornika sądowego). Jednocześnie powołując się na dotychczasowe orzecznictwo organ stwierdził, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się opuszczenie lokalu w wyniku przymusowej eksmisji. W przedmiotowej sprawie wykonanie wyroku eksmisyjnego nastąpiło w drodze egzekucji komorniczej. Pismem z dnia 31 maja 2006 r. Wójt Gminy Ż. wskazał, iż dysponuje lokalem socjalnym, który może zostać przydzielony B. J.-B. Wobec powyższego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R., pismem z dnia 20 czerwca 2006 r., wezwał B. J.-B. wraz z małoletnią córką J. B. do dobrowolnego wykonania obowiązku, w terminie trzydziestu dni od otrzymania ww. pisma. W tym samym wezwaniu Komornik Sądowy poinformował zainteresowaną, iż w razie niewykonania obowiązku opuszczenia przedmiotowej nieruchomości, nastąpi przymusowe opróżnienie lokalu mieszkalnego i przekwaterowanie do lokalu socjalnego, które nastąpi w dniu 11 sierpnia 2006 r. Wobec faktu, iż zainteresowana nie zastosowała się do powyższego obowiązku komornik przystąpił do czynności egzekucyjnych. Jak wynika z protokołu czynności komorniczych z dnia 11 sierpnia 2006 r. strona oświadczyła, że nie ma w nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości P., gm. Ż. żadnych swoich ruchomości, odmawia przyjęcia lokalu wskazanego przez gminę i chce poddać się dobrowolnie obowiązkowi opuszczenia lokalu. W konsekwencji komornik powiadomił B. J.-B., że w dniu 11 sierpnia 2006 r. została eksmitowana ze spornego lokalu wraz z małoletnią córką J. B. i nie może w nim przebywać. Na powyższe czynności komornicze B. J.-B. złożyła skargę do Sądu Rejonowego w R., która w dniu 22 września 2006 r. została oddalona (pismo Komornika z dnia 17 listopada 2006 r.). Wojewoda [...] wskazał również, że na skutek wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 22 lipca 2003 r. sygn. akt IC 185/03, nakazującego B. J.-B. oraz małoletniej J. B. opuszczenie lokalu mieszkalnego oraz lokalu użytkowego położonych w P. nr [...] gm. Ż. oraz przeprowadzonej eksmisji komorniczej, utraciły one prawo do pobytu w wyżej wskazanej nieruchomości, stanowiącej własność Z. J. Organ odwoławczy uznał wyjaśnienia B. J.-B., iż na nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości P. gm. Ż. zamieszkuje nieprzerwanie od urodzenia wraz z małoletnią córką J. B. i matką H. J., oraz że posiada w niej swoje rzeczy osobiste, za niemające w sprawie znaczenia, gdyż definitywnie utraciły one prawo do pobytu na przedmiotowej nieruchomości. Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądowe organ II instancji stwierdził, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącej z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem przebywania i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania. Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła B. J.-B., wnosząc o jej uchylenie. Autorka skargi podniosła, iż na nieruchomości w miejscowości P. [...] mieszka od urodzenia do chwili obecnej z zamiarem stałego przebywania. Wyjaśniła, iż nie podpisała sporządzonego przez komornika sądowego protokołu z dnia 11 sierpnia 2006 r., bowiem zapisy w nim nie odpowiadały prawdzie. Oznacza to jej zdaniem, iż nie nastąpiła skuteczna eksmisja. Nie doszło zatem do opuszczenia przez nią i jej córkę lokalu, co z kolei stanowi negatywną przesłankę wymeldowania. Odnosząc się do zaprezentowanych przez organ odwoławczy poglądów orzecznictwa, skarżąca stwierdziła, iż jej sytuacja jest odmienna od przedstawionej w cytowanym wyroku, ona bowiem nigdy nie wtargnęła do siłą do lokalu, ani też nie była z niego wcześniej eksmitowana. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy winno mieć charakter dobrowolny i trwały. Organ odwoławczy uznał, iż skoro sąd powszechny nakazał wyrokiem z dnia 22 lipca 2003 r. opuścić skarżącej i jej małoletniej córce lokal położony w P. nr [...], a komornik sądowy dokonał eksmisji, spełniona została przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Tymczasem ustalenia dokonane przez organy administracji obu instancji w sposób niezbity wskazują, iż skarżąca nadal przebywa w lokalu, który stosownie do wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 22 lipca 2003 r. powinna opuścić, i z którego, zgodnie z protokołem czynności komorniczych dnia 11 sierpnia 2006 r., została eksmitowana. Jest to fakt niepodważalny, potwierdzony przez wszystkie strony postępowania administracyjnego, łącznie ze Z. J., który w swoim wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wymeldowania skarżącej z lokalu położonego w P. [...] z dnia 18 sierpnia 2006 r. potwierdzał, iż skarżąca nadal tam mieszka, mimo, iż on jest jedynym właścicielem lokalu, a skarżąca utraciła do niego wszystkie prawa. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 716), o uznaniu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niezgodnego z konstytucją, spowodowało faktycznie, iż przestała istnieć przesłanka wymeldowania związana z utratą prawa do lokalu. W powołanym przez organ odwoławczym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, zawarto tezę, iż wymeldowanie, tak zresztą jak zameldowanie, jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, w tym o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Źródłem powinności organu administracji publicznej przy dokonaniu czynności wymeldowania jest zaś ustalenie faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Z tezą tą należy się w pełni zgodzić. Organ odwoławczy przytoczył dalej kolejną tezę z ww. wyroku, iż egzekucja wyroku orzekającego eksmisję z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, mimo wyroku eksmisyjnego, skarżąca nadal przebywała w lokalu z zamiarem stałego pobytu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznej egzekucji wyroku orzekającego eksmisję skarżącej i jej córki. Stosownie do art. 1046 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, w brzemieniu obowiązującym od dnia 5 lutego 2005 r., jeżeli dłużnik ma wydać nieruchomość lub statek albo opróżnić pomieszczenie, komornik sądu, w którego okręgu rzeczy te się znajdują, wezwie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie, po którego bezskutecznym upływie dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. W myśl zaś § 2 ww. art. 1046 prowadząc egzekucję na podstawie tytułu nakazującego dłużnikowi opróżnienie lokalu lub pomieszczenia, komornik usunie z niego także osoby zajmujące lokal wraz z dłużnikiem, chyba że osoby te wykażą dokumentem, iż zajmowanie wynika z tytułu prawnego niepochodzącego od dłużnika. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie Wójt Gminy Ż., stosownie do wyroku eksmisyjnego uprawniającego B. J.-B. do lokalu socjalnego, wskazał lokal, który mógł zostać wynajęty skarżącej. Nie istniały zatem przeszkody do usunięcia dłużnika ze spornego lokalu mieszkalnego, w myśl powołanych przepisów dotyczących egzekucji świadczeń niepieniężnych. Jednakże, jak wynika z protokołu czynności komorniczych z dnia 11 sierpnia 2006 r., komornik sądowy ograniczył się wyłącznie do poinformowania skarżącej, iż została eksmitowana z lokalu i nie ma prawa już w nim mieszkać, choć w rzeczywistości nadal w nim przebywała. Oznacza to, iż nie została spełniona jedyna przesłanka wymeldowania, jaką jest opuszczenie miejsca stałego pobytu w sposób trwały. Jak już wskazano wyżej warunkiem zastosowania w stosunku do skarżącej i jej córki art. 15 ust. 2 ustawy meldunkowej było wykazanie przez organy meldunkowe, iż osoby te opuściły sporny lokal, stanowiący miejsce ich stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w rozumieniu przywołanego przepisu należy rozumieć dobrowolne zaniechanie dalszego zamieszkiwania w nim, w wyniku czego miejsce to przestało być miejscem koncentracji życiowych interesów osoby w nim zameldowanej, bądź skuteczna z niego eksmisja. Organ odwoławczy uznał, mimo niekwestionowanego faktu ciągłego zamieszkiwania skarżącej i jej córki w spornym lokalu, iż prawomocny wyrok eksmisyjny i jego egzekucja, wypełniają przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o dowodach osobistych. Tymczasem z obowiązujących przepisów prawa nie wynika, aby nawet prawomocny wyrok w sprawie o eksmisję wywoływał jakiekolwiek automatyczne skutki w kwestii wymeldowania, czy też w kwestii ustaleń faktycznych dokonywanych w postępowaniu o wymeldowanie, prowadzonym przez organy administracji. O ile zatem dopuszczalne było wzięcie ustaleń wyroku sądu powszechnego z dnia 22 lipca 2003 r. oraz ustaleń komornika zawartych w protokole z dnia 11 sierpnia 2006 r. pod uwagę w postępowaniu administracyjnym, o tyle w żadnym razie nie zwalniało to organu odwoławczego od skonfrontowania tych ustaleń z dowodami samodzielnie przeprowadzonymi na okoliczność opuszczenia spornego lokalu przez skarżącą i jej córkę. Stosując się do powyższego, organy orzekające w sprawie przeprowadziły liczne czynności dowodowe, mające na celu stwierdzenie ziszczenia się lub nieziszczenia się przesłanki opuszczenia spornego lokalu przez skarżącą i jej córkę. Czynności te pozwoliły na odtworzenie stanu faktycznego sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca i jej córka nadal w lokalu położonym w P. [...] przebywają i nie przestał on być ośrodkiem koncentracji ich istotnych spraw życiowych. Skoro zatem w myśl art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, a skarżąca nadal w nim przebywa z zamiarem stałego pobytu - nie została spełniona przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...], wbrew normie określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu skarżącej z lokalu położonego w P. [...], czym bezsprzecznie naruszył ww. przepis prawa materialnego. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy uwzględni okoliczność pobytu skarżącej w spornym lokalu, oceni ten fakt w kontekście art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dopiero wówczas wyda decyzję, biorąc pod uwagę niniejsze rozważania Sądu. Z powyższych względów Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd postanowił zgodnie z art. 152 ww. ustawy – pkt 2 wyroku.