III SA/Łd 780/05

Dnia 9 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Piotr Pietrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi J.S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia wypłaty części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej postanawia odrzucić skargę. III SA/Łd 780/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Kierownik Wydziału Świadczeń Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w T., na podstawie 105 k.p.a. w związku z art. 180 k.p.a. i art. 36 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 7 z 1998 r. poz. 25 z późn. zm.), umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji ustalającej prawo do części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej w okresie od dnia 2 października 2001 r. w pełnej wysokości i wypłaty z tego tytułu kwoty 13 100 zł jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu Kierownik Wydziału Świadczeń Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w T. wyjaśnił, iż postanowieniem z dnia [...], sygn. akt V U 2368/04 Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Tryb. stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę - wniosek J. S. o wypłatę świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników zawarty w piśmie z dnia 16 lutego 2004 r. przekazał według właściwości Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziałowi Regionalnemu w T. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że z pisma powoda wynika, iż domaga się on wypłaty świadczenia z ubezpieczenia społecznego, a analiza akt sprawy nie wykazuje, aby odwoływał się od konkretnej decyzji organu rentowego, do rozpoznania, którego właściwy byłby Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt III AUz 18/05 Sąd Apelacyjny– III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, na skutek zażalenia organu rentowego od powyższego postanowienia, postanowił oddalić zażalenie. W ocenie Sądu wniosek J. S. z dnia 16 lutego 2004 r. skierowany do Sądu, w którym domagał się on wypłaty części uzupełniającej renty jest wnioskiem o wypłatę świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników i powinien zostać rozpoznany przez organ rentowy. Ponadto Kierownik Wydziału Świadczeń wyjaśnił, iż kwestia przyznania J. S. prawa do części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej była już przedmiotem postępowania organu rentowego. Zostały w tym przedmiocie wydane dwie decyzje. W związku z tym, iż J. S. nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, stosownie do treści art. 28 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, decyzją z dnia [...] wypłatę części uzupełniającej świadczenia zawieszono w 50 % na okres 2 lat. Decyzja ta stała się prawomocna (k. 46 - akt rentowych). Decyzją z dnia 20 maja 2002 r., z uwagi na upływ 2 lat od wypadku, część uzupełniającą renty inwalidzkiej rolniczej zawieszono w całości, ponieważ, w myśl przepisów cyt. wyżej ustawy, w dalszym ciągu J. S. prowadził działalność rolniczą. Decyzja ta również stała się prawomocna (k. 52 - akt rentowych). Organ rentowy wskazał, iż w dniu 31 marca 2003 r. J. S. wydzierżawił swoje gospodarstwo rolne bratu i złożył wniosek o wypłatę części uzupełniającej świadczenia. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2003 r. Oddział odmówił J. S. wypłaty renty inwalidzkiej w całości, ponieważ w ocenie Oddziału nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej ( k. 67 - akt rentowych). Od powyższej decyzji J. S. wniósł odwołanie. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2003 r. sygn. akt V U 1042/03 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że wnioskodawca J. S. nabył z dniem 31 marca 2003 r. prawo do 100% części uzupełniającej renty. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2004 r. sygn. akt III AUA 1387/03 Sąd Apelacyjny – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, na skutek apelacji organu rentowego, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. Wyrok jest prawomocny. Organ rentowy stwierdził, iż w obrocie prawnym funkcjonują prawomocne decyzje regulujące prawo J. S. do części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej w całym okresie pobierania omawianego świadczenia. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe i dlatego zgodnie z treścią art. 105 k.p.a. powinno zostać umorzone. Zdaniem organu, stanowiska powyższego nie zmienia fakt uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Łd 1621/03 za nieważne decyzji z dnia 22 września 2003 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz decyzji z dnia 10 lipca 2003 r. Starosty [...] dotyczących ewidencji gruntów. Wyrok ten nie uznał, ani też nie zmienił omawianych decyzji organu rentowego. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi może stanowić jedynie podstawę do wznowienia postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi sygn. akt III AUa 1387/03, jednakże stosowny wniosek o wznowienie postępowania osoba zainteresowana musi złożyć bezpośrednio do Sądu. Od powyższej decyzji, zgodnie z zawartym w niej pouczeniem, w dniu 1 kwietnia 2005 r. J. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników dopuszcza posiadanie przez rolnika do 1 ha ziemi, aby uznać go za osobę, która nie prowadzi działalności rolniczej. Podał, iż wraz z byłą żoną jest współwłaścicielem gruntów o powierzchni 1,68 ha, ale z uwagi na orzeczony w 1988 r. rozwód jest właścicielem tylko 84 arów, ponieważ między byłymi małżonkami przestała istnieć ustawowa wspólność majątkowa. Zdaniem J. S. decyzja z dnia [...] była niezgodna z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. Wyjaśnił, iż nie zaskarżył tej decyzji do Sądu Okręgowego, gdyż nie sądził, że KRUS może go skrzywdzić. J. S. powołując się na art. 51 pkt 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej żądał wydania nowej decyzji. Kierownik Wydziału Świadczeń z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, z. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu 8 marca 2005r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że J. S. we wniosku nie przedstawił żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę poprzedniej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący powtórzył argumenty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 1 kwietnia 2005 r., a ponadto podał, iż 31 marca 2003 r. swoją część działki rolnej wydzierżawił, a więc pozbył się całkowicie ziemi, a mimo to Oddział Regionalny KRUS odmawia przyznania mu części uzupełniającej renty rolniczej. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego reprezentowany przez Dyrektora Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w T. wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkiego sądu administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 § 2 tej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę spraw. W niniejszej sprawie skarżący, powołując się na ustanie między byłymi małżonkami ustawowej wspólności majątkowej oraz zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, wnosił o wypłatę części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej, zawieszonej w 50 % decyzją organu rentowego z dnia [...], a następnie zawieszonej w 100 % decyzją z dnia 20 maja 2002 r. Zgodnie z art. 180 § 1 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne (§ 2 art. 180 k.p.a.). Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) Prezes Kasy wydaje decyzje w sprawach : 1) podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie, 2a) przedłużenia prawa do renty rolniczej szkoleniowej, 3) ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru, 4) zawieszenia prawa do świadczeń, 5) zawieszenia lub wstrzymania wypłaty świadczeń oraz wznowienia zawieszonej lub wstrzymanej wypłaty, 6) zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, 7) przyznania odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń, 8) potrącenia składek na ubezpieczenie lub innych należności ze świadczeń z ubezpieczenia, 9) wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, z zastrzeżeniem ust. 1a, 10) o których mowa w art. 41a i 55. Stosownie do treści art. 36 ust. 3 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników od decyzji w sprawach o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Taka regulacja oznacza, że wszystkie sprawy określone w art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlegają kontroli sądów powszechnych z mocy art. 36 ust. 3 i są rozstrzygane przez Prezesa Kasy tylko w jednej instancji. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest umorzenie postępowania w sprawie zawieszenia od 2001 r. wypłaty skarżącemu renty inwalidzkiej rolniczej w części uzupełniającej. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jednoznacznie określa podmiot uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie zawieszenia wypłaty świadczenia. Jest nim Prezes Kasy. W tym przypadku organ odwoławczy można wskazać na podstawie samej ustawy o systemie ubezpieczeń rolników, bowiem art. 36 ust. 3 tej ustawy wyraźnie stanowi, że odwołanie przysługuje do sądu powszechnego. Wyklucza to zatem możliwość stosowania art. 127 § 3 k.p.a. oraz powoduje niedopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania za trafne stanowiska organu rentowego, że skoro sprawa, której przedmiotem zaskarżenia jest zawieszenie wypłaty świadczenia była już rozstrzygnięta przez Prezesa Kasy i przez sąd powszechny, to umorzenie postępowania w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego. A zatem skarżącemu, wbrew pouczeniu zawartemu w zaskarżonej decyzji, nie służyła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, iż skarga J. S. była niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu. Wprawdzie art. 112 k.p.a. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 1998 r. , sygn. akt III SA 230/97, Lex nr 38205). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § l pkt l powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.