III SA/Łd 790/04

Dnia 31 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Asesor WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 roku sprawy ze skargi P. C. na decyzję Dowódcy [..] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [..] z dnia [..], 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dowódcy [..] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. M. na rzecz P. C. kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [..] z dnia [..] Dowódca Jednostki Wojskowej [..] w L. na podstawie art.80 ust.1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970e. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych(Dz.U. nr 10 z 1997r. poz.55 z późn. zm.) oraz § 133, § 134 i § 135 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych(Dz.U. nr 7 z 1997r. poz.38 z późn. zm.) ustalił równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej podlegających zwrotowi przez P. C. na kwotę 40 235,70 zł. W uzasadnieniu stwierdzono, iż P. C. z dniem 26 czerwca 1999r. podjął zawodową służbę wojskową zaś z dniem 30 listopada 2000r. został zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy wskutek dokonanego przez niego wypowiedzenia. W związku z czym winien zwrócić koszty zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów w wysokości 40 235,70 zł wyliczonych zgodnie z załącznikiem nr 1. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył P. C. podnosząc, iż błędnie naliczono koszty podlegające zwrotowi. Decyzją nr [..] z dnia [..] Dowódca [..] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. na podstawie art. 127 § 1 i 2 oraz art.138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, iż równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania podlegających zwrotowi przez P. C. została wyliczona prawidłowo. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył P. C. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Wnosił o jej uchylenie. Wyrokiem z dnia [..] w sprawie [..] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dowódcy [..] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [..] nr [..] oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [..] z dnia [..] nr [..] W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.80 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej z powodu wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. W myśl zaś art.80 ust.2 wymienionej ustawy upoważniono Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust.1 oraz zasady i tryb ich zwracania. Na podstawie tej delegacji Minister Obrny Narodowej w § 133 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych(Dz.U. nr 7 z 1997r. poz.38 z późn. zm.) wskazał, że koszty o których mowa w art.80 ustawy ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza – w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, w obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W ocenie sądu Minister Obrony Narodowej przekroczył delegację ustawową oraz w sposób nieuprawniony scedował część swoich kompetencji na inny bliżej nieokreślony podmiot. Regulacja określona w § 133 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1996r. nie może stanowić źródła prawa. Mając to na uwadze sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Decyzją z dnia [..] Dowódca Jednostki Wojskowej [.] w L. na podstawie art.104 kpa, art.80 ust.1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych(Dz.U. nr 10 z 1997r. poz.55 z późn. zm.) oraz § 2, § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki(Dz.U. nr 7 poz.84 z późn. zm.) ustalił równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w okresie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej podlegających zwrotowi przez P. C. na kwotę 77 498,75 zł. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.12 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. absolwent szkoły wojskowej powołany do służby stałej pełni służbę obowiązkową przez pierwsze 12 lat. W każdym czasie może on wypowiedzieć stosunek służbowy bez podania przyczyny. Jednakże konsekwencją zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w czasie pełnienia służby obowiązkowej z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza jest obowiązek zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Równowartość tych kosztów w przypadku P. C. została wyliczona, zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003r., w następujący sposób: równowartość kosztów za jeden rok nauki wynosiła w 2002 r. 18.235,00 zł. Po waloryzacji 28.235,00 zł x 1,02 = 18.599,70 zł. Całkowity koszt utrzymania żołnierza przez 5 lal studiów 5 x 18.599,70zł =92.998,50 zł. Równowartość kosztów podlegających zwrotowi. Służba obowiązkowa 12 lat - 92.998,50 zł : 12 = 7.749,88 zł. Liczba nie przesłużonych 10 lat 749,88 zł x 10= 77.498,75 zł Koszt podlegający zwrotowi 77.498,75 zł. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył P. C. podnosząc, iż przepisy rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003r. nie powinny mieć do niego zastosowania z uwagi na treść § 5 zgodnie z którym w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Rozporządzenie to weszło w życie 6 lutego 2003r. zaś w tym dniu sprawa P. C. była już zakończona decyzją ostateczną z dnia [..] Nadto przepisy rozporządzenia nie przewidują możliwości jego stosowania w latach poprzedzających rok 2002r. W związku z czym obliczenie kosztów w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe. Decyzją nr [..] z dnia [..]. Dowódca [..] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. na podstawie art.104 § 1, art.127 § 1 i 2 oraz art.138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w § 2 ust.1 rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003r. określona została równowartość kosztów za jeden rok studiów lub nauki w 2002r. i wcześniej. Równowartość tych kosztów w stosunku do odwołującego została naliczona prawidłowo. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P. C. W uzasadnieniu stwierdzono, iż naruszono treść § 5 rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003r. zgodnie z którym w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Rozporządzenie to weszło w życie 6 lutego 2003r. zaś w tym dniu sprawa P. C. była już zakończona decyzją ostateczną z dnia [..] Nadto przepisy rozporządzenia nie przewidują możliwości jego stosowania w latach poprzedzających rok 2002r. W związku z czym obliczenie kosztów w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga P. C. jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej(Dz.U. nr 10 z 1997r. poz.55 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki(Dz.U. nr 7 poz.84 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.12 ust.1 pkt.1 wymienionej ustawy absolwent szkoły wojskowej oraz żołnierz, o którym mowa w art.10 ust.3 powołany do służby stałej pełni służbę wojskową – w przypadku oficera przez pierwsze 12 lat. W myśl art.78 ust.1 cytowanej ustawy żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Zgodnie z treścią art.80 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art.12 ust.1 i 2, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. W rozpoznawanej sprawie skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i został z niej zwolniony będąc już oficerem. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż P. C. w opkresie od 1995r. do 2000r. studiował w Wojskowej Akademii Technicznej a zwolnienie ze służby nastąpiło w czasie pełnienia służby obowiązkowej. Skarżący był zatem zobowiązany do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów. W przepisach ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. nie określono dokładnie sposobu ustalenia równowartości tych kosztów. Przepis art.80 ust.2 upoważnił jedynie Ministra Obrony Narodowej do określenia w rozporządzeniu równowartości tych kosztów oraz zasad i trybu ich zwracania. Na podstawie tego upoważnienia w dniu 9 stycznia 2003r. wydane zostało rozporządzenie w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki. W myśl § 2 ust.1 wymienionego rozporządzenia równowartość kosztów za jeden rok studiów lub nauki wynosiła w 2002r. 18235 zł. W przepisie § 2 ust.2 określono natomiast sposób wyliczenia równowartości tych kosztów w latach następnych. Analiza przepisu § 2 rozporządzenia z 9 stycznia 2003r. wskazuje, iż obejmuje ono jedynie sytuacje tych osób, które pobierały naukę lub studiowały w roku 2002r. i następnych. Świadczy o tym sformułowanie, iż "równowartość kosztów za jeden rok studiów wynosiła w 2002r. 18 235 zł". Wbrew stanowisku organu odwoławczego ze sformułowania tego nie wynika, iż dotyczy ono żołnierzy zawodowych, którzy ukończyli studia przed 2002r. Pogląd organu odwoławczego jest sprzeczny z treścią przepisu § 2 ust.1 rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003r. Należy zaznaczyć, iż w delegacji zawartej w art.80 ust.2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. nie ograniczono upoważnienia Ministra Obrony Narodowej do określenia równowartości kosztów jedynie za rok 2002r. i następne lata. Ustawodawca upoważnił ministra do określenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania co oznacza, iż zakres upoważnienia dotyczył ustalenia równowartości kosztów poniesionych w czasie całego okresu studiów w tym także sprzed 2002 roku. W rozporządzeniu z dnia 9 stycznia 2003r. unormowano natomiast jedynie sytuację tych osób, które odbywały studia w 2002r. i następnych latach. Reasumując sąd stanął na stanowisku, iż przepisy rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003r. nie obejmują osób, które ukończyły studia przed 2002r. Przepisy tego rozporządzenia nie mają zatem zastosowania do obliczenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania osób studiujących w okresie przed 2002r. Pogląd taki wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2004r. w sprawie II S.A. 4496/03(nie publikowany) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 2 lutego 2005r. w sprawie III S.A./Łd 824/04(nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. W rozpoznawanej sprawie P. C. odbywał studia w Wojskowej Akademii Technicznej w okresie od 1995r. do 2000r. Nie mają więc do niego zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003r.. Przepisy tego rozporządzenia nie mogą stanowić źródła prawa dla decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu równowartości kosztów kształcenia w latach 1995 – 2000. Organy administracji wydając decyzję w oparciu o przepisy wymienionego rozporządzenia naruszyły prawo materialne co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [..] z dnia [..] Wobec tego, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt.1a.) i § 6 pkt.6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), sąd zasądził od Dowódcy [..] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. na rzecz P. C. kwotę 3600 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.