III SA/Łd 790/14

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat K. T-L. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi P.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia 1. oddalić wniosek w zakresie żądania przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu P.F. w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi; 2. przyznać adwokat K. T-L., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. U. 18. lok. 2, kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu P.F., za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i nakazać wypłacenie powyższej kwoty adwokat K. T-L. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U.K. III SA/Łd 790/14 Uzasadnienie P.F. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę. Pełnomocnik skarżącego wniósł od powyższego postanowienia skargę kasacyjną, oddaloną następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r. Uprzednio, postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 13 listopada 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika w osobie adwokat K. T.-L.. W dniu 27 listopada 2014 r. oraz w dniu 15 stycznia 2015 r. pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy i zwrócił się o wydanie z nich fotokopii. W dniu 29 czerwca 2015 r. (data wpływu do Sądu) adwokat K. T.-L. złożyła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu skarżącemu za "postępowanie przed sądem obu instancji", oświadczając zarazem, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Wniosek zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi] wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do treści art. 205 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. W stosunku do adwokatów stosowne unormowania zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) [dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie]. Wskazać w tym miejscu należy, że o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków orzeka w drodze postanowienia wydawanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 258 § 2 pkt 8, art. 16 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że sposób sformułowania wskazanego przepisu ("o przyznaniu...") daje podstawę do podjęcia zarówno pozytywnego, jak i negatywnego rozstrzygnięcia, tzn. wydania postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania wynagrodzenia (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004 r., s. 337). We wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pełnomocnik nie podał podstawy prawnej, w związku z którą wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie adwokat K. T.-L. ustanowiona została przed wydaniem w sprawie przez WSA w Łodzi postanowienia odrzucającego skargę. Uwzględniając zatem te okoliczności stwierdzić należy, iż do rozpatrzenia pozostaje kwestia udzielonej pomocy prawnej w toku postepowania przed sądami obu instancji. Istotne jest przy tym, że z treści § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie wynika, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Brak jest zatem przeciwwskazań, aby odmawiać adwokatowi wynagrodzenia, o ile tylko ten udzielił stronie, dla której został ustanowiony z urzędu rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc ta polega na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu pism procesowych i opinii prawnych, występowaniu przed sądem. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści przepisów powoływanego rozporządzenia wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W tym miejscu przywołać jeszcze należy art. 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188) w myśl, którego zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Ponieważ pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy jak wynika z powyższych rozważań otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem stronie pomocy prawnej powinien wykazać, że podjął czynności mające na celu udzielenie realnej pomocy prawnej osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Mając to wszystko na uwadze zdaniem referendarza sądowego, pełnomocnik wnioskodawcy w rozpatrywanej sprawie tak rozumianej pomocy prawnej skarżącemu w ramach postepowania pierwszoinstancyjnego nie udzielił. Udział profesjonalnego pełnomocnika sprowadził się bowiem w niniejszej sprawie – na etapie postepowania pierwszoinstancyjnego - w praktyce jedynie do przejrzenia akt sprawy i wniosków o sporządzenie z nich fotokopii. Zatem, w ocenie referendarza, nie może być mowy o jakimkolwiek nakładzie pracy w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W przedmiotowej sprawie brak jest więc dowodów, że wyznaczony adwokat udzielił skarżącemu jakiejkolwiek pomocy prawnej przed sądami I instancji. W związku z powyższym żądanie pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uznać należy za niezasadne, bowiem pomoc prawna de facto nie została udzielona. W konsekwencji brak podstaw by przyznać wnioskodawcy (pełnomocnikowi skarżącego) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie za postępowanie pierwszoinstancyjne. Mając powyższe na uwadze Referendarz Sądowy, na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Odnośnie natomiast wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postepowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym referendarz stwierdził co następuje: W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie niż wymienione w lit. a i b – 240 zł. Ustęp 1 w pkt 2 lit b) stanowi natomiast, że za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka ta wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł. W niniejszej sprawie, w treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej adwokat K.T.-L. sformułowała wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone przez mocodawcę w całości, ani w części. Jednocześnie z akt sprawy wynikało, że pełnomocnik przygotowała i wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, nie występowała jednakże bezpośrednio przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (Sąd rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym). Wobec powyższego uwzględniając wniosek pełnomocnika skarżącego, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz na podstawie art. 205 § 2 i art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ww. ustawy, orzeczono jak w pkt 2 postanowienia. U.K.