III SA/Łd 792/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 976/18 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Prawomocnym wyrokiem z 20 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 976/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego. 6 września 2019 r. J. K. reprezentowana przez radcę prawnego A. G., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania sądowego. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu podniesiono, że zarówno w zarzutach z 25 września 2017 r., jak również w zażaleniu z 1 marca 2018 r. oraz skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podnosiła zarzut nieistnienie zobowiązania podatkowego. Skarżąca na każdym etapie postępowania w przedmiocie zarzutów wskazywała, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie istnieje, gdyż w jej przypadku zastosowanie miała "ulga meldunkowa". Pomimo, że na etapie wyrokowania w sprawie dotyczącej zarzutów postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie ulgi meldunkowej było na etapie skargi kasacyjnej, sąd nie zawiesił postępowania, a wydał rozstrzygnięcie, które nie odpowiada prawu. Sprawa dotycząca ulgi mieszkaniowej rozpoznawana była przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który uznał, że nie można mówić o przywróceniu terminu do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z ulgi mieszkaniowej i wyrokiem z 15 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 911/16 oddalił skargę. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 1995/17 uchylił zaskarżony wyrok w całości, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z 29 lipca 2016 r. w całości, uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 12 maja 2016 r. w całości i umorzył postępowanie podatkowe w sprawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżąca zachowała termin do złożenia oświadczenia o zachowaniu prawa do ulgi meldunkowej. Oświadczenie o zameldowaniu osób małoletnich, które miałoby spełniać wymogi przewidziane przepisami prawa powszechnie obowiązującego i miałoby uprawniać osoby małoletnie do zwolnienia podatkowego nie jest niezbędne, skoro o zameldowaniu tych osób rozstrzygają przepisy prawa wskazujące, że miejscem zamieszkania małoletnich dzieci jest miejsce zamieszkania tego rodzica, u którego dziecko stale przebywa. Skarżąca zamieszkiwała razem z matką pod jej adresem. Termin do złożenia oświadczenia o zachowaniu prawa do ulgi meldunkowej jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. W przepisach prawa nie określono, w jaki sposób i gdzie miało być wyrażone stwierdzenie, że podatnik "spełnia warunki do zwolnienia" byleby to oświadczenie zostało wyrażone w terminie do zeznania rocznego. Owo oświadczenie zostało złożone przez rodziców skarżącej, bowiem przepisy prawa nakładają obowiązek zameldowania dzieci w miejscu zamieszkania rodziców oraz przy zachowaniu terminu do złożenia oświadczenia. Wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w sprawie sygn. akt II FSK 1995/17 stanowi nową okoliczność faktyczną, o której strona nie wiedziała, a zatem nie mogła z niej skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego jasno i wyraźnie wynika, że skarżącej przysługiwała ulga meldunkowa i z niej skorzystała. Skoro oświadczenie o zachowaniu prawa do ulgi meldunkowej złożone zostało zgodnie z przepisami, to organ nie miał podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego, a wniesione przez skarżącą zarzuty winny zostać uznane za uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, nie budzi wątpliwości, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, który umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego zakończenia pierwszego etapu – zbadanie jego zasadności. Do ogólnych warunków dopuszczalności wznowienia postępowania zalicza się: istnienie orzeczenia sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania; prawomocność tego orzeczenia oraz to, że orzeczenie takie musi kończyć postępowanie w sprawie (por. np. postanowienie NSA z 16 listopada 2005 r., I OZ 299/05). Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 p.p.s.a.) przyczyny wznowienia, a także gdy został zachowany termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania określony w art. 277 i art. 278 p.p.s.a., a w wypadku podstaw wznowienia określonych w art. 272 § 1 i 3 p.p.s.a. – termin określony w art. 272 § 2 p.p.s.a. Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuca. Pierwszy etap sprowadza się więc do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na tym etapie nie chodzi o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. Wskazanie podstaw wznowienia i ich uzasadnienie jest elementem obligatoryjnym, którego brak powoduje, że skarga o wznowienie nie może być przez sąd rozpoznana merytorycznie i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., I OZ 347/08). W orzecznictwie wskazuje się, że samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z art. 271-273 p.p.s.a. w skardze nie oznacza, że skargę tę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNAP 2001, Nr 4, poz. 133; postanowienia SN: z 29 września 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8 – 9, poz. 154; SN z 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98 – OSNAPiUS 2000/6/254; uchwałę SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, NC 1969/12/208 oraz postanowienia NSA z: 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01; 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; z 21 lutego 2006 r., II OSK 45/06; z 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06; 23 lutego 2011 r., II OSK 257/11; z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12; z 20 listopada 2012 r., II OSK 1853/12; z 19 grudnia 2012 r., I FSK 1332/12). Dodać również należy, że brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2004 r., OW 87/04). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie sygn. akt III SA/Łd 976/18 zostało zakończone wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z 20 lutego 2019 r. oddalającym skargę J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z 31 sierpnia 2018 r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej – radcy prawnemu A. G. 16 kwietnia 2019 r. Skarżąca nie wniosła skargi kasacyjnej. W związku z tym wyrok z 20 lutego 2019 r. uprawomocnił się 17 maja 2019 r. Skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 976/18 wskazała art. 273 § 2 p.p.s.a. i powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 1995/17. Wskazany wyżej jako podstawa wznowienia art. 273 § 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2004 r., FSK 170/04). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści (por. postanowienia NSA: z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12; z 19 grudnia 2012 r., I FSK 1332/12). Z treści o skargi wznowienie postępowania wynika, że skarżąca upatruje okoliczności faktycznej z art. 273 § 2 p.p.s.a. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 1995/17 oraz zawartej w jego uzasadnieniu ocenie prawnej kwestii zachowania terminu do złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do skorzystania z ulgi meldunkowej. Wyrok ten jest jednak nową okolicznością, nieistniejącą w dacie wydania wyroku z 20 lutego 2019 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 976/18. Tym samym wskazana przez skarżącą podstawa wznowienia postępowania nie odpowiada hipotezie art. 273 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się, że tak jest w każdym przypadku, kiedy przesłankę wznowienia postępowania wywodzi się z faktu wydania późniejszego orzeczenia sądu bądź skutków, jakie to orzeczenie wywołało (postanowienia SN: z 3 lutego 2012 r., I CZ 132/1 (teza 2); I PZ 20/67; z 5 maja 1967 r., OSNCP 1967, Nr 11, poz. 209; z 26 czerwca 1997 r., I CKN 149/97, OSNC 1998, Nr 1, poz. 9; postanowienia NSA: z 12 czerwca 2006 r., I GSK 254/06; z 7 kwietnia 2006 r., II OSK 689/05; postanowienie WSA w Warszawie z 5 sierpnia 2008 r., VII SA/Wa 115/08; wyrok NSA z 16 października 2008 r., I FSK 760/08). Dlatego też okolicznością faktyczną lub środkiem dowodowym stanowiącym przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a., nie może być orzeczenie sądu administracyjnego wydane później niż orzeczenie kwestionowane w drodze skargi o wznowienie postępowania, gdyż jest to okoliczność nieistniejąca w dacie wydania orzeczenia kończącego postępowanie, o którego wznowienie się wnioskuje. Tym samym takie orzeczenie sądu wydane później nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy i nie jest takim, z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., II OSK 1853/12). Podkreślić należy, że w świetle wcześniejszych uwag ocen prawnych wyrażonych w innych orzeczeniach sądów administracyjnych nie można uznać za okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Na ich podstawie nie ustala się bowiem stanu faktycznego sprawy ani też nie prowadzi się postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12). Ze względu na powyższe stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt III SA/Łd 976/18 nie została oparta na ustawowej podstawie, o jakiej mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. W tej sytuacji sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Poza tym należy zauważyć, że w sprawie sygn. akt III SA/Łd 976/18 obowiązek określony w tytule wykonawczym wynikał z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu dokonanej sprzedaży udziału 1/2 części lokalu mieszkalnego wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej. Decyzja ta była przedmiotem kontroli sądowej w sprawie I SA/Łd 695/17, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 28 marca 2018 r. oddalił skargę J. K. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 1995/17, nie dotyczył zatem decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 976/18. Nadto nie sposób nie zauważyć, że we wszystkich tych sprawach, tj. sprawach o sygn. akt III SA/Łd 976/18, I SA/Łd 695/17 i I SA/Łd 911/16 skarżącą reprezentował ten sam pełnomocnik – radca prawny A. G., który w jej imieniu w sprawach o sygn. akt I SA/Łd 695/17 i I SA/Łd 911/16 wniósł skargi kasacyjne od wyroków z 28 marca 2018 r. i 15 marca 2017 r. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 276 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. a.k.