III SA/Łd 801/04

Dnia 5 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Asesor Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi P. P. na pismo Komisji do Spraw Stypendiów Socjalnych Wyższej Szkoły Kupieckiej w Ł. bez daty i numeru w przedmiocie odmowy przyznania pomocy socjalnej p o s t a n a w i a odrzucić skargę W dniu 24 lutego 2003 r. P. P. złożył wniosek o przyznanie mu stypendium socjalnego. Decyzją z dnia [...] Komisja ds. stypendiów socjalnych Wyższej Szkoły A w Ł. odmówiła przyznania P. P. stypendium socjalnego. W uzasadnieniu wskazała na niewiarygodność przedstawionych przez niego danych oraz brak wymaganej dokumentacji. Od powyższej decyzji odwołał się P. P. Decyzją z dnia [...] Prezydent Wyższej Szkoły A w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy z powodu niewiarygodnych informacji podanych przez studenta. Pod powyższą decyzją podpisały się jeszcze dwie osoby: Z. i M. Decyzja opatrzona został pieczęcią Wyższej Szkoły A w Z. W dniu 7 listopada 2003 r. P. P. złożył zażalenie do Rektora Wyższej Szkoły A w Ł. W uzasadnieniu wskazał, że dokonana przez Komisję interpretacja przedłożonych przez niego zaświadczeń jest dowolna, czuje się pomówiony i oskarżany o składanie niewiarygodnych danych. W odpowiedzi na powyższe zażalenie pismem bez daty Komisja ds. stypendiów socjalnych Wyższej Szkoły A w Ł. wyjaśniła, że Odwoławcza Komisja Stypendialna nie przyznała stypendium, ponieważ uznała, iż P. P. składając wniosek o stypendium w dniu 24 lutego 2003 r. zataił informację o alimentach i nie poinformował o rzeczywistych dochodach rodziny, oraz że dostarczony przez niego wyciąg z konta bankowego, na które ojciec przebywający za granicą wpłaca pieniądze nie może być jedynym dokumentem, na podstawie którego przyznaje się stypendium. Ponadto Komisja wskazała, że przeprowadziła wywiad wśród studentów, z którego wynika, że P. P. przyjeżdża do szkoły samochodem i reprezentowany przez niego poziom życia jest niewspółmiernie wysoki w stosunku do deklarowanych dochodów. Niezależnie od powyższego w dniu 6 listopada 2003 r. P. P. złożył kolejny wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. W dniu 6 maja 2004 r. P. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący podniósł, iż nie zgadza się z decyzjami Komisji Stypendialnej. Podał, iż czesne opłaca z kredytu studenckiego, który otrzymał z banku, a jeździ jedenastoletnim samochodem jego rodziców. W odpowiedzi na skargę Wyższa Szkoła A w Ł. wniosła o odrzucenie skargi bądź o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja Komisji Odwoławczej z dnia [...] wywieszona została na tablicy ogłoszeń znajdującej się w siedzibie Szkoły. W dniu 7 listopada 2003 r. skarżący złożył zażalenie do Rektora Wyższej Szkoły A, który przekazał zażalenie do Studenckiej Komisji Stypendialnej. Komisja zaś pismem, wysłanym do skarżącego w dniu 23 grudnia 2003 r., udzieliła odpowiedzi na zażalenie z dnia 7 listopada 2003 r. Zdaniem Wyższej Szkoły A w Ł. orzeczenia komisji stypendialnej w sprawie stypendium socjalnego nie są decyzjami w rozumieniu przepisów k.p.a., a zatem skarżącemu nie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. skarżący wyjaśnił, iż jego skarga z dnia 6 maja 2004 r. dotyczy pisma bez daty o nazwie "odpowiedź na zażalenie" , które wpłynęło do Rektoratu Wyższej Szkoły A w Ł. w dniu 7 listopada 2003 r. podpisane przez trzy osoby, w tym dwa podpisy nieczytelne. Skarżący załączył do akt sprawy pismo z dnia 15 grudnia 2003 r. skierowane do Rektora WS A w Ł. oraz pismo Rektora z dnia 20 grudnia 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 cyt. ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie: 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; [...]; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest pismo Komisji ds. stypendiów socjalnych bez daty, zatytułowane "odpowiedź na zażalenie, które wpłynęło do Rektoratu Wyższej Szkoły A w Ł. w dniu 7 listopada 2003 r.", podpisane przez trzy osoby, w tym dwa podpisy nieczytelne. W ocenie Sądu zaskarżone pismo nie jest aktem mieszczącym się w wyżej wskazanym katalogu, podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jest to pismo informacyjne Studenckiej Komisji Stypendialnej, wyjaśniające w szerszym zakresie przyczyny wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącemu stypendium socjalnego. Do akt przedmiotowej sprawy załączone zostało zarządzenie nr 105 z dnia 2 lipca 2001 r. Prezydenta Wyższej Szkoły A w Z. w sprawie Regulaminu przyznawania oraz ustalania wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych Wyższej Szkoły A wypłacanych z dotacji przyznawanej przez Ministra Edukacji Narodowej. Regulamin ten dotyczy Wyższej Szkoły A w Z., a nie w Ł., a zgodnie z jego § 7 pkt 2, 3 ,4 i 5 od decyzji Komisji ds. stypendiów socjalnych służy studentom odwołanie w ciągu siedmiu dni od daty ogłoszenia listy studentów , którzy uzyskali stypendium socjalne do Komisji Odwoławczej. Odwołanie należy składać w Rektoracie Uczelni. Prezydent powoła Komisję odwoławczą, która rozpatrzy ponownie wniosek. Od decyzji Komisji odwoławczej służy odwołanie do Prezydenta Uczelni. W niniejszej sprawie decyzja odwoławcza wydana została w dniu [...]. W dacie tej obowiązywał już nowy statut uczelni, zatwierdzony decyzją z dnia [...] Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Ze statutu wynika, iż organami jednoosobowymi uczelni są Rektor oraz Dziekan, a nie Prezydent. Powyższej zmiany organ nie uwzględnił, bowiem decyzja z dnia [...] podpisana została przez Komisję odwoławczą w składzie: Prezydent i dwie osoby. Z decyzji tej nie wynika, że jest ostateczna oraz nie zawiera pouczenia, co do sposobu jej zaskarżenia. Biorąc zaś pod uwagę treść Regulaminu przyznawania oraz ustalania wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej dla studentów, tj. § 7 pkt 5, z którego wynika, iż od decyzji Komisji odwoławczej służy odwołanie do Prezydenta Uczelni. Zauważyć należy, iż skarżący z prawa tego skorzystał, bowiem w dniu 7 listopada 2003 r. złożył zażalenie do Rektora Uczelni. W odpowiedzi otrzymał pismo wyjaśniające Komisji Stypendialnej bez daty, natomiast nie otrzymał decyzji Rektora Uczelni. W ocenie Sądu decyzją tą nie jest decyzja Rektora z dnia [...], wydana w wyniku rozpatrzenia zażalenia z dnia 15 grudnia 2003 r. na decyzję Komisji stypendialnej z dnia 12 grudnia 2003 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...], bowiem dotyczy kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie stypendium, złożonego w dniu 6 listopada 2003 r. W tym miejscu zauważyć należy, iż stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2 art. 52 cyt. ustawy). Oznacza to, iż prawo wniesienia skargi jest uwarunkowane uprzednim wyczerpaniem przez skarżącego środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały mu one w postępowaniu przed organem administracyjnym. Obowiązek ten wynika z tego, iż sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych [por. J.P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 97]. Wobec powyższego, jeżeli zarządzenie nr [...] z dnia [...] nadal obowiązuje, to Rektor uczelni pozostaje w bezczynności, bowiem nie rozpatrzył zażalenia skarżącego z dnia 7 listopada 2003 r. A zatem skarżącemu przysługuje zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. Powyższe uprawnienie wynika bezpośrednio z treści art. 37 k.p.a. Podkreślić należy, że sprawa niniejsza prowadzona była bez zachowania wymagań proceduralnych, uniemożliwiając stronie obronę jej praw. Do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Zgodnie bowiem z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego pisma, do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o zaskarżeniu decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzje wydane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić tylko minimum procedury, niezbędne dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r. I SA 106/02 LEX nr 137851, wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r. I SA 1477/98 LEX nr 46286). Sygnalizowane uchybienia przepisów procedury nie miały jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem skarga jest niedopuszczalna, gdyż wniesiona została na akt - pismo wyjaśniające komisji stypendialnej, które nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Dodatkowo zauważyć również należy, że stosownie do treści art. 53 § 1 cyt. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast skarżący wniósł skargę na powyższe pismo po upływie tego terminu. Nie można natomiast zgodzić się z poglądem organu prezentowanym w odpowiedzi na skargę, iż na decyzje w sprawach odmowy przyznania stypendium nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Stanowisko w tym zakresie wyrażone zostało już w obecnie obowiązującym brzmieniu przepisu art. 161 cyt. ustawy o szkolnictwie wyższym (zmiana wprowadzona ustawą z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2004 r. Nr 152, poz. 1598), a wcześniej prezentowane było w orzecznictwie (postanowienie SN z dnia 5 stycznia 2001 r. III RN 45/00). Z powyższych względów, Sąd z mocy art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę.