III SA/Łd 811/04

Dnia 27 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Asesor WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi F.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...], nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz F.S. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 811/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania F.S., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] Nr [...] odmawiającą zameldowania F.S. na pobyt czasowy ponad 2 miesiące w budynku mieszkalnym przy ul. A 13 w O. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazał art.138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, z wnioskiem o zameldowanie na pobyt czasowy ponad 2 miesiące pod adresem O. ul. A 13 F.S. wystąpiła w dniu 1 kwietnia 2004 r. Fakt pobytu wnioskodawczyni na zgłoszeniu potwierdził syn J.S. Decyzją z dnia [...] Burmistrz O. odmówił zameldowania na pobyt czasowy ponad 2 miesiące F.S. pod adresem O., ul. A 13. Organ I instancji ustalił, że Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w wyroku z dnia 14 września 2001 r. rozwiązującym przez rozwód związek małżeński J. i B. S., nakazał eksmisję J.S. z przedmiotowego budynku ( sygn. akt. I C 1282/99). Organ I instancji uznał, że nie mógł dokonać zameldowania F.S., ponieważ nie zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w art. 10 ust. l i art. 29 ust. l cytowanej ustawy. Podał, że J.S. nie mógł skutecznie potwierdzić faktu pobytu swojej matki F.S. na zgłoszeniu meldunkowym, gdyż był do tego nieuprawniony. Organ I instancji stwierdził także, iż w trakcie prowadzonej kontroli meldunkowej F.S. przebywała pod wskazanym adresem. Zdaniem organu wnioskodawczyni znajdowała się tam wbrew woli B.S. W związku z powyższym, w ocenie organu, należało uznać ów pobyt za nielegalny. W odwołaniu od decyzji Burmistrza, wniesionym w dniu 31 maja 2004 r. F.S. wskazywała, że dom, w którym chce się zameldować, wybudowany został głównie jej nakładem finansowym. Podała też, że mieszka pod wskazanym we wniosku adresem i posiada tam swoje rzeczy osobiste. Podała, iż była synowa B.S. nie ponosi żadnych kosztów utrzymania i remontów oraz, że nie mieszka w przedmiotowym budynku. W konkluzji wnosiła o zmianę decyzji, jako zupełnie nieuzasadnionej. Rozpoznając powyższe odwołanie, Wojewoda [...] ocenił, że rozstrzygnięcie wydane przez Burmistrza O. jest zasadne, a argumenty powołane w odwołaniu F.S. nie zasługują na uwzględnienie. Powtórzył za organem I instancji, że Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. - prawomocnym wyrokiem orzekł eksmisję J.S. z domu położonego w O. przy ulicy A Nr 13 i oddał go wyłącznie w posiadanie byłej żony B.S. Na druku zgłoszenia pobytu czasowego F.S. brak było potwierdzenia pobytu w nieruchomości przy ulicy A Nr 13 przez B.S. Pobyt odwołującej w wymienionej nieruchomości potwierdził syn J.S. W myśl art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) organ prowadzący ewidencje ludności jest zobowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Zgłoszenia danych wymaganych do zameldowania dokonuje się na formularzu meldunkowym, natomiast jeżeli zgłoszone dane dotyczące zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości -wątpliwości te rozstrzyga właściwy organ gminy (art.47 ust. 2). Organ II instancji wskazał, iż w obowiązującym stanie prawnym, rozstrzygnięcie wydaje się w oparciu o ustalony stan faktyczny. Osoba ubiegająca się o zameldowanie pod oznaczonym adresem winna uzyskać akceptację osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu, czego wyrazem jest potwierdzenie faktu pobytu osoby występującej o zameldowanie na druku zgłoszenia pobytu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że właśnie ze względu na brak potwierdzenia faktu przebywania F.S. w przedmiotowej nieruchomości przez osobę uprawnioną tj. B.S., nie doszło do zarejestrowania zameldowania w drodze zwykłej czynności materialno-technicznej lecz wszczęto postępowanie administracyjne w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że F. S. mieszka w nieruchomości przy ulicy A Nr 13 w Opocznie wbrew woli B. S. Z tego względu nie można uznać jej pobytu za legalny i dlatego nie może być on, usankcjonowany decyzją administracyjną orzekającą o zameldowaniu. Jakkolwiek ewidencja ludności polega na rejestracji stanu faktycznego, nie może być on sprzeczny z przepisami prawa. J. S. wobec, którego prawomocnym wyrokiem orzeczono eksmisję z przedmiotowego lokalu nie mógł w sposób skuteczny potwierdzić swojej matce Ferdynandzie S. pobytu w niniejszym lokalu na druku zgłoszenia zameldowania. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy uzasadniał wydanie decyzji o odmowie zameldowania na pobyt czasowy powyżej 2 miesięcy F. S. w domu przy ulicy A Nr 13 w O. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F. S. wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...] i zobowiązanie organu administracji do zameldowania jej na pobyt czasowy do dnia 31 grudnia 2004 r. w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. orzekł wyłącznie eksmisję J.S. z przedmiotowego domu. Nie orzekł przy tym o eksmisji F. S., która przebywa w tym domu. Dom został wybudowany za pieniądze skarżącej, która dochodzi swych należności od B. S. w sądzie. Skarżąca podała, że zamieszkuje w domu przy ul. A 13 , natomiast B. S. nie mieszka w tym domu i nie ponosi żadnych opłat. Podniosła, że o zameldowaniu nie decyduje tytuł własności obiektu, ale charakter pobytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej popierał skargę i wnosił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uczestnik postępowania J. S. także popierał skargę i podał, że sprawa o podział majątku dorobkowego jego i żony jest zawieszona do czasu rozstrzygnięcia sprawy z powództwa skarżącej i jej męża dotyczącej nakładów na tą nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, choć nie wszyskie zarzuty w niej zawarte można uznać za uzasadnione. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP (...) sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (...). Jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada więc jedynie czy decyzja nie narusza prawa materialnego oraz czy organy administracji publicznej przy jej wydaniu nie naruszyły przepisów postępowania. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd nie jest natomiast uprawniony do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia za organ administracji albo nakazania organowi wydania decyzji określonej treści, jak o to wnosi skarżąca. W rozpoznawanej sprawie skargę należało uwzględnić zarówno z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy jak i naruszenie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r Nr 87 poz. 960 ze zm. ) osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W myśl art. 7 powołanej wyżej ustawy pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu właściwemu organowi danych wymaganych do zameldowania. Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest, zgodnie z art. 47 ust. 1 wskazanej ustawy, dokonać zameldowania, tj. czynności rejestracyjnej rodzącej skutki prawne . Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 47 ust. 2 ustawy, który dopuszcza ingerencję organu w formie decyzji, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie, zgłoszenie pobytu stałego przez skarżącą wzbudziło wątpliwości organu ewidencyjnego, co do prawa J.S. do potwierdzenia faktu pobytu F. S. w przedmiotowym lokalu. Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ ewidencyjny winien skupić się na ustaleniu, czy zachodzą przesłanki do zameldowania skarżącej określone w art. 10 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 tej ustawy. W dacie wydawania decyzji w niniejszej sprawie, nie było już obowiązku wynikającego z przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, aby przy zameldowaniu przedstawić potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Przepis ust. 2 art. 9 utracił bowiem moc z dniem 19 czerwca 2002 r. na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r (Dz. U. z 2002 r Nr 78, poz.716, OTK-A 2002 nr 3, poz. 34). Zaś z dniem 1 maja 2004 r. wszedł w życie przepis ust. 2a i 2b art. 9 wprowadzony ustawą z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.04.93.887). Przepisy te stanowią, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu (ust. 2a). Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu ( 2b). W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że dokonywana przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji ocena legalności pobytu F. S. w budynku przy ul. A 13 w O. i ostatecznie, odmowa zameldowania skarżącej z uwagi na brak uprawnienia do przebywania pod tym adresem, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Nie można także zaakceptować poglądu, że J. S. nie mógł skutecznie potwierdzić swojej matce F. S. pobytu w spornym lokalu. Zawarty w wyroku rozwiązującym przez rozwód związek małżeński B S. i J.S. nakaz eksmisji J.S. ze wspólnego domu stron ( wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. sygn. akt I C 1282/99), oznacza jedynie obowiązek opuszczenia domu przez J.S., ale nie pozbawia go własności ( współwłasności ) tej nieruchomości. Z akt sprawy nie wynikało w każdym razie aby prawo własności spornej nieruchomości przyznane zostało tylko B. S. Fakt ten potwierdził na rozprawie uczestnik postępowania oświadczając, że postępowanie o podział majątku wspólnego byłych małżonków zostało zawieszone. Jako współwłaściciel nieruchomości, J. S. mógł więc, stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt czasowy. Wymóg złożenia potwierdzenia pobytu, wynika wprost z brzmienia art. 9 ust. 2a ustawy i stanowi potwierdzenie faktu – a nie uprawnienia – i ma charakter dowodowy. Potwierdzenia pobytu w lokalu dokonanego przez właściciela lokalu (budynku) nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tym czyjej zgody wymaga zamieszkanie jakiejś osoby w danym lokalu nie decydują przepisy o ewidencji ludności, ale przepisy prawa cywilnego, normujące poszczególne typy stosunków prawnych, których elementem jest uprawnienie do używania lokalu. Odmienna ocena prawna zawarta w uzasadnieniu decyzji organu II instancji uzasadnia zatem zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego. Określona w art. 10 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przesłanka zameldowania na pobyt czasowy występuje gdy osoba przebywa w lokalu ( budynku) bez zamiaru stałego w nim przebywania . W ocenie Sądu, organy administracji nie wyjaśniły jednoznacznie tej podstawowej przesłanki zameldowania – faktu przebywania skarżącej w budynku, w którym chce się zameldować. Skupiły się w swoich postępowaniach na badaniu prawidłowości potwierdzenia pobytu tj. na uprawnieniu osoby składającej to potwierdzenie. W tym zakresie Sąd w powyższych rozważaniach wskazał na wymogi prawne oraz sytuację prawną stron. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ I instancji w zakresie ustalenia, czy zachodzi podstawa do zameldowania F. S. w spornym lokalu na pobyt czasowy, przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80. Również uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny ustalił podczas jednokrotnej kontroli meldunkowej, że Ferdynanda S. przebywa w przedmiotowym lokalu, ale orzekł wbrew ustaleniom, oceniając ten pobyt za nielegalny. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien więc wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność czy skarżąca spełnia przesłanki do zameldowania jej w spornym lokalu, w zakresie przebywania w tym lokalu. O ile ta kwestia okaże się sporna może rozważyć celowość przesłuchania męża skarżącej i ponownego przesłuchania skarżącej oraz uczestników postępowania, a także przeprowadzenia kilku kontroli meldunkowych w różnych godzinach dnia, bez wcześniejszego powiadamiania o ich terminie. Organ administracyjny powinien bowiem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, uwzględnić wszystkie okoliczności przedstawione przez strony, a w razie wątpliwości dokonać własnych ustaleń (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) Przy czym, ocena zebranych dowodów (art. 80 k.p.a.) winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Z uzasadnienia, poza wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, musi wynikać, które fakty organ uznał za udowodnione, na których dowodach się oparł, a którym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 k.p.a). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 w związku z art. 205§ 2 cytowanej ustawy. Z uwagi na to, że zaskarżonej decyzji brak przymiotu wykonalności, Sąd uznał za bezprzedmiotowe orzekanie na podstawie art. 152 tej ustawy.