III SA/Łd 813/11
WyrokWSA w Łodzi2011-12-08
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Teresa Rutkowska, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) jest zasadna, gdy wnioskodawca zadeklarował we wniosku działki, które w dniu złożenia wniosku nie były już przez niego faktycznie użytkowane z powodu wcześniejszej umowy darowizny?Ratio decidendi
Odmowa przyznania płatności ONW jest zasadna, gdy wnioskodawca zadeklarował we wniosku działki, których nie użytkował faktycznie w dniu złożenia wniosku z powodu wcześniejszej umowy darowizny. W takiej sytuacji dochodzi do naruszenia przepisów dotyczących faktycznego władztwa i użytkowania rolniczego, a także przepisów unijnych o redukcji lub wykluczeniu z pomocy w przypadku niezgodności zadeklarowanego obszaru z obszarem faktycznie posiadanym i użytkowanym.Stan faktyczny
Rolnik R. K. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2009, deklarując 34,60 ha gruntów rolnych. W dniu 17 kwietnia 2009 r. przekazał część tych gruntów (11,05 ha) synowi w drodze darowizny. Po stwierdzeniu tej nieścisłości przez organ, postępowanie zostało wznowione, a decyzja przyznająca płatność uchylona. Organ odmówił przyznania płatności, wskazując na przekroczenie dopuszczalnego progu różnicy między zadeklarowanym a faktycznie użytkowanym obszarem. Skarżący argumentował, że nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji błędu i że gospodarstwo jest traktowane jako rodzinne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
III SA/Łd 813/11
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., Nr L 030, str. 16-99), art. 2, art. 16 ust. 1 i 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 74 ze zm.), art. 34 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE z 28 stycznia 2011 r., Nr L 25, str. 8), art. 2 pkt 22, art. 24, art. 50 ust. 3, art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. (WE) z 30 kwietnia 2004 r., Nr L 141, str. 18-58, ze zm.), art. 86 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zrn.), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (Dz. U. Nr 55, poz. 286), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w B. nr [...] z dnia [...] o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] Nr [...] i odmowie przyznania R. K. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż R. K. złożył w dniu [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, w treści którego ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) do działek rolnych o łącznej powierzchni 34,60 ha. Do wniosku załączony został materiał graficzny, na którym wskazane zostało położenie zadeklarowanych do płatności działek rolnych.
W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania R. K. płatności ONW w wysokości 6155,81zł. Decyzja została doręczona w dniu 11 grudnia 2009 roku.
Organ podniósł następnie, iż w dniu [...] do Biura Powiatu Poddębickiego ARiMR z siedzibą w B. wpłynęło pismo Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie nieścisłości stwierdzonych w związku z weryfikacją wypełnienia zobowiązania przez beneficjenta Ł. K. (syna strony), objętego działaniem: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Z pisma tego wynikało, iż działki ewidencyjne nr 242, 357/2, 377, 301, 233/2 położone we wsi B., gm. D. oraz działka [...] położona w obrębie Ś. gm. P., zgłoszone przez R. K. we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2009, zostały przekazane w umowie darowizny zawartej dnia 17.04.2009r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]) Ł. K.
Z uwagi na powyższe, w dniu [...] organ I instancji wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania R. K. płatności ONW na rok 2009 i wezwał R. K. i Ł. K. do złożenia wyjaśnień. W aktach sprawy znajduje się protokół z przesłuchania strony oraz protokół z przesłuchania Ł. K. z dnia 20 października 2010 roku, z których wynika, iż działki ewidencyjne nr [...] położone we wsi B., gmina D. oraz działkę nr [...] położoną we wsi Ś. gmina P., R. K. uprawiał (użytkował) do dnia 17.04.2009 r. Po tym terminie wyżej wymienione działki uprawiał (użytkował) jego syn Ł. K..
Organ podniósł, iż w dniu 21 lutego 2011 roku R. K. stawił się na wezwanie organu I instancji i złożył formularz korekty wniosku, w treści którego zmienił deklarację działek ewidencyjnych nr [...] wskazując, iż powierzchnia gruntów rolnych na wymienionych działkach wynosi 0,00 ha.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] i odmowie przyznania R. K. płatności ONW na rok 2009.
Organ wskazał, iż w odwołaniu od powyższej decyzji R. K. podniósł, że składając w dniu [...] do Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek, wpisał całą powierzchnię gospodarstwa rolnego tj. 34,60 ha, mimo przekazania w dniu 17 kwietnia 2009 r. synowi Ł. K. działek rolnych o wielkości 11,05 ha, ponieważ nie zdawał sobie sprawy z następstw takiego błędu. Sądził wtedy, że nie ma różnicy, czy powierzchnię przekazanych gospodarstw wykaże we wniosku na rok 2009 on czy syn. Podkreślił, że syn – Ł. K. nie składał żadnego wniosku na te działki na rok 2009 i nie otrzymał w roku 2009 żadnych dopłat obszarowych i ONW do tych działek.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. stwierdził, że podstawą wykluczenia z płatności działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni 10,86 ha jest fakt nieposiadania przez R. K. tych działek na dzień złożenia wniosku. Ponadto, powierzchnia działek rolnych CC, E, I, II, ŁŁ i MM ustalona została w oparciu o dane zawarte w systemie informacji geograficznej GIS, o którym mowa w art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Organ wskazał, iż łączna powierzchnia wykluczonych w oparciu o pomiary gruntów wyniosła 0,19ha. Podkreślił, iż w związku z wykluczeniem z płatności części powierzchni zgłoszonych we wniosku działek, różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 11,05 ha (34,60 ha - 23,55 ha = 0,54 ha), co stanowi 46,92 % powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 11,05 ha x 100 % / pow. stwierdzona 23,55 ha = 46,92 %).
Organ podniósł, iż w myśl art. 16 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, na zasadzie odstępstwa od ust. 2 i ust. 3 akapit pierwszy, w odniesieniu do beneficjentów w państwach członkowskich korzystających z systemu jednolitej płatności obszarowej zgodnie z art. 122 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem stwierdzonym wynosi ponad 3%, ale nie więcej niż 30% obszaru stwierdzonego, kwota przyznawanej pomocy zostaje obniżona, w odniesieniu do wniosków pomocowych za rok kalendarzowy 2009, o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania administracyjnego wyniosła więcej niż 30 % powierzchni stwierdzonej, płatność ONW została wnioskodawcy odmówiona.
Organ odwoławczy dodał ponadto, iż organ I instancji prawidłowo zastosował się do zapisów art. 16 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, brak było bowiem podstaw do odstąpienia od zastosowania sankcji wynikających z tego przepisu. Zaznaczył, iż okoliczności, w przypadku których wystąpienia nie stosuje się obniżek i wyłączeń, o których mowa we wskazanym przepisie wymienia art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Wskazany przepis dopuszcza wprowadzanie zmian we wniosku bez poniesienia konsekwencji w postaci sankcji, ale jednocześnie ustanawia warunek, zgodnie z którym zmiany te muszą zostać zgłoszone przed poinformowaniem rolnika przez organ administracji o nieprawidłowościach we wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Organ podniósł, iż R. K. poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR na piśmie, że zgłoszone we wniosku działki ewidencyjne nr [...] nie są przez niego użytkowane dopiero po tym, jak organ I instancji stwierdził opisaną nieprawidłowość i wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. W związku z powyższym art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie może zostać zastosowany w rozpatrywanej sprawie. Zastosowania nie znajduje również ust. 1 tego przepisu, gdyż złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują wyniki postępowania administracyjnego. Strona nie wykazała również, iż nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości.
Organ podkreślił, iż nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy podnoszona przez stronę okoliczność wystąpienia klęski spowodowanej niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi oraz pożaru. Okoliczności te nie wykluczają bowiem winy wnioskodawcy, polegającej na zgłoszeniu we wniosku o przyznanie płatności działek, których strona nie posiadała.
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW do gruntów rolnych zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W skardze do sądu R. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i utrzymanie decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] w sprawie przyznania płatności ONW. Podkreślił, iż decyzja nie uwzględnia argumentów, które podniósł podczas postępowania wyjaśniającego. Wskazał, iż przekazał w dniu 17 kwietnia 2009 roku część gospodarstwa synowi Ł., by mógł on już zacząć samodzielnie prowadzić gospodarstwo rolne. Jednak z synem nadal pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a całe gospodarstwo rolne traktowane jest jako gospodarstwo rodzinne. Skarżący podkreślił, że częściowo wypełniony, spersonalizowany wniosek o dopłaty ONW otrzymał z Agencji i były już tam umieszone działki przekazane synowi. Sądził zatem, że może podpisać taki wniosek, bo Agencja była o fakcie przekazania działek poinformowana. Ponadto, syn takiego spersonalizowanego wniosku nie otrzymał.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w np. art. 156 k.p.a.
Jednocześnie, przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 wskazanej ustawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu określonym w powołanym wyżej art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Badając legalność zaskarżonej decyzji należało zacząć od zagadnienia prawidłowości zastosowanego trybu wznowienia postępowania. Wskazać należy na wstępie, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 kpa. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też zastosowanie instytucji wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.
Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.
W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w B. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] o przyznaniu R. K. płatności ONW (Nizinne strefa I) na rok 2009 w łącznej wysokości 6155,81zł.
Powyższe płatności przyznane zostały w oparciu o wniosek R. K. z dnia [...], w którym zadeklarował on zbiorczą powierzchnię działek rolnych w wielkości 34,60 ha. Wniosek ten dotyczył również przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (to jest przedmiotem sprawy III SA/Łd 812/11).
W wyniku przeprowadzonej w 2009 roku kontroli administracyjnej i dokonania pomiarów działek w oparciu o system informacji geograficznej, skorygowano powierzchnię zadeklarowanych działek dla płatności ONW do 34,39 ha. Stwierdzono jednocześnie, iż R. K. spełnia przesłanki do przyznania płatności na rok 2009 w oparciu o ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.), wobec czego wydano decyzję z dnia 15 grudnia 2009 r., która stała się ostateczna, gdyż strona nie wniosła od niej odwołania.
W dniu [...] do Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w B. wpłynęło pismo Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie nieścisłości stwierdzonych w związku z weryfikacją wypełnienia zobowiązania przez beneficjenta Ł. K. (syna strony), objętego działaniem: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Z pisma tego wynikało, iż działki ewidencyjne nr [...] położone we wsi B., gm. D. oraz działka [...] położona w obrębie Ś. gm. P. zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2009 przez R. K. zostały przekazane w umowie darowizny zawartej dnia 17.04.2009r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]) Ł. K. Powyższa okoliczność stanowiła bezsprzecznie nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie dotyczącej przyznania R. K. płatności ONW na rok 2009. Dowód ten, jak wynika z akt sprawy, nie był znany organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] Nr [...] o przyznaniu R. K. płatności ONW na rok 2009.
Należy zatem uznać, że organy prawidłowo oceniły wystąpienie - określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - ustawowej podstawy do wznowienia postępowania, o czym jest mowa w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji.
Powstaje kwestia, czy istniały podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej R. K. płatności ONW na rok 2009 i orzeczenia o odmowie ich przyznania.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.) oraz art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm.).
W myśl § 2 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. płatność ONW przysługuje rolnikowi, który podjął zobowiązanie o którym mowa w pkt 1 wskazanego paragrafu, posiadającemu minimum 1 ha gruntów rolnych na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza z dochowaniem norm i wymogów określonych w przepisach o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Przepis ten stanowi zatem podstawę do przyznania płatności ONW do gruntów rolnych wyłącznie osobom, które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowego, w przepisie tym chodzi o faktyczne władztwo i użytkowanie rolnicze danego gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę, niezależnie od posiadania przez niego (lub nieposiadania) określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. m. in. wyrok WSA z 25 maja 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2791/08, lex nr 533868; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 września 2008 r., sygn. akt II SA/Go 411/08, lex nr 566594; wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2008 r., sygn akt III SA/Po 427/07, lex nr 563049 ).
W niniejszej sprawie należy zgodzić się zatem z organem, iż w dniu 14 maja 2009 r. R. K. nie był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o płatności ONW, obejmującym działki nr: [...], które przekazał w umowie darowizny zawartej dnia 17 kwietnia 2009r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]) synowi - Ł. K. Z przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, opartego przede wszystkim na wyjaśnieniach skarżącego i jego syna, wynika bowiem bezspornie, iż R. K. użytkował wskazane wyżej działki do dnia 17 kwietnia 2009 roku, czyli do dnia sporządzenia umowy darowizny. Skoro zatem skarżący nie posiadał i nie użytkował tych działek w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW, nie miał podstaw do umieszczania ich we wniosku o przyznanie tych płatności na rok 2009.
Zasadnie zatem organ uchylił decyzję z dnia [...] przyznającą skarżącemu płatność ONW i zastosował regulację dotyczącą redukcji i wykluczeń zawartą w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1975/2006. Artykuł 16 tego aktu przewiduje, że podstawę obliczania pomocy w odniesieniu do środków związanych z obszarem określa się zgodnie z art. 50 ust. 1, 3 i 7 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Do celów niniejszego artykułu, obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tę samą stawkę pomocy, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw. Jeżeli obszar zadeklarowany do płatności w ramach środka związanego z obszarem przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, pomoc oblicza się w oparciu o zatwierdzony obszar pomniejszony o dwukrotną różnicę, jeżeli stwierdzona różnica wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeżeli różnica wynosi więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danego środka związanego z obszarem nie przyznaje się pomocy. Jeżeli natomiast zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 o więcej niż 30 %, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych środków. Z kolei, jeżeli różnica wynosi więcej niż 50 %, beneficjenta dodatkowo wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Ponadto, na zasadzie odstępstwa od ust. 2 i ust. 3 akapit pierwszy, w odniesieniu do beneficjentów w państwach członkowskich korzystających z systemu jednolitej płatności obszarowej zgodnie z art. 122 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, oraz jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem stwierdzonym wynosi ponad 3 %, ale nie więcej niż 30 % obszaru stwierdzonego, kwota przyznawanej pomocy zostaje obniżona, w odniesieniu do wniosków pomocowych za rok kalendarzowy 2009, o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za rok kalendarzowy 2009 nie przyznaje się żadnej pomocy.
W rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania administracyjnego wyniosła 46,92% powierzchni stwierdzonej i dlatego płatność ONW została wnioskodawcy odmówiona.
Należy przy tym zaznaczyć, iż skarżący w trakcie postępowania nie zgłaszał zarzutów, co do ustalonej wielkości powierzchni działek rolnych, przyjętych przez organ do wyliczeń zawartych w zaskarżonej decyzji.
W rozpatrywanej sprawie skarżący nie podniósł w istocie żadnych okoliczności faktycznych mogących uzasadniać brak jego winy w niezasadnym ubieganiu się o płatności na 2009 r. do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, pomimo jej znacznego zmniejszenia na skutek darowizny synowi działek nr: [...]. Wiedząc o precyzyjnych i jednoznacznych warunkach otrzymania dopłat i mając świadomość istnienia umowy notarialnej zawartej przed dniem 14 maja 2009 r. R. K. popierał wniosek o otrzymanie płatności do wszystkich działek, dla których istotnym kryterium było rzeczywiste posiadanie i użytkowanie gruntów przez wnioskodawcę w tej dacie oraz do końca roku kalendarzowego. Nie ulega zatem wątpliwości, iż przesłanką decydującą o zasadności przyznania płatności było faktyczne posiadanie i użytkowanie zadeklarowanych we wniosku działek, a warunek ten nie został spełniony przez stronę skarżącą, co było w zasadzie okolicznością bezsporną.
Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącego w trakcie postępowania, wskazać należy, iż nie mogły one wpłynąć na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Fakt, iż w gospodarstwie skarżącego w roku 2008 i 2009 wystąpiły straty spowodowane niekorzystnymi zjawiskami przyrodniczymi, nie wyłącza bowiem odpowiedzialności rolnika za złożenie wniosku niezgodnego ze stanem faktycznym. W pkt X ust. 2 złożonego w dniu 14 maja 2009 r. wniosku skarżący oświadczył wyraźnie, iż znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Zobowiązał się on ponadto do niezwłocznego przekazywania organowi informacji o faktach mogących mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności.
Zaznaczyć należy, że w sytuacji, gdy strona dąży do uzyskania określonego przywileju finansowego (w tym środków unijnych) winna dołożyć wszelkiej należytej staranności w celu jednoznacznego i pełnego wykazania, iż spełnia ona wszelkie ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie obciążają natomiast ujemnie danego wnioskodawcę. Dlatego też za istotną dla rozstrzygnięcia nie może być uznana okoliczność, iż ani R. K., ani jego syn, nie zdawali sobie sprawy z konsekwencji wypełnienia wniosku niezgodnie ze stanem faktycznym, uznając, że decydujące znaczenie ma fakt niewystąpienia z wnioskiem o dopłaty na rok 2009 przez Ł. K.. Dla ustawodawcy istotne jest bowiem faktyczne użytkowanie działek zadeklarowanych we wniosku, a nie ilość pobranych na te działki dopłat.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zgłoszony dopiero w skardze zarzut, iż błędne wypełnienie wniosku spowodowane zostało nieprawidłowym przygotowaniem spersonalizowanego wniosku o dopłaty ONW przez Agencję. Stosownie bowiem do treści art. 12 ust. 4 rozporządzenia 796/2004 rolnik poprawia wstępnie zadrukowany formularz wniosku, jeżeli jakakolwiek podana w nim informacja jest błędną, a jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje aktualną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowy obrys działki referencyjnej. Jeżeli stan faktyczny na zadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych nie uzasadnia zmian powierzchni wyznaczonego maksymalnie obszaru kwalifikowanego, powierzchnię stwierdzoną należy wyznaczyć zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia 796/2004. W sytuacji zatem stwierdzenia przez skarżącego, iż przesłany mu spersonalizowany wniosek o dopłaty ONW nie odpowiada stanowi faktycznemu powstałemu po dniu 17 kwietnia 2009 r., winien był dokonać stosownych korekt tego wniosku.
Z akt sprawy nie wynika również, by R. K., jak podnosi w skardze, informował Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w B. o przekazaniu z dniem 17 kwietnia 2009 r. części gospodarstwa rolnego synowi. Brak jest dokumentów, które potwierdzałyby ten fakt. Okoliczność ta nie była ponadto podnoszona na etapie postępowania administracyjnego, wobec czego sąd nie może postawić organom zarzutu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skoro skarżący wywodzi z powyższej okoliczności korzystne dla siebie skutki prawne, winien załączyć do akt sprawy dowody potwierdzające, iż faktycznie informował Agencję przed złożeniem wniosku o zawarciu umowy darowizny i przekazaniu synowi niektórych z posiadanych działek rolnych.
Należy także zgodzić się z organem, iż w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od zastosowania sankcji wynikających z powyższych przepisów w oparciu o art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Wskazany przepis dopuszcza bowiem wprowadzanie zmian we wniosku bez poniesienia konsekwencji w postaci sankcji, ale jednocześnie ustanawia warunek, zgodnie z którym zmiany te muszą zostać zgłoszone przed poinformowaniem rolnika przez organ administracji o nieprawidłowościach we wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Jak wynika z akt sprawy, R. K. poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR na piśmie, że zgłoszone we wniosku działki ewidencyjne nr [...] nie są przez niego użytkowane jednak dopiero po tym, jak organ I instancji stwierdził opisaną nieprawidłowość i wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. W związku z powyższym, art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie mógł zostać zastosowany w rozpatrywanej sprawie. Zastosowania nie znalazł również ust. 1 tego przepisu, gdyż złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują wyniki postępowania administracyjnego. Strona nie wykazała również, iż nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości.
Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
a.k.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło