III SA/Łd 82/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi R. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawach dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie naliczania dodatku mieszkaniowego. Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. W dniu 9 sierpnia 2006 r. R. N. złożył do Prezydenta Miasta Ł. wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145a § 1 k.p.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. w przedmiocie zasad naliczenia dodatku mieszkaniowego. W treści wniosku o wznowienie postępowania R. N. zawarł zarazem wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu jako przyczynę niedotrzymania terminu określonego w art. 145a § 2 k.p.a. wskazał na swój stan zdrowia i załączył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu niniejszego wniosku, Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ponownego naliczenia dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji – wskazując na przesłanki zawarte w art. 58 k.p.a. – stwierdził, że powoływane we wniosku przez stronę, jako przyczyna niedotrzymania terminu, orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane zostało już w roku 2001 r. W tym kontekście organ podniósł, że R. N. wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego składał osobiście od października 2001 r. W związku z tym – jak stwierdził organ – "mało prawdopodobnym wydaje się być fakt, iż mimo posiadanego orzeczenia Pan R. N. nie był w stanie złożyć w terminie wniosku o przeliczenie dodatku mieszkaniowego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r.". Na powyższe rozstrzygniecie zażalenie złożył R. N., zarzucając mu rażące naruszenie art. 58 k.p.a przez jego błędną wykładnię oraz naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu zażalenia zarzucił organowi I instancji niewłaściwe rozumienie instytucji uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. W ocenie składającego zażalenie spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a. dla przywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania o naliczenie dodatku mieszkaniowego. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. wyjaśniając, że określa on przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Warunki te to: uprawdopodobnienie przez osobą zainteresowaną braku swojej winy; wniesienie przez zainteresowanego - wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie 7-dniowego terminu (nieprzywracalnego) od ustania przyczyn uchybienia do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu; dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Brak którejkolwiek z powołanych przesłanek – jak wskazał organ – uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. W tym kontekście Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że samo twierdzenie strony, że uchybienie terminu do złożenia wniosku wynika z faktu posiadania przez stronę orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - nie uzasadnia przywrócenia terminu. Dalej organ podkreślił, że strona od października 2001r. osobiście składała wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego, co świadczy o tym, że posiadane orzeczenie nie stanowiło przeszkody do załatwiania spraw urzędowych. Odwołując się szeroko do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy wnioskodawca dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której wnioskodawca nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie może być okolicznością faktyczną uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zwolnienie lekarskie od pracy, nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę np. sporządzenia wniosku i nadania go przez pocztę osobiście lub przez domownika. Zdaniem Kolegium, powyższe stanowisko można odnieść także do sytuacji, w której strona usprawiedliwia uchybienie terminu posiadanym orzeczeniem o niepełnosprawności. Reasumując organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie posiadanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które zdaniem strony stanowiło przeszkodę do złożenia w terminie wniosku o wszczęcie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie było w praktyce przeszkodą uniemożliwiającą złożenie przedmiotowego wniosku w terminie. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniósł R. N., zarzucając rażące naruszenie art. 58 k.p.a. oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu skargi przedstawił w zasadniczej części zarzuty podniesione już uprzednio w treści odwołania, co do którego wniósł o uznanie go za integralną część uzasadniania skargi oraz zakwestionował argumentację organu odwoławczego zawartą w uzasadnieniu postanowienia. Wnosił o powołanie biegłego lekarza, który potwierdzi, że stan jego zdrowia – w związku z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – stanowi uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku. Zakwestionował także ustalenia organu, z których wynika, że od października 2001 r. osobiście składał wnioski o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W dniu 30 stycznia 2009 r. skarżący wniósł pismo procesowe, do którego załączył oświadczenie Z. M., z którego ma wynikać, iż skarżący korzystał z jego pomocy przy załatwiania formalności związanych z ubieganiem się o przyznanie dodatku mieszkaniowego w Urzędzie Miasta Ł. Na rozprawie pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)[ dalej p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując, w tak zakreślonych granicach, oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim, w ocenie Sądu, ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez organ I instancji i przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy są niepełne i niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W tym zakresie należy zwrócić uwagę, że skarżący w swoim piśmie z dnia 9 sierpnia 2006r., wnosił na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. stwierdzającym, że: - art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, - § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, o uchylenie wszystkich decyzji o przyznaniu mu dodatku mieszkaniowego, które ograniczały wysokość dodatku mieszkaniowego na podstawie wyżej wskazanych przepisów. Wnosił o wznowienie postępowania we wszystkich tych sprawach i wydanie nowych decyzji zgodnych z wyrokiem Trybunału. Wbrew temu co podane zostało w uzasadnieniu orzeczeń organów obu instancji, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie dotyczył jednej sprawy ale prawdopodobnie wielu spraw, skoro, według ustaleń organu, wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżący składa od 2001 r. Organ nie ustalił jednak konkretnie jakie jest żądanie skarżącego, a więc jakich spraw dotyczących dodatku mieszkaniowego zakończonych decyzją dotyczył wniosek złożony przez skarżącego. Nie ustalił również czy sprawy zakończone zostały decyzjami wydanymi pod rządami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, jaka jest ich data ,numer i czy są one ostateczne. Brak również ustaleń w każdej z konkretnych spraw o przyznanie dodatku mieszkaniowego, czy sprawa zakończyła się przed organem I instancji , czy też w sprawie wydawał decyzję organ II instancji. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 150 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a., a więc w sprawach wznowienia postępowania, przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy , ewentualnie odmowy wznowienia postępowania , jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Z kolei art. 59 § 1 k.p.a. stanowi, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej . Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ nie ustalił konkretnie, których spraw dotyczył wniosek R. N. o wznowienie postępowania (data i numer decyzji) i czy zakończyły się one przed organem I czy II instancji, nie można ocenić czy organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w każdej z tych spraw osobno byłby Prezydent Miasta Ł. jako organ I instancji czy też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. jako organ II instancji. Oznacza to równocześnie, z uwagi na brzmienie art. 59 § 1 k.p.a., że nie można także ocenić czy organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu byłby w odniesieniu do każdej ze spraw objętych tym wnioskiem Prezydent Miasta Ł. Wykazane naruszenia przepisów postępowania i konieczność dokonania szczegółowych ustaleń we wskazanym wyżej zakresie, uzasadniały uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W tym miejscu należy także zwrócić uwagę na treść art. 19 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zacytowany przepis nakłada na organy administracji obowiązek dokonania oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Organ ma zatem obowiązek sprawdzenia czy pismo odpowiada wymogom formalnym oraz rozważenia czy zachodzą przesłanki konieczne do wszczęcia postępowania i ustalenia zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie. W przypadku uznania, że sprawa została skierowana do organu niewłaściwego, obowiązkiem organu, wynikającym z art. 65 k.p.a. jest niezwłoczne przekazanie sprawy do organu właściwego. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien ustalić ile konkretnie postępowań w przedmiocie dodatku mieszkaniowego toczyło się z wniosku skarżącego, ustalić daty i numery tych decyzji oraz organ, który wydawał decyzję w ostatniej instancji. Winien także wezwać skarżącego do jednoznacznego wskazania, w których sprawach wnosi o wznowienie postępowania. Dopiero w tak ustalonym stanie faktycznym możliwa będzie ocena w każdej ze spraw oddzielnie, który organ jest właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Każde z wydanych orzeczeń winno spełniać wymogi art. 107 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe naruszenia przepisów postępowania brak było podstaw do dokonywania oceny merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. R.A.