III SA/Łd 821/16

Dnia 20 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi H.K. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. III SA/Łd 821/16 U Z A S A D N I E N I E Wojewoda Ł. decyzją z [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 722 ze zm.) [dalej ustawa o ewidencji ludności], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] (znak [...]) orzekającą o wymeldowaniu H. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w P. Postępowanie dotyczące wymeldowania H. K., W. K. i R. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w P. zainicjowane zostało przez H. J. (właścicielkę przedmiotowego lokalu). Motywując wniosek H. J. wskazała, iż ww. osoby nie przebywają w omawianym lokalu. Jeżeli chodzi o H. i W. małż. K., to osoby te pod spornym adresem nie mieszkają już od dziesięciu lat, bowiem wynajmują lokal nr [...]przy ul. B. w P., natomiast ich syn, R. K., pod spornym adresem nie przebywa od dwóch lat, gdyż przebywa w Szwecji. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, Prezydent Miasta P. decyzją z [...] orzekł zgodnie z żądaniem wnioskodawczyni uznając, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu wskazanych we wniosku osób, w trybie wynikającym z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Wojewoda Ł. decyzją z [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W treści decyzji organ odwoławczy wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz na okoliczności, które organ meldunkowy winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Prezydent Miasta P. po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wydał [...], na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, decyzję o wymeldowaniu z pobytu stałego H. K. w lokalu nr [...] przy ul. A. w P. Organ meldunkowy uznał, iż zgromadzony w sprawie materiał, daje podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu H. K., w trybie wynikającym z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, ponieważ od kilku lat ww. nie przebywa i nie zamieszkuje w spornym lokalu, skupiając swoje życie osobiste i rodzinne poza przedmiotowym lokalem. Organ wydał oddzielne decyzje dla W. K. i R. K. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody Ł. wniosła H. K., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnianiu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, że lokal nr [...] przy ul. A. w P., zgodnie z informacją H. K. (protokół z 14 kwietnia 2015 r.) został 4 września 2007 r. przekazany w formie darowizny synowi – R. K. W ramach umowy o podział majątku wspólnego (umowa notarialna z 2 czerwca 2014 r.) właścicielem lokalu stała się A. K. - żona R. K., która następnie aktem darowizny z 12 czerwca 2014 r. przekazała lokal swojej matce – H. J., a ww. złożyła wniosek o wymeldowanie H. K. z pobytu stałego. Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego (przesłuchania świadków, stron postępowania, przeprowadzonych oględzin lokalu) uznał, iż H. K. opuściła sporny lokal dobrowolnie, kilka lat temu, nie przebywa w nim, a po opuszczeniu mieszkania nie powróciła do niego. Swoje życie osobiste i rodzinne skupiła w lokalu nr [...] (lokal połączony z lokalem nr [...]) przy ul. B. 10 w P. Powołani w sprawie świadkowie wskazywali na różne okresy nieprzebywania H. K. w spornym lokalu. D. J. (10 lat - protokół z 11 grudnia 2015 r.), A. K. - synowa (11 lat - protokół z 8 grudnia 2015 r.), J. K. - właścicielka nieruchomości przy ul. B. wskazała (oświadczenie z 14 grudnia 2015 r.), iż wynajmuje Państwu K. lokal nr [...] i nr [...] (od 2010 r. i 2012 r. - lokale połączone), natomiast M. K. zeznała, iż ww. zamieszkuje od 2005 r. przy ul. B. (protokół z 15 grudnia 2015 r.). Ponadto sama zainteresowana podkreśliła, że w spornym lokalu była ostatnio (w odwiedzinach) w lipcu 2015 r., dostępu do mieszkania nie posiada, z uwagi na wymianę przez synową zamków w drzwiach, a centrum swojego życia skupia w mieszkaniu nr [...] przy ul. B. w P. (protokół z 11 grudnia 2015 r.). Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy uznał, że kilkuletni pobyt H. K. poza miejscem stałego zameldowania oraz utworzenie centrum życiowego w lokalu nr [...] przy ul. B. w P. wypełnia przesłanki zmiany miejsca pobytu, która ma charakter trwały i jest dobrowolna. Organ podkreślił, że partycypacja H. K. w utrzymaniu lokalu nr [...] przy ul. A. w P. (której zaprzecza synowa), czy też spłaty zadłużenia lokalu u komornika nie przesądzają, iż H. K. skupia w spornym lokalu centrum swojego życia, bowiem postępowanie meldunkowe ma na celu badanie stanu faktycznego związanego z pobytem w nim osoby, która ma być wymeldowana, a nie stanem zobowiązań i obciążeń tego lokalu. Ponadto przeprowadzone oględziny lokalu nie potwierdziły, iż ww. przebywa w tym lokalu z zamiarem stałego pobytu oraz posiada w nim swoje rzeczy osobiste i sprzęt. Rozważając deklarowaną możliwość powrotu H. K. do spornego lokalu organ zauważył, iż realizacja zamiaru powrotu przez ww. jest wątpliwa w najbliższej przyszłości. H. K. nie posiada prawa do tego lokalu, nie ma do niego dostępu (nie posiada kluczy). Ponadto przekonanie odwołującej, że utrzymanie zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. A. w P., a także pokrywanie świadczeń za lokal i zobowiązań u komornika, wpłynie korzystnie na utrzymanie praw do lokalu przez syna – R. K., przebywającego za granicą, jest przekonaniem złudnym. Zdaniem organu odwoławczego, wskazane okoliczności nie mają wpływu na podjęte przez organ rozstrzygnięcie. Istotą bowiem postępowania meldunkowego jest wyjaśnienie stanu faktycznego związanego z pobytem osób, które mają być wymeldowane w spornym lokalu. Postępowanie wyjaśniające bezsprzecznie ustaliło, iż H. K. od wielu lat w przedmiotowym lokalu nie przebywa i nie zamieszkuje. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda Ł. uznał je za niezasadne. H. K., w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, była informowana o podejmowanych czynnościach przez organ meldunkowy, a także posiadała możliwość uczestnictwa w przeprowadzeniu dowodów oraz zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, a także zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie. Występowanie konfliktu rodzinnego pomiędzy H. K., a synową – A. K. i jej matką – H. J., w przedmiocie prawa do spornego lokalu, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W niniejszej sprawie – zdaniem organu - należy podnieść, iż H. K., jeżeli jest przekonana, że opuściła sporny lokal niedobrowolnie, to przez wiele lat od opuszczenia spornego lokalu nie podjęła skutecznych kroków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu, a także uznanie, że działania podejmowane przez synową i jej matkę, w zakresie dysponowania lokalem są nielegalne. Ponadto sprawy majątkowe i ich rozliczanie nie stanowią przedmiotu postępowania meldunkowego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła H. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Decyzji zarzuciła naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieprzesłuchanie wskazanych świadków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, oraz poprzez nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi skarżąca popierała skargę. Oświadczyła, że przynajmniej od 2012 r. zamieszkuje w lokalu przy ul. B. Nadmieniła także, że meble do niej należące, które zajmowały jeden z pokoi spornej nieruchomości zostały z niego usunięte przez synową ok. 2 lata temu. Oświadczyła także, że nie podejmowała żadnych środków prawnych celem przywrócenia prawa własności. Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia przez Sąd, iż decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podlegają one uchyleniu - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna, bowiem w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody Ł. z [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] (znak [...]) orzekającą o wymeldowaniu H. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. A. w P. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 722 ze zm.) [dalej: ustawa o ewidencji ludności]. Zgodnie z treścią art. 35 tej ustawy, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie sądu – kwestia ta została rozważona przez organ odwoławczy, a wnioski do których organ doszedł są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W pierwszej kolejności odnieść należy się w związku z tym do ustaleń związanych z opuszczeniem przez skarżącą spornego lokalu. W tym zakresie, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, ustalenia faktyczne organów, stanowiące podstawę wydanych w sprawie decyzji nie są sporne i nie budzą wątpliwości. Organy prawidłowo uznały, iż H. K. opuściła lokal przy ul. A. w P. i było to opuszczenie dobrowolne i trwałe. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca faktycznie opuściła sporny lokal. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny gdyż wynikało z własnej woli H. K. i nie było spowodowane działaniem innych osób. W pierwszym rzędzie wskazać tutaj należy na zeznania samej skarżącej, która nie kwestionuje tego faktu i wprost potwierdziła fakt opuszczenia spornego lokalu i zamieszkiwania przynajmniej od 2012 roku w lokalu przy ul. B. (oświadczenie skarżącej złożone na rozprawie). W trakcie postępowania administracyjnego także stwierdziła wprost, że w spornym lokalu była ostatnio (w odwiedzinach) w lipcu 2015 r., dostępu do mieszkania nie posiada, z uwagi na wymianę przez synową zamków w drzwiach, a faktycznie zamieszkuje i odbiera korespondencję w mieszkaniu nr [...] przy ul. B. w P. (protokół z 11 grudnia 2015 r.). Powyższe ustalenia potwierdzają także zeznania świadków. I to zarówno sąsiadów z lokali zlokalizowanych w budynku przy ul. A., jak i z budynku przy ul. B. Istotne jest w tym względzie w szczególności zeznanie J. K. – właścicielki nieruchomości przy ul. B. (oświadczenie z 14 grudnia 2015 r.), w którym stwierdziła, że wynajmuje Państwu K. (skarżącej i jej mężowi) lokal przy ul. B. od października 2010 r., a od 2012 r. dodatkowy lokal (lokale nr [..] i [...] w tym budynku zostały połączone). Powyższe ustalenia świadczą o całkowitym zarwaniu więzów z dotychczasowym lokalem i założeniu w nowym miejscu (lokalu w którym obecnie zamieszkuje) swoich osobistych i majątkowych interesów. Z tych względów nie można uznać za wadliwe ustaleń poczynionych przez organ, że w dotychczasowym miejscu pobytu skarżąca niewątpliwie nie realizuje swoich podstawowych funkcji życiowych, tj. w szczególności nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych. Prawidłowo zatem organ uznał, iż H. K. opuściła sporny lokal w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Podkreślenia przy tym wymaga, że fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego (gdy zaniechano realizacji obowiązku wymeldowania się) jest jedynym warunkiem niezbędnym do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności nie wiąże bowiem wymeldowania z prawem do lokalu. Na mocy art. 28 ust. 4 powołanej ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Realizacja obowiązku meldunkowego służy zatem jedynie zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych, umożliwiając ich odnalezienie. Co do zasady nie ma też decydującego znaczenia podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność (kwestionowana przez synową skarżącej, będącą córką obecnej właścicielki mieszkania), iż H. K. partycypuje w utrzymaniu lokalu przy ul. A. w P., czy też okoliczność spłaty zadłużenia lokalu u komornika. Postępowanie meldunkowe bowiem ma co do zasady na celu badanie stanu faktycznego związanego z pobytem w nim osoby, która ma być wymeldowana, a nie stanem zobowiązań i obciążeń tego lokalu. Przesłanki, które podlegają badaniu w postępowaniu o wymeldowanie zawarte zostały w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, i niewątpliwie ponoszenie opłat za mieszkanie, spłata zadłużenia, czy partycypacja w jego kosztach w jakikolwiek inny sposób do nich nie należy. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że jeżeli strona twierdzi, że nie opuściła dobrowolnie dotychczasowego miejsca pobytu, a równocześnie nie wystąpiła na drogę sądową o ochronę swoich uprawnień do zamieszkiwania w miejscu pobytu, to taka sytuacja daje podstawy do przyjęcia, że osoba dotychczasowe miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie. Jak przy tym zostało ustalone w niniejszym postępowaniu, a czego nie kwestionuje skarżąca, opuściła ona miejsce stałego pobytu nie później niż w 2012 r. Od tamtego momentu nie czyniła żadnych realnych starań, by zamieszkać w przedmiotowym lokalu, jak również nie dochodziła swoich praw do lokalu przed sądem powszechnym (por. oświadczenie złożone na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi 20 stycznia 2017 r.). W orzecznictwie przyjmuje się w tym zakresie, że starania te muszą dotyczyć realnej chęci powrotnego zamieszkania w miejscu zameldowania, a nie być jedynie celem uzyskania dostępu czy zachowania prawa do lokalu. Ponadto muszą one obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp został utracony, nie zaś być jedynie deklaracją takiej chęci. Tymczasem możliwość powrotu H. K. do spornego lokalu jest wątpliwa w najbliższej przyszłości. H. K. nie posiada prawa do tego lokalu, nie ma do niego dostępu (nie posiada kluczy). Ponadto przekonanie skarżącej, że utrzymanie zameldowania w spornym lokalu przy ul. A. w P., a także pokrywanie świadczeń za lokal i zobowiązań u komornika, wpłynie korzystnie na utrzymanie praw do lokalu przez syna – R. K., przebywającego za granicą, jest przekonaniem złudnym. Należy wyraźnie zaznaczyć w tym miejscu raz jeszcze, że - stosownie do treści art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności - zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jedynie potwierdza fakt pobytu danej osoby w przedmiotowym lokalu. Nie wiąże się w żaden sposób z kwestią własności tego lokalu ani prawem do dysponowania nim. Odnosząc się końcowo do zarzutu skargi nie odniesienia się przez organ do zeznań A. T., zarzut ten uznać należy za całkowicie nieuzasadniony. Zeznania tego świadka (str. 47 akt administracyjnych) świadczą bowiem o zupełnie czym innym. Świadek w swoich zeznaniach ograniczyła się do stwierdzenia, że "Państwo K. (...) wyprowadzili się kilka lat temu". W żaden sposób nie można zatem z zeznań tych wyciągnąć wniosku, jak czyni to skarżąca, że świadek potwierdziła fakt pobytu skarżącej w spornym lokalu przy ul. A. Reasumując, w kontekście powyższych ustaleń należy stwierdzić, iż materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący, zaś poszczególne okoliczności sprawy uznane za udowodnione z uwzględnieniem jego całokształtu. H. K., w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, była informowana o podejmowanych czynnościach przez organ meldunkowy, a także posiadała możliwość uczestnictwa w przeprowadzeniu dowodów oraz zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, a także zajęcia stanowiska w sprawie. Niezasadne są zatem zarzuty postawione w skardze, a dotyczące naruszenia wskazanych powyżej przepisów procedury administracyjnej (art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.), polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i przyjęciu w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do tego by uznać, iż zaistniały podstawy do wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Reasumując, przyjąć trzeba, że poczynione w tej sprawie ustalenia faktyczne i prawne, dokonane przez organy administracji publicznej, wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z tych względów - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. R.A.